Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK już 3 listopada? Potrzeba 10 sędziów
Sędzia Anna Korwin-Piotrowska, która jako sędzia TK z najdłuższym orzeczniczym stażem wydała zarządzenie o zawieszeniu w czynnościach prezesa Bogdana Święczkowskiego, zwołała na 3 listopada br. Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK. Jednym z powodów jest przyjęcie uchwały dotyczącej propozycji przyszłorocznego budżetu Trybunału, ale w trakcie może też zostać uchylony immunitet Święczkowskiemu i wiceprezesowi TK Bogdanowi Sochańskiemu. Potrzebnych jest jednak do tego dwóch „starych” sędziów.
30 października 2026 r. nastąpiło to, co, jak mówili nam nieoficjalnie konstytucjonaliści, przygotowywane było od dłuższego czasu. Przełomem był wybór ósmego sędziego TK Macieja Berka. 14 października br. złożył on ślubowanie, ale w Sejmie, bo prezydent Karol Nawrocki, z powodu, jak uzasadniała jego Kancelaria, wątpliwości związanych ze spełnieniem przez Berka wymogów formalnych, wstrzymał się z zaproszeniem go na ślubowanie. Tym samym zasilił grupę pięciu „nowych” sędziów TK, są w niej też Krystian Markiewicz, Anna Korwin-Piotrowska, Marcin Dziurda i Maciej Taborowski, którzy ślubowali „wobec”, ale nie przy fizycznej obecności prezydenta i z którymi z tego powodu prezes TK Bogdan Święczkowski nie nawiązał dotąd stosunku służbowego.
Czytaj: Nowi sędziowie przejmują TK? Prezes Święczkowski i jego zastępca zawieszeni w czynnościach>>
Dzień przed ślubowaniem Berka swoją opinię opublikowała Komisja Wenecka i dopuściła w niej ślubowanie sędziów TK w Sejmie, „wobec”, ale nie w obecności prezydenta. Cała piątka, która według strony rządowej, ale i dużej części prawników, jest już pełnoprawnymi sędziami Trybunału, razem z trzema sędziami, którzy ślubowali przed prezydentem: Magdaleną Bentkowską, Dariuszem Szostkiem i Sławomirem Patyrą, ma w Trybunale większość.
Zgromadzenie Ogólne już 3 listopada
Anna Korwin-Piotrowska poinformowała tuż po tym, jak opublikowano informacje o zawieszeniu w czynnościach Święczkowskiego i Sochańskiego, że wydała zarządzenie o zwołaniu Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego na wtorek, 3 listopada, m.in. w celu uchwalenia budżetu TK na 2027 r. Zaapelowała do polityków, w tym prezydenta Karola Nawrockiego, „by wyciszyć tę eskalację”.
W rozmowie z TVP Info Korwin-Piotrowska, przebywająca obecnie w siedzibie TK, powiedziała, że „poprzez niedopuszczanie sędziów do orzekania Bogdan Święczkowski doprowadził do niemożliwości uchwalenia projektu dochodów i wydatków Trybunału Konstytucyjnego w 2027 roku”.
Dodała, że w związku z toczącymi się w parlamencie pracami nad ustawą budżetową „to ostatni moment, kiedy jeszcze można zwołać zgromadzenie ogólne sędziów Trybunału Konstytucyjnego i uchwalić budżet”.
Przekazała, że wydała już zarządzenie o zwołaniu zgromadzenia ogólnego sędziów na wtorek, 3 listopada. Zapowiedziała, że „niezwłocznie” wszyscy sędziowie zostaną o tym powiadomieni. Pytana, jak przekonać drugą stronę sceny politycznej, że działania podejmowane w TK są zgodne z prawem, Korwin-Piotrowska oceniła, że „mamy stan wyższej konieczności konstytucyjnej”.
Państwo demokratyczne nie może w nowoczesnej Europie funkcjonować bez sądu konstytucyjnego, który (…) jest gwarantem praw i wolności obywatelskich - powiedziała, zaznaczając, że w TK wciąż oczekują sprawy nierozpoznane od 2013 r. - My Trybunał przywrócimy obywatelom - dodała.
Zaapelowała do wszystkich polityków, w tym do prezydenta Karola Nawrockiego, o to, by „wyciszyć tę eskalację, nie nawoływać, jak słyszeliśmy, do uruchomienia sił narodu, bo rozwiązania siłowe są katastrofą dla budowania społeczeństwa i porozumienia”. Zaznaczyła, że jeśli prezydent przerwał podróż do Senegalu i wraca do kraju, a także powiedziała, że jeśli prezydent Karol Nawrocki zaprosi do Pałacu Prezydenckiego pięcioro sędziów TK, od których jeszcze nie odebrał ślubowania, oni „bez chwili zastanowienia” udadzą się tam.
