Nowość dla adwokatów Cyfrowa Kancelaria Aplikacja do zarządzania kancelarią od Naczelnej Rady Adwokackiej  i Wolters Kluwer
Włącz wersję kontrastową
Zmień język strony
Prawo.pl

NRA chce obniżki VAT za usługi pomocy prawnej, m.in. w sprawach rodzinnych i karnych

Przemysław Rosati, prezes NRA, zwrócił się do Andrzeja Domańskiego, ministra finansów i gospodarki, o podjęcie prac nad obniżoną stawką VAT dla wybranych usług pomocy prawnej świadczonych osobom fizycznym. W jego ocenie potrzebne jest również zainicjowanie na forum Unii Europejskiej rozmowy o rozszerzeniu katalogu usług prawnych, do których państwa członkowskie mogą stosować obniżone stawki VAT lub zwolnienie z tego podatku. Proponuje obniżkę m.in. przy obronie w sprawach karnych, w sprawach dotyczących władzy rodzicielskiej czy dla osób dotkniętych przemocą domową.

adwokatura polska nra logo

Równocześnie Rosati zapewnia, że przedmiotem wystąpienia nie jest stworzenie preferencji podatkowej dla określonej grupy zawodowej.

– Chodzi o zmniejszenie kosztu, który ostatecznie ponosi obywatel korzystający z pomocy prawnej w sytuacji zagrożenia jego wolności, praw rodzinnych, bezpieczeństwa albo innych podstawowych interesów. W relacji z klientem indywidualnym VAT nie jest podatkiem neutralnym: klient co do zasady nie może go odliczyć, dlatego staje się on rzeczywistym elementem ceny dostępu do profesjonalnej ochrony prawnej – zaznacza.

Czytaj: Brakuje chętnych do „urzędówek”, ale zmian stawek na razie nie będzie>>

Opodatkowanie jako bariera w dostępie do sprawiedliwości?

Rosati wskazuje, że pomoc prawna jest warunkiem rzeczywistego dostępu do sprawiedliwości.

Konstytucyjne prawo do sądu, prawo do obrony oraz zakaz zamykania drogi sądowej nie mogą być postrzegane wyłącznie jako formalna możliwość wszczęcia postępowania. W wielu sprawach dopiero udział adwokata jako pełnomocnika lub obrońcy pozwala obywatelowi skutecznie rozpoznać jego sytuację prawną, przedstawić argumenty i dowody oraz przeciwstawić się działaniu organu publicznego lub silniejszego uczestnika obrotu – pisze.

I dodaje, że stawka podstawowa w wysokości 23 proc. obciąża w takim przypadku nie swobodną konsumpcję, lecz działanie podejmowane często pod przymusem okoliczności: zatrzymania, tymczasowego aresztowania, przemocy, sporu o dziecko, utraty mieszkania albo konieczności ochrony przed bezprawnym działaniem, np. zwolnieniem z pracy czy utratą świadczeń społecznych.

 Im bardziej pomoc prawna jest niezbędna, tym wyraźniej jej opodatkowanie przekłada się na bariery w dostępie do wymiaru sprawiedliwości. Zasadne jest zatem odejście od traktowania każdej usługi prawnej jak zwykłej usługi konsumpcyjnej – zaznacza.

 

Co proponuje NRA?

W swoim piśmie prezes NRA przypomina, że system VAT już obecnie różnicuje opodatkowanie towarów i usług ze względu na ich znaczenie społeczne.

– Analogiczna refleksja powinna objąć przynajmniej te usługi prawne, które bezpośrednio służą ochronie podstawowych praw i wolności. Dyrektywa Rady 2006/112/WE, w brzmieniu nadanym dyrektywą Rady (UE) 2022/542, pozwala państwom członkowskim stosować stawki obniżone do kategorii wymienionych w załączniku III – wskazuje.

