Odciążenie sądów rejestrowych od doręczeń
Senat znowelizował 8 lipca br. ustawę o zmianie ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów oraz ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Nowe przepisy mają na celu odciążenie sądów rejestrowych, które musiałyby wydawać i doręczać postanowienia o wykreśleniu zastawów. A zatem, jeśli od wpisania zastawu do rejestru minęło 20 lat i strony nie przedłużyły umowy zastawniczej - nie złożyły jej do sadu rejestrowego- zastaw z mocy prawa wygasa i jest uznany za wykreślony.
Zastaw rejestrowy jest jednym ze sposobów zabezpieczenia roszczeń wynikających z umów, których przedmiotem jest roszczenie pieniężne. Przepisy były nowelizowane wielokrotnie w celu uproszczenia procedur. Obecna, przyjęta przez Senat z poprawkami ustawa porządkuje także przepisy dotyczące prowadzenia rejestru i przekazywania informacji o zastawach na pojazdach do centralnej ewidencji pojazdów. Zgodnie z przepisami - co do zasady - zastaw rejestrowy wygasa i podlega wykreśleniu z rejestru zastawów po upływie 20 lat od chwili wpisu. W przypadku wykreślenia zastawu rejestrowego z rejestru sąd ma obowiązek doręczyć stronom postanowienie o wykreśleniu.
Wygasłe umowy
Nowelizacja ustawy z 2009 r. przewidywała możliwość podejmowania przez sądy czynności z urzędu w związku z wygasłą umową o ustanowienie zastawu. Zmiana ta miała na celu usunięcie z rejestru tych wpisów, co do których strony nie wykazywały dalszego zainteresowania, a jednocześnie nie było procesowej możliwości przymuszenia stron do złożenia wniosku o wykreślenie zastawu. Termin 20 lat został natomiast przyjęty po ustaleniu, że „w praktyce największa liczba umów zastawniczych dotyczy okresu 60 miesięcy (5 lat) i są one przedłużane o dalsze 5 lat”.
Czytaj też w LEX: Notarialne zabezpieczenia umów w obrocie gospodarczym >
Ważne w poprzedniej ustawie było uregulowanie, że wpis do rejestru – w tym postanowienie o wykreśleniu zastawu rejestrowego - sąd doręcza na każdy adres wskazany przez strony, a w przypadku braku powiadomienia sądu o zmianie adresu, za skuteczne uważa się doręczenie na adres pierwotnie ujawniony w rejestrze. Było to istotne, gdyż wcześniejszy brak takiego przepisu „sankcjonował praktykę stron” polegającą na braku powiadamiania sądu o zmianie adresu po wpisaniu zastawu.
Czytaj też w LEX: Pozaegzekucyjne sposoby zaspokojenia z zastawu rejestrowego i zastawu finansowego w postępowaniu restrukturyzacyjnym >
Usprawnienie procedur
Już w 2018 r. sądy alarmowały, że mija 20 lat odkąd pierwsze ruchomości - w tym papiery wartościowe - zostały wpisane do rejestru zastawów. Powinny więc zostać z niego z urzędu wykreślone. Problem w tym, że - jak alarmują pracownicy sądów - nie ma procedur, które umożliwiałyby sprawne przeprowadzenie tych czynności. A to uderza w prawa własności. Ministerstwo Sprawiedliwości podkreślało, że sprawa nie leży w jego kompetencjach ale zapewniało, że trwają prace nad rozwiązaniem.
Czytaj też w LEX: Zastawnik jako osoba trzecia w przypadku skierowania egzekucji do przedmiotu zastawu >
Przypomnijmy, że takim zastawem mogą być obciążone wszystkie rzeczy ruchome dłużnika - także papiery wartościowe czy przykładowo samochód. Najistotniejszą zaletą takiego rozwiązania - jak podkreślają prawnicy - jest możliwość pozostawienia przedmiotu zastawu w rękach zastawcy, może on nadal korzystać z tak obciążonej rzeczy.
Teraz ustawa wraca do Sejmu, który poprawki Senatu musi przyjąć lub odrzucić.
Czytaj: Rejestr zastawów - są problemy z wykreślaniem, MS pracuje nad zmianami >
