Umorzenie ugodowe - MS wprowadza nową instytucję do procedury karnej
Do opiniowania trafiła właśnie nowelizacja Kodeksu postępowania karnego, która przewiduje wprowadzenie nowej instytucji umorzenia postępowania karnego opartego na ugodzie podejrzanego z pokrzywdzonym, zawartej już na etapie postępowania przygotowawczego. Będzie jednak ograniczona do wąskiej kategorii przestępstw oraz uzależniona od okoliczności sprawy i sytuacji sprawcy przestępstwa.
Nowa instytucja ma obejmować następujące kategorie przestępstw:
- występek przeciwko mieniu bez użycia przemocy lub groźby bezprawnej, którego wartość nie przekracza 20 000 złotych, z wyłączeniem art. 279–283 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, z późn. zm.), dalej „k.k.”,
- występek z art. 157 par. 3 Kodeksu karnego (nieumyślny lekki lub średni uszczerbek na zdrowiu),
- występek z art. 160 par. 3 k.k. (nieumyślne narażenie na niebezpieczeństwo),
- występek z art. 177 par. 1 k.k., z wyłączeniem występku określonego w art. 177 par. 1 k.k. popełnionego w warunkach określonych w art. 178 par. 1 k.k. (spowodowanie wypadku komunikacyjnego, którego skutkiem jest nie więcej niż średni uszczerbek na zdrowiu, a sprawca nie jest w stanie nietrzeźwości ani pod wpływem innego środka odurzającego).
Czytaj też w LEX: Nielegalne wyścigi pojazdów mechanicznych i inne zmiany wynikające z ustawy poprawiającej bezpieczeństwo w ruchu drogowym >
Czytaj: Ustawa zawetowana, tymczasowe aresztowania nadal będą nadużywane?>>
Kiedy będzie możliwe umorzenie ugodowe?
Jak uzasadnia MS, umorzenie ugodowe będzie możliwe tylko w stosunku do podejrzanego uprzednio niekaranego za przestępstwo umyślne.
Postępowanie w przedmiocie umorzenia ugodowego będzie mogło być zainicjowane na zasadach określonych w art. 23a k.p.k. Zgodnie z nim sąd lub referendarz sądowy, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator lub inny organ prowadzący to postępowanie, może z inicjatywy lub za zgodą oskarżonego i pokrzywdzonego skierować sprawę do instytucji lub osoby do tego uprawnionej w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego między pokrzywdzonym i oskarżonym, o czym się ich poucza, informując o celach i zasadach postępowania mediacyjnego, w tym o treści art. 178a.
Czytaj też w LEX: Postępowanie mediacyjne w sprawie karnej >
Projekt zakłada również możliwość zawarcia ugody poza postępowaniem mediacyjnym.
Zobacz też procedurę w LEX: Przebieg postępowania mediacyjnego >
Decyzja będzie należeć do prokuratora
Rozpoczęcie postępowania mediacyjnego będzie zależało od decyzji prokuratora lub innego organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Czas mediacji nie będzie wliczany do czasu trwania postępowania przygotowawczego. Prokurator będzie mógł uzależnić zastosowanie umorzenia ugodowego od uiszczenia przez podejrzanego świadczenia w wysokości wskazanej przez prokuratora, nie niższej niż 1000 złotych i nie wyższej niż 20 000 złotych, na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej - wskazuje MS.
I podkreśla, że umorzenie ugodowe będzie możliwe na etapie postępowania przygotowawczego, gdy sprawa nie trafiła jeszcze do sądu.
Z tego względu to prokurator na tym etapie decyduje o warunkach umorzenia ugodowego - wskazano.
Zobacz też w LEX: Orzecznictwo w praktyce zawodowej pełnomocnika procesowego >
Doprecyzowano również, że będzie to możliwe, jeśli:
- okoliczności czynu nie będą budzić wątpliwości,
- ugoda zawarta między podejrzanym i pokrzywdzonym zostanie zaakceptowana przez prokuratora i wykonana,
- dodatkowe świadczenie na cel publiczny, jeżeli zostało wyznaczone przez prokuratora, zostanie uiszczone, a jednocześnie po spełnieniu tych warunków umorzenie ugodowe nie będzie sprzeciwiać się „potrzebie realizacji celów kary, a w szczególności potrzebie zapobieżenia ponownemu popełnieniu przez podejrzanego czynu zabronionego”.
Na postanowienie o umorzeniu ugodowym będzie przysługiwało zażalenie na zasadach ogólnych.