I dodaje, że przykładowo punkt 27 tego załącznika obejmuje usługi prawne świadczone osobom pozostającym w stosunku pracy i osobom bezrobotnym w postępowaniach przed sądami pracy oraz usługi prawne świadczone w ramach systemu pomocy prawnej zdefiniowanego przez państwo członkowskie.

Regulacja ta tworzy wyraźną podstawę do podjęcia działań krajowych co najmniej w odniesieniu do wskazanych kategorii. Jednocześnie nie obejmuje wprost całego obszaru prywatnie finansowanej pomocy prawnej w sprawach karnych, rodzinnych, mieszkaniowych czy dotyczących ochrony pokrzywdzonych. Dlatego potrzebne są dwa równoległe kierunki: wykorzystanie możliwości już przyznanej państwom członkowskim oraz podjęcie inicjatywy zmierzającej do odpowiedniej zmiany prawa unijnego w tym obszarze – zaznacza.

Rosati zwraca się więc do ministra o:

  • powołanie zespołu roboczego z udziałem przedstawicieli Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Sprawiedliwości i Naczelnej Rady Adwokackiej, który określi możliwy zakres, model oraz skutki fiskalne preferencji VAT dla pomocy prawnej świadczonej osobom fizycznym;
  • przygotowanie projektu krajowego rozwiązania wykorzystującego punkt 27 załącznika III do dyrektywy 2006/112/WE, w szczególności przez zastosowanie obniżonej stawki VAT do usług objętych systemem pomocy prawnej oraz do usług wskazanych w tym punkcie. Analiza powinna rozstrzygnąć zakres krajowego pojęcia systemu pomocy prawnej, w tym jego relację do pomocy prawnej z urzędu oraz nieodpłatnej pomocy prawnej;
  • opracowanie oceny skutków regulacji obejmującej nie tylko ubytek dochodów budżetowych, lecz również potencjalny wzrost dostępności pomocy prawnej, ograniczenie liczby spraw prowadzonych bez profesjonalnego wsparcia oraz wpływ na sprawność postępowań;
  • podjęcie przez Polskę inicjatywy na forum Rady Unii Europejskiej i w dialogu z Komisją Europejską w celu rozszerzenia punktu 27 załącznika III o usługi prawne świadczone osobom fizycznym, przynajmniej w sprawach bezpośrednio dotyczących podstawowych praw i wolności, a także w zakresie zwolnienia tych usług z tego podatku.

Sprawy karne, władza rodzicielska, przemoc domowa

W ocenie prezesa NRA priorytetowe w tym zakresie powinny być usługi obejmujące obronę w sprawach karnych, zwłaszcza po zatrzymaniu i w postępowaniach dotyczących tymczasowego aresztowania; spory rodzinne, w tym dotyczące władzy rodzicielskiej, kontaktów i miejsca pobytu dziecka; ochronę osób dotkniętych przemocą domową i osób pokrzywdzonych przestępstwem; sprawy dotyczące wolności osobistej, podstawowych praw mieszkaniowych i zabezpieczenia społecznego oraz postępowania, w których udział profesjonalnego pełnomocnika stanowi rzeczywisty warunek skutecznego skorzystania z prawa do sądu.

Rozwiązanie może zostać ograniczone do świadczeń na rzecz osób fizycznych poza zakresem ich działalności gospodarczej, precyzyjnie powiązane z rodzajem postępowania i objęte mechanizmami zapobiegającymi nadużyciom. Pozwoli to skierować preferencję podatkową do obywatela, dla którego VAT jest kosztem ostatecznym, bez nieuzasadnionego rozszerzania wyjątków podatkowych – podsumowuje.

 

Polecamy książki prawnicze

Przejdź do: Due diligence nieruchomości, Maciej Boryczko - otwiera się w nowym oknie
Nowość
Due diligence BORYCZKO RGB
8% Rabatu
Sprawdź
Cena promocyjna: 275,08 zł | Cena regularna: 299,00 zł
Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 209,30 zł