Czytaj: Prezes Święczkowski nie może zwołać Zgromadzenia Ogólnego Sędziów TK?>>
Ilu sędziów potrzeba do Zgromadzenia Ogólnego?
O tym, że jest przygotowywany plan rozwiązania pata z TK, mówiło się od dawna. W połowie października br. pisaliśmy o liczeniu stażu pracy sędziów. Spośród „nowych” najdłuższy ma sędzia Anna Korwin-Piotrowska, która nominację na stanowisko sędziowskie otrzymała 20 października 1997 r., a aplikację rozpoczęła, jak wynika z jej zarządzenia dotyczącego Święczkowskiego, we wrześniu 1995 r. Wśród obecnych zaś sędzia Wojciech Sych, który sędzią jest od 1995 r. Był też przez rok sędzią Sądu Najwyższego, awansowanym przy udziale poprzedniej KRS, czyli tej Rady, która jest kwestionowana m.in. przez stronę rządową, a to dlatego, że w jej skład wchodziło 15 sędziów-członków wybranych przez Sejm, a nie przez sędziów.
Dlaczego sędzia z najdłuższym stażem jest istotny? W grę wchodzi m.in. art. 11 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zgodnie z ust. 2 w sytuacji wakatu na stanowisku prezesa TK do czasu powołania nowego prezesa Trybunału pracami Trybunału kieruje sędzia Trybunału posiadający najdłuższy, liczony łącznie, staż pracy: jako sędzia w Trybunale, jako aplikant, asesor lub sędzia w sądzie powszechnym, a także w administracji państwowej szczebla centralnego. Zgodnie z ust. 3 taki sędzia zwołuje posiedzenie Zgromadzenia Ogólnego w sprawie przedstawienia kandydatów na stanowisko prezesa Trybunału oraz zawiadamia pozostałych sędziów Trybunału o jego terminie i porządku najpóźniej siedem dni przed dniem posiedzenia.
Z kolei liczba 10 sędziów potrzebnych do Zgromadzenia Ogólnego Sędziów TK wynika z art. 8 powyższej ustawy. Zgodnie z nim, w ust. 1, Zgromadzenie Ogólne podejmuje uchwały bezwzględną większością głosów, w obecności co najmniej 2/3 ogólnej liczby sędziów Trybunału, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przy 15 sędziach oznacza to 10 sędziów TK.
Dr hab. Marek Chmaj, konstytucjonalista (Kancelaria Chmaj i Partnerzy spółka partnerska), mówił nam, że fakt, iż nowi sędziowie mają obecnie w Trybunale Konstytucyjnym większość, daje im możliwość unormowania sytuacji. Wskazywał również, że Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK będzie kluczowe dla dalszych decyzji, takich jak choćby uchwała w sprawie budżetu Trybunału na 2027 r. czy rozpatrzenie wniosków o uchylenie immunitetu Bogdanowi Święczkowskiemu.
Odnosząc się do kwestii wakatu, wskazywał, że biorąc pod uwagę choćby wątpliwości związane z powołaniem na to stanowisko prezesa Święczkowskiego oraz fakt, że w głosowaniu brali udział tzw. sędziowie dublerzy, można hipotetycznie stwierdzić, że taki wakat istnieje.
- Tamta uchwała Zgromadzenia była obarczona wadą nieusuwalną, jest non existent, a na jej podstawie prezydent dokonał następnie powołania. W związku z tym powołanie osoby, która została wadliwie wskazana, można uznać za bezskuteczne. Stąd wakat w zasadzie już występuje - mówił prof. Chmaj.
Prezes Święczkowski straci immunitet?
Można się też spodziewać, że jednym z tematów Zgromadzenia będzie uchylenie immunitetu Bogdanowi Święczkowskiemu. Prokurator generalny, minister sprawiedliwości Waldemar Żurek, poinformował także 30 października, że skierował do TK pięć wniosków - cztery dotyczą Bogdana Święczkowskiego, piąty Bartłomieja Sochańskiego.
Zgodnie z art. 196 Konstytucji sędzia Trybunału Konstytucyjnego nie może być, bez uprzedniej zgody Trybunału Konstytucyjnego, pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności. Sędzia nie może być zatrzymany lub aresztowany, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa, jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu niezwłocznie powiadamia się prezesa Trybunału Konstytucyjnego, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego.
Z kolei zgoda na pociągnięcie sędziego TK do odpowiedzialności karnej wyrażana jest w drodze uchwały przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego (podejmowanej bezwzględną większością głosów, w obecności co najmniej 2/3 ogólnej liczby sędziów, czyli przy pełnym składzie 15 sędziów wymaga to obecności co najmniej 10 sędziów).
pru/pap
