SN zwraca obrońcy koszty obsługi prawnej sędziego, który zmarł
Ponad cztery lata trwał proces o uchylenie immunitetu sędzi w stanie spoczynku, która nękała sąsiadów. Sąd Najwyższy nawet nakazał przymusowe doprowadzenie obwinionej na posiedzenie. Jednak proces nie zakończył się prawomocnym orzeczeniem. Powodem był fakt, że sędzia zmarła. Mimo to Sąd Najwyższy przyznał adwokatowi - obrońcy koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wniosek o uchylenie immunitetu sędzi Marii C. (dane zmienione) złożony przez prokurator Prokuratury Rejonowej w Warszawie pochodził jeszcze z 2021 roku. Sędzia już wówczas była w stanie spoczynku. Sędzia ta została posądzona o stalking, za który grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Wcześniej jednak sąd powinien wyrazić zgodę na ściganie.
Nękanie sąsiadów
Zarzut karny dotyczył sytuacji, która wydarzyła się w okresie od stycznia 2019 roku do 21 stycznia 2020 roku, gdy sędzia obwiniona uporczywie nękała rodzinę K. poprzez wyzywanie ich słowami wulgarnymi, znieważającymi i zniesławiającymi, nagrywaniu i robieniu zdjęć pokrzywdzonym na ich posesji. Ponadto obwiniona inicjowała wobec nich bezpodstawne interwencje policji, a ponadto groziła panu K. pobytem w zakładzie karnym. Takim zachowaniem sędzia wzbudziła u pokrzywdzonych uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia i poniżenia oraz istotnie naruszyła ich prywatność (czyn z art. 190a par. 1 k.k.).
Prokurator wnioskodawca wnosił również o zezwolenie na zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie sędziego Marii C. do Prokuratury Rejonowej oraz na badanie psychiatryczne w Poradni Zdrowia Psychicznego, w sytuacji, kiedy dobrowolnie nie stawi się na wezwanie i nie usprawiedliwi swojej nieobecności.
Uchwałą Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego z 2 marca 2021 r., sąd w ówczesnej Izbie Dyscyplinarnej zezwolił na pociągnięcie Marii C. do odpowiedzialności karnej. A także - wyrażono zgodę na zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie. Jednak 23 listopada 2021 r. uchylono zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu jako sądowi pierwszej instancji.
Przy czym SN wyznaczył sędzi obrońcę z urzędu (adwokata) do udziału przed Sądem Najwyższym Izbą Odpowiedzialności Zawodowej.
Na posiedzeniu jawnym 5 grudnia 2025 r. stawiła się wyznaczona pełnomocnik z urzędu. Jednak z uwagi na złożenie wniosku przez sędziego w stanie spoczynku o wyłączenie sprawozdawcy, a także wniosek pełnomocnik objętej wnioskiem sędzi, posiedzenie odroczono.
Akt zgonu przesądził
Pismem z dnia 21 kwietnia 2026 r. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym nadesłał kserokopię aktu zgonu obwinionej sędzi. Kilka dni później dotarł również akt zgonu wysłany przez Urząd Miasta.
Postanowieniem Sądu Najwyższego z 20 maja 2026 r. umorzono postępowanie, kosztami postępowania obciążając Skarb Państwa. Pełnomocnik obwinionej wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Sąd Najwyższy w tej sytuacji orzekł, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zasługiwał na uwzględnienie.
Sąd pokreślił, że ustalając kwotę nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, uwzględnić należy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2020 r., w sprawie o sygn. akt SK 66/19. W wyroku tym stwierdzono, że różnicowanie wynagrodzenia adwokatów i radców prawnych z urzędu poprzez jego obniżenie, w stosunku do wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 2 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie opłata za obronę w sprawie przed Sądem Najwyższym wynosi 1200 zł.
Kwota należna obrońcy z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, podwyższona o 23-proc. VAT, wynosi zatem 1476 zł.
Postanowienie Izby Odpowiedzialności Zawodowej SN z 14 lipca 2026 r., sygnatura akt I ZI 11/22
