Minister Żurek chce konkursów w prokuraturze, wprowadzi je bez zmiany ustawy?

Minister sprawiedliwości, prokurator generalny Waldemar Żurek, w piśmie do prokuratorów zapowiedział, że 29 lipca br., podczas spotkania z prokuratorami regionalnymi, zaproponuje koncepcję konkursów na wszystkie szczeble prokuratury. Zaznaczył równocześnie, że zmiany ustawowe, w tym dotyczące prokuratury, są "obecnie niezwykle trudne do skutecznego przeprowadzenia", ale, jak dodał, nie stoi to na przeszkodzie równoległemu wypracowaniu, "opartej na obowiązującym prawie, dobrej praktyki".

Pismo z 20 lipca br., do którego dotarło Prawo.pl, rozesłane zostało do prokuratorów, w momencie gdy trwają konsultacje nad projektem nowego regulaminu urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury, który budzi zresztą duże wątpliwości. Warto też przypomnieć, że w Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury trwa finalizacja prac nad nowym Prawem o prokuraturze. Według nieoficjalnych informacji projekt miałby trafić na biurko ministra już we wrześniu. Ta propozycja zresztą, jak mówiła nam prof. Karolina Kremens z Uniwersytetu Wrocławskiego, przewodnicząca zespołu problemowego ds. prokuratury, zawiera szereg bardzo szczegółowych uregulowań, także dotyczących awansowej procedury konkursowej. Według pisma ministra konkursy mogą stać się faktem znacznie wcześniej.

Czytaj: Minister Żurek: Prokuratorski Regulamin powstawał w Prokuraturze Krajowej>>

Prokurator nie sprawdzi się w sprawie? Nowy regulamin wystarczy do jego zmiany>>

Transparentność potrzebna; propozycji z prokuratury brak

W swoim piśmie do prokuratorów minister zaznacza nie tylko potrzebę, ale wręcz konieczność wprowadzenia transparentnej polityki kadrowej. Jest to, jak pisze, nie tylko niezbędne dla zapewnienia sprawnego i prawidłowego funkcjonowania prokuratury na każdym jej szczeblu, ale także dla stworzenia gwarancji statusu samych prokuratorów.

Stąd też kwestia ta była przeze mnie wielokrotnie poruszana podczas spotkań z kierownictwem prokuratury szczebla centralnego, regionalnego i okręgowego. W szczególności podczas narady, która odbyła się 5 marca 2026 r. w Popowie, z udziałem prokuratora krajowego, prokuratorów regionalnych, prokuratorów okręgowych oraz dyrektorów departamentów i biur Prokuratury Krajowej, a także naczelników Wydziałów Zamiejscowych Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej, przedstawiłem postulat transparentnych i opartych na czytelnych zasadach powołań na wyższe stanowiska prokuratorskie w drodze konkursów. Reakcja była pozytywna, jednak do chwili obecnej nie otrzymałem żadnej propozycji - wskazuje.

Dodaje równocześnie, że zmiany ustawowe, w tym dotyczące prokuratury, także w wyżej wskazanym zakresie, są obecnie niezwykle trudne do skutecznego przeprowadzenia.

Nie stoi to jednak na przeszkodzie równoległemu wypracowaniu, opartej na obowiązującym prawie, dobrej praktyki, która z jednej strony otworzy wszystkim państwu prokuratorom drogę do realizacji swoich aspiracji zawodowych, umożliwiając zgłaszanie swoich kandydatur na wyższe stanowiska prokuratorskie, a z drugiej wyposaży państwa przełożonych w narzędzie pozwalające na wyłonienie najlepszych kandydatów na te stanowiska. To zaś istotnie przyczyni się do zapewnienia maksymalnej efektywności prokuratury i najwyższego poziomu realizacji przypisanych jej zadań w każdej z jej jednostek organizacyjnych - zapewnia minister.

 - Jakość i efektywność realizacji zadań przez prokuraturę jako całość, za której działalność, w kontekście brzmienia art. 13 par. 1 Prawa o prokuraturze, odpowiedzialność, póki co, ponosi prokurator generalny, jest bowiem wypadkową jakości i efektywności realizacji zadań w każdej jednostce prokuratury i przez każdego prokuratora - dodaje.

29 lipca padną konkrety

Zapowiada również, że na najbliższym spotkaniu z prokuratorami regionalnymi, zaplanowanym na 29 lipca 2026 r., zaproponuje koncepcję konkursów na wszystkie szczeble prokuratury i wyjaśnia, że opracował ją wobec „wspomnianego już braku konstruktywnej odpowiedzi na jego wcześniejsze w tym zakresie postulaty”.

- Chciałbym, aby przyjęte w niej rozwiązania zapoczątkowały dobrą praktykę, która w przyszłości mogłaby znaleźć swoje odzwierciedlenie w nowej ustawie regulującej ustrój i działalność prokuratury - zaznacza minister.

Czytaj: Prof. Kremens: Projekt Prawa o ustroju Prokuratury zabezpiecza wynagrodzenia>>

 Spłaszczenie w prokuraturze nie bez spłaszczenia w sądach>>

Prokurator generalny to nie notariusz prokuratora krajowego

Odnosi się też do, jak pisze, „stanowiska części kierownictwa Prokuratury Krajowej w kwestii awansów”. Zaznacza, że nie może ono prowadzić do sytuacji, w której o rozwoju zawodowym prokuratora decyduje de facto wyłącznie to, czy wniosek o jego awans poleci sporządzić prokurator krajowy, niezwiązany przy tym w istocie niczