SN oceni 18 listopada skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego

Konieczność przedstawienia pytań prawnych o konsekwencje niepublikowania wyroków Trybunału powstała w znacznej mierze w związku z trwająca już od wielu miesięcy praktyką. Doprowadziło to do sytuacji, w której nieopublikowanych pozostaje kilkadziesiąt takich orzeczeń, wydawanych niejednokrotnie w bardzo istotnych dla obywateli sprawach. Na tym tle w orzecznictwie sądów powszechnych powstają liczne wątpliwości, które znalazły odzwierciedlenie w pytaniach przedstawianych Sądowi Najwyższemu, dotyczących m.in. kwestii określania podstawy obliczania niektórych emerytur.

Właśnie ukazała się informacja Sądu Najwyższego o terminie posiedzenia w ważnej dla obywateli sprawie. W związku z występującymi w orzecznictwie sądów powszechnych znacznymi rozbieżnościami co do oceny skutków orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego wydawanych w kluczowych dla obywateli sprawach Prezes Sądu Najwyższego kierująca pracą Izby Cywilnej wystąpiła z wnioskiem o rozstrzygnięcie przez skład połączonych Izb Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej, Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych – następujących zagadnień prawnych:

• Czy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzające w sentencji niezgodność z Konstytucją określonego sposobu rozumienia przepisu lub niezgodność z Konstytucją przepisu w pewnym zakresie, stanowi podstawę wznowienia postępowania przewidzianą w art. 401(1) k.p.c.?
• Czy organy władzy publicznej zobowiązane są do uznawania mocy wiążącej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i jego stosowania od dnia ogłoszenia przez Trybunał Konstytucyjny w trybie art. 112 ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, lecz przed ogłoszeniem orzeczenia we właściwym organie urzędowym, a w szczególności, czy możliwe jest wznowienie postępowania na podstawie art. 401(1 ) k.p.c. przed ogłoszeniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego we właściwym organie urzędowym?
• W razie pozytywnej odpowiedzi na pytanie 2 - od jakiej daty należy liczyć bieg terminu trzymiesięcznego?

Czytaj też: RPO: Każdy sąd może pominąć wyrok TK wydany z udziałem dublera 

Jak wynika z wniosku konieczność przedstawienia wskazanych zagadnień prawnych powstała w znacznej mierze w związku z trwająca już od wielu miesięcy praktyką władzy wykonawczej polegającą na odmowie publikacji orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Doprowadziło to do sytuacji, w której nieopublikowanych pozostaje kilkadziesiąt takich orzeczeń, wydawanych niejednokrotnie w bardzo istotnych dla obywateli sprawach. Na tym tle w orzecznictwie sądów powszechnych powstają liczne wątpliwości, które znalazły odzwierciedlenie w pytaniach przedstawianych Sądowi Najwyższemu dotyczących tak istotnych dla obywateli kwestii, jak podstawa obliczania niektórych emerytur (sygn. akt II UZP 5/26 w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych) lub możliwość wznowienia postępowania w sprawach związanych ze służebnościami przesyłu (sygn. akt III CZP 36/26 w Izbie Cywilnej). Celem wniosku Prezesa Izby Cywilnej Sądu Najwyższego jest ustalenie jednolitego rozwiązania tych kwestii.

Termin posiedzenia składu połączonych Izb - Izby Cywilnej, Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w celu rozpoznania wniosku Prezesa SN kierującego pracą Izby Cywilnej (sygn. akt III CZP 41/26) wyznaczony został na 18 listopada 2026 r., godz. 10:00, sala A (III piętro).

Na sprawozdawców wyznaczeni zostali sędziowie Beata Janiszewska i Marcin Łochowski z Izby Cywilnej oraz sędzia Aleksander Stępkowski z Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.