SN: Prowadzenie auta bez okularów ukarane, choć to może być błąd
Kierowca został ukarany za brak okularów w czasie jazdy samochodem. Otrzymał karę grzywny i zakaz prowadzenia pojazdów na rok. Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok nakazowy i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Iławie do ponownego rozpoznania. Trzeba teraz wyjaśnić, czy istotnie lekarz wykonujący badanie błędnie zaznaczył konieczność prowadzenia pojazdów mechanicznych tylko w okularach.
Kierowca został zatrzymany przez policję 20 lutego 2025 r. o godz. 22.30 w miejscowości S. Stwierdzono, że prowadził on samochód bez założonych okularów, nie miał też szkieł kontaktowych, a co więcej - nie posiadał wymaganych uprawnień dla danego rodzaju pojazdu.
Grzywna 2 tys. zł i zakaz
Sąd Rejonowy w Iławie wyrokiem nakazowym z 17 kwietnia 2025 r., uznał mężczyznę za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu. Zachowanie kierowcy zakwalifikowano jako nielegalne działanie z art. 94 par. 1 kodeksu wykroczeń. Sąd – w konsekwencji - wymierzył mu karę grzywny w wysokości 2 tys. zł, a ponadto orzekł wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na rok.
Wyrok nakazowy uprawomocnił się 6 maja 2025 r. Kasację od tego orzeczenia na korzyść ukaranego wniósł jednak Rzecznik Praw Obywatelskich. Zaskarżył on orzeczenie w całości, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa procesowego. Chodziło o art. 93 par. 2 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, poprzez wydanie wyroku w stosunku do obwinionego, gdy wina obwinionego budzi wątpliwości.
Przepis ten stanowi, że orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości. A ponadto – sąd, wydając taki wyrok, uznaje za ujawnione dowody dołączone przez oskarżyciela publicznego (np. policję) do wniosku o ukaranie.
Rzecznik wnosił o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy uznał, że wniesiona przez Rzecznika Praw Obywatelskich kasacja jest oczywiście zasadna, ponieważ trafny jest podniesiony w niej zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku nakazowego naruszenia prawa procesowego.
Jak zaznaczył sędzia sprawozdawca Tomasz Artymiuk, tryb nakazowy przewidziany został przez ustawodawcę do najbardziej oczywistych przypadków, gdy materiał dowodowy jest tak jednoznaczny, że nie nasuwa żadnych istotnych wątpliwości co do winy, jak i okoliczności popełnienia zarzucanego czynu. A w realiach tej sprawy nie można jednoznacznie stwierdzić, czy faktycznie obwiniony dopuścił się zarzucanego mu czynu.
Obowiązek noszenia szkieł - niejasny
Materiał dowodowy w sprawie oparty został na notatce urzędowej porządzonej przez funkcjonariusza policji i zeznaniach drugiego funkcjonariusza oraz informacji ze Starostwa Powiatowego tj. Wydziału Komunikacji. Z tej informacji nie wynikało, aby ukarany miał wprowadzone ograniczenie w postaci obowiązku noszenia okularów lub szkieł kontaktowych podczas prowadzenia pojazdu mechanicznego.
Co więcej, kserokopia orzeczenia lekarskiego z października 2025 r., jego korekta, a także orzeczenie lekarskie wskazują, że lekarz do tego uprawniony nie stwierdził żadnych ograniczeń związanych z prowadzeniem pojazdów mechanicznych. W materiale dowodowym natomiast nie ma kserokopii blankietu prawa jazdy wydanego kierowcy.
W swoich wyjaśnieniach obwiniony poinformował, że nigdy nie nosił okularów i nie miał problemu ze wzrokiem, a krótko przed kontrolą drogową wymieniał dokument prawa jazdy, ponieważ skończył się jego termin ważności i przechodził badania w tym zakresie. Lekarz wykonujący badanie błędnie zaznaczył konieczność prowadzenia pojazdów mechanicznych tylko w okularach. Ten sam lekarz wystawił korektę do tego orzeczenia, a następnie wydał kolejne, tym razem prawidłowe orzeczenie lekarskie i te dokumenty zostały złożone w Starostwie Powiatowym i na komisariacie.
- W tych okolicznościach i wobec tak niejednoznacznego i niekompletnego materiału dowodowego, słusznie zauważa autor kasacji, że sprawa ta powinna zostać zbadana przez sąd w postępowaniu zwyczajnym, a nie nakazowym, gdyż zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do wyrokowania o winie, bez poniesienia ryzyka popełnienia błędu – podkreślił sędzia Artymiuk.
Wyrok Izby Karnej Sądu Najwyższego z 29 października 2026 r., sygnatura akt V KK 463/26
