Posłowie nie mogą wybrać sędziowskich członków KRS? TK wydał zabezpieczenie
Trybunał Konstytucyjny, na posiedzeniu niejawnym, wydał postanowienie, zgodnie z którym posłowie mają się powstrzymać od wyboru 15 sędziów/członków KRS, do momentu kiedy TK rozpatrzy kolejny wniosek posłów PiS o zbadanie konstytucyjności przepisów regulujących procedurę. Tym razem chodzi m.in. o przepis, na mocy którego kandydatów do KRS może zgłaszać albo 2000 obywateli, albo 25 sędziów.
Zabezpieczenie wydane zostało w składzie sędziów: Stanisław Piotrowicz, Justyn Piskorski, Bartłomiej Sochański, Bogdan Święczkowski i Rafał Wojciechowski, w dniu, w którym sejmowa Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka wskazała 15 kandydatów na sędziów/członków KRS.Procedura wyboru 15 sędziów-członków KRS rozpoczęła się 11 lutego br. i od samego początku budzi ogromne emocje. Przede wszystkim dlatego, że w związku z wetem prezydenta Karola Nawrockiego do noweli ustawy o KRS podstawą są obowiązujące przepisy, zgodnie z którymi sędziowskich członków Rady wybiera Sejm, a nie sędziowie. To zresztą główna przyczyna sporu i wątpliwości dotyczących konstytucyjności obecnej KRS. Strona rządowa i duża część środowiska prawniczego uważa, że 15 sędziów-członków KRS powinni wybierać – zgodnie z Konstytucją – sędziowie, a nie Sejm (czyli czynnik polityczny). Część prawników podnosi, że z Konstytucji nie wynika wybór sędziów do Rady przez sędziów. Odpowiedzią na weto jest właśnie uchwała Sejmu z 27 lutego 2026 r., w której zapewniono, „że w przypadku kształtowania KRS na podstawie obowiązującej ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa" Sejm „uwzględni w swoich decyzjach wyniki wyborów dokonanych przez polskich sędziów w wyborach powszechnych i transparentnych, przy uwzględnieniu wymogów konstytucyjnych co do składu Rady i ograniczeń wynikających z obowiązującej ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa". Takie zgromadzenia, zebrania sędziowskie odbyły się w kwietniu, a największe poparcie uzyskało 15 sędziów kandydatów ze wspólnej listy Stowarzyszenia Sędziów Rodzinnych w Polsce, Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Sędziów Sądów Administracyjnych, Stowarzyszenia Sędziów Themis i Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia. Na ostatecznej liście, po pracach komisji, znalazło się 13 spośród nich, a także sędziowie Łukasz Piebiak, kandydat PiS, oraz Łukasz Zawadzki – Konfederacji.
Czytaj: 15 sędziów-kandydatów do KRS - na liście Piebiak i Zawadzki>>
Co dalej? TK wydaje zabezpieczenie
Jeszcze przed posiedzeniem komisji na portalach społecznościowych pojawiło się postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o zabezpieczeniu wniosku grupy posłów (PiS), poprzez wezwanie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej do powstrzymania się od wyboru sędziów/członków KRS, do czasu wydania przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznego orzeczenia w sprawie o sygn. akt K 7/26.
O co chodzi w tej sprawie? Jest to wniosek o stwierdzenie, że:
- art. 11a ust. 2 pkt 2 w związku z art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2024 r., poz. 1186), dalej ustawa o KRS (wybór sędziowskiej części KRS), jest niezgodny z art. 2 i 4 Konstytucji RP (zasada reprezentacji demokratycznej) w zw. z art. 60 (dostęp do służby) w zw. z art. 32 ust. 1 (zasada równości) Konstytucji RP przez to, że dopuszcza wybór sędziego na członka Krajowej Rady Sądownictwa spośród kandydatów na uprzywilejowanych zasadach, tj. bez poparcia odpowiedniej grupy obywateli;
- art. 11a ust. 2 ustawy o KRS jest niezgodny z art. 60 w zw. z art. 2 i 4 oraz z art. 32 ust. 2 (dyskryminacja) przez to, że wprowadza nieuzasadnione zróżnicowanie reguły co do koniecznej liczby zebranych głosów poparcia, tj. podpisów dla kandydatów na członków KRS w wypadku sędziów ubiegających się o poparcie grupy obywateli oraz sędziów ubiegających się o poparcie sędziów.
Wniosek był modyfikowany, wcześniejszy był obszerniejszy.
Członek KRS musi mieć poparcie obywateli?
Zaskarżony niniejszym wnioskiem przepis zawiera normę prawną niezgodną ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi z dwóch powodów. Po pierwsze umożliwia udział w procedurze wyboru na członka Krajowej Rady Sądownictwa sędziemu bez koniecznej, w świetle art. 2 i 4 Konstytucji RP, demokratycznej legitymacji (w przypadku uzyskania poparcia jedynie grupy minimum 25 sędziów). Po drugie natomiast wprowadzony sposób wyboru kandydatów na członków Krajowej Rady Sądownictwa zawiera różne zasady, prowadząc do naruszenia zasady równego dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach poprzez nieuprawnione zróżnicowanie liczby koniecznych głosów poparcia kandydata na członka – uzasadniono.
Wskazano, że prowadzi to do zróżnicowania zasad wyboru, wprowadzając dla kandydatów na członków KRS różne kryteria dostępu do służby publicznej poprzez zwiększenie wymaganych warunków dostępu do służby publicznej, wyrażającej się koniecznością legitymowania się poparciem grupy co najmniej 2000 obywateli dla kandydata korzystającego z obywatelskiego poparcia, podczas gdy kandydat korzystający z poparcia sędziów może uzyskać mandat do udziału w procedurze, legitymując się jedynie poparciem 25 sędziów – czytamy.
W ocenie wnioskodawców uzyskanie legitymacji czynnej do udziału w procedurze konkursowej kandydata na członka KRS bez koniecznego mandatu demokratycznego, wyrażającego się poparciem minimum grupy 2000 obywateli, prowadzi do naruszenia zasady demokratycznej legitymacji władzy publicznej.– Model wyboru sędziowskiej części KRS umożliwiający ten wybór na uprzywilejowanych zasadach, tj. bez koniecznego poparcia odpowiedniej grupy obywateli, narusza zasadę reprezentacji demokratycznej, dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach i zasadę równości – podsumowano.
