Zgodnie z wnioskiem Państwowej Komisji Wyborczej z 27 października 2026 r. korekty wymaga 23 z 41 okręgów sejmowych. PKW proponuje przesunięcie mandatów z okręgów tracących mieszkańców do tych, w których od lat rośnie liczba ludności. Z przedstawionego przez PKW wyliczenia wynika, że korekta demograficzna oznaczałaby przesunięcie mandatów z 13 okręgów do 10 innych, przede wszystkim do największych ośrodków miejskich i ich stref podmiejskich: Warszawy, Wrocławia, Krakowa, Poznania, Gdańska czy Rzeszowa.
Najwięcej zyskałby okręg Warszawa II, obejmujący m.in. szybko zaludniające się powiaty otaczające stolicę. Okręg ten powinien zyskać aż trzy dodatkowe mandaty, co jest skutkiem dynamicznego wzrostu liczby mieszkańców w aglomeracji warszawskiej. Dwa dodatkowe mandaty przypadłyby natomiast okręgowi wrocławskiemu.
Po jednym mandacie zyskałyby także okręgi:
- Kraków II (nr 13),
- Warszawa I (nr 19),
- Rzeszów (nr 23),
- Gdańsk (nr 25),
- Słupsk (nr 26),
- Konin (nr 37),
- Piła (nr 38),
- Poznań (nr 39).
Łącznie: 8 mandatów więcej.
Przeczytaj także: Prezydent zawetował zmiany w Kodeksie wyborczym. Spór o mandaty i komisarzy
13 okręgów straciłoby po jednym mandacie
Na proponowanej przez PKW korekcie straciłyby natomiast przede wszystkim okręgi w Polsce wschodniej i północnej oraz część okręgów w województwach śląskim i łódzkim. Po jednym mandacie straciłyby:
- Legnica (okręg nr 1),
- Wałbrzych (nr 2),
- Toruń (nr 5),
- Lublin (nr 6),
- Chełm (nr 7),
- Łódź (nr 9),
- Opole (nr 21),
- Katowice II (nr 31),
- Katowice III (nr 32),
- Kielce (nr 33),
- Elbląg (nr 34),
- Olsztyn (nr 35),
- Koszalin (nr 40).
Łącznie: 13 mandatów mniej.
PKW przypomina, że Sejm ma czas na zmianę podziału na okręgi wyborcze tylko do 15 maja 2027 r. Wynika to z art. 203 par. 3 Kodeksu wyborczego, zgodnie z którym zmiany muszą zostać uchwalone najpóźniej trzy miesiące przed upływem terminu zarządzenia wyborów do Sejmu, przypadającym na 15 sierpnia 2027 r.
Organizacje społeczne i naukowcy popierają wniosek PKW
Wniosek PKW o dokonanie tzw. korekty demograficznej okręgów wyborczych popiera 25 organizacji społecznych działających na rzecz demokracji i społeczeństwa obywatelskiego oraz 40 przedstawicieli świata nauki, w tym konstytucjonalistów, politologów i ekspertów prawa wyborczego. W liście otwartym skierowanym do marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego wskazują, że obecny podział mandatów pomiędzy okręgi wyborcze nie odpowiada zmianom liczby mieszkańców i prowadzi do nierówności w sile głosu wyborców. Sygnatariusze zwracają uwagę, że Państwowa Komisja Wyborcza od lat wskazuje na konieczność aktualizacji liczby posłów wybieranych w poszczególnych okręgach. Podkreślają również, że w latach 2014-2023 PKW kilkukrotnie kierowała do Sejmu wnioski w tej sprawie, jednak kolejne większości parlamentarne nie podejmowały działań.
Autorzy apelu argumentują, że równość wyborów nie jest wyłącznie technicznym elementem systemu wyborczego, ale konstytucyjną zasadą zapisaną w art. 96 ust. 2 Konstytucji RP. Sygnatariusze listu wskazują, że przyzwolenie na pogłębianie się dysproporcji w sile głosu mieszkańców różnych części kraju przyczynia się do spadku zaufania do państwa, w tym zwłaszcza do uczciwości wyborów, a dalej – osłabienia legitymacji wybieranych organów.
Równość wyborów nie jest przywilejem partii ani parametrem technicznym systemu wyborczego. To ustanowiona w art. 96 ust. 2 Konstytucji zasada, której gwarantowanie wymaga, by głos każdej obywatelki i każdego obywatela ważył tyle samo – niezależnie od miejsca zamieszkania. Dziś tak nie jest – piszą sygnatorzy apelu.
