Nowa ustawa wprowadzi duże zmiany do zbiorowego zarządzania prawami autorskimi

Wdrożenie unijnej dyrektywy dotyczącej zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, w tym dot. udzielania licencji wieloterytorialnych na korzystanie z utworów muzycznych w internecie - to cel ustawy, której projekt przyjął we wtorek rząd.

Rada Ministrów przyjęła 30 stycznia br. zaproponowany przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego projekt ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi.

Nowe regulacje mają dostosować polskie prawo do unijnej dyrektywy 2014/26/UE tzw. „dyrektywa CRM”). Polska jest spóźniona w implementacji tych przepisów, ponieważ w kwietniu miną dwa lata od czasu, gdy to powinno być zrobione,  a obecnie Polsce grozi postępowanie w tej sprawie przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Jak podkreślają autorzy projektu, nowa ustawa ma być kompleksową regulacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi w Polsce.

Nowe zasady zarządzania prawami

Chodzi o określenie nowych zasad funkcjonowania organizacji zbiorowego zarządzania, w szczególności aby zapewnić przejrzystość ich działania oraz odpowiedzialność wobec swoich członków i podmiotów uprawnionych, co ma prowadzić do zwiększenia efektywności zarządzania pobranymi środkami.

Zadaniem dyrektywy jest harmonizacja zasad działalności organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, czyli przede wszystkim prawami do utworów, artystycznych wykonań, fonogramów i wideogramów (częściowo zbiorowo zarządzane są także prawa do wydań książek i prasy). Organizacje zbiorowego zarządzania pełnią istotną rolę przy wykonywaniu tych praw, w szczególności w sytuacjach, w których masowy charakter korzystania z chronionych nimi treści uniemożliwia lub znacząco utrudnia zawarcie indywidualnych umów ze wszystkimi uprawnionymi. Najstarszą polską organizacją zbiorowego zarządzania jest Stowarzyszenie Autorów ZAiKS.

Będzie definicja organizacji reprezentatywnej

Zgodnie z projektem, wprowadzona ma być instytucja organizacji reprezentatywnej, dzięki czemu precyzyjnie określone zostaną zasady reprezentowania przez organizacje zbiorowego zarządzania uprawnionych (czyli np. twórców, artystów, wykonawców, producentów lub wydawców), którzy nie zawarli umowy o zbiorowe zarządzanie. Wprowadzony zostanie również obowiązek zwoływania corocznie walnego zebrania członków oraz możliwość udziału w nim przez pełnomocnika. Organizacje zbiorowego zarządzania będą musiały prowadzić i na bieżąco aktualizować m.in. elektroniczny wykaz umów o zbiorowe zarządzanie.

Prawo autorskie i prawa pokrewne>>

Ograniczone inwestowanie funduszy

Ograniczona zostanie swoboda organizacji zbiorowego zarządzania, jeśli chodzi o zarządzanie środkami finansowymi – ich inwestowanie będzie możliwe jedynie przez zakup obligacji Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.

Wprowadzony ma być termin wypłaty przez organizacje zbiorowego zarządzania przychodów z praw, wynoszący 9 miesięcy od końca roku obrotowego, za który zostały pobrane, jak również obowiązek corocznego informowania uprawnionego o przysługujących mu należnościach i dokonanych z nich potrąceniach.

Silniejsza pozycja członków

Wzmocniona ma zostać pozycję członków stowarzyszenia mającego status organizacji zbiorowego zarządzania. Organizacje te będą musiały przyjąć na członka każdego, kto spełnia warunki członkostwa – te z kolei muszą opierać się na obiektywnych, przejrzystych i niedyskryminujących kryteriach. Zasada ta dotyczy jednak wyłącznie podmiotów z państw UE lub EFTA.

Proponowane rozwiązania wprowadzą ułatwienia dla przedsiębiorców, którzy nie będą zmuszeni do odprowadzania tantiem jednocześnie do wielu organizacji zbiorowego zarządzania – w większości przypadków będzie to tylko jedna organizacja.

Projektowana ustawa określa w szczególności:

• źródła uprawnień organizacji zbiorowego zarządzania do zarządzania prawami uprawnionych,
• zasady dotyczące zawierania i rozwiązywania umów o zbiorowe zarządzanie,
• zasady dotyczące członkostwa w organizacji zbiorowego zarządzania,
• prawa przysługujące uprawnionym reprezentowanym przez organizację zbiorowego zarządzania, ale niebędącym członkami organizacji,
• kompetencje oraz zasady funkcjonowania władz organizacji zbiorowego zarządzania,
• zasady dotyczące pobierania i wypłaty przychodów z praw oraz dokonywania potrąceń z tych środków,
• relacje z innymi organizacjami zbiorowego zarządzania, w tym zagranicznymi,
• zasady udzielania licencji użytkownikom,
• obowiązki informacyjne i sprawozdawcze organizacji zbiorowego zarządzania,
• obowiązki informacyjne użytkowników,
• zasady udzielania licencji wieloterytorialnych (czyli obejmujących terytorium więcej niż jednego państwa UE) na korzystanie z utworów muzycznych w internecie,
• zasady rozpatrywania skarg przez organizacje zbiorowego zarządzania,
• zasady dotyczące udzielania zezwoleń na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi i prawami pokrewnymi,
• zasady nadzoru ministra kultury i dziedzictwa narodowego nad organizacjami zbiorowego zarządzania,
• zasady zarządzania prawami przez podmioty niebędące organizacjami zbiorowego zarządzania, ale wykonujące czynności o takim samym charakterze (tzw. niezależne podmioty zarządzające).

W projekcie zaproponowano, aby nowe przepisy weszły w życie po 14 dniach od daty ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, z wyjątkiem niektórych artykułów, które zaczną obowiązywać w innych terminach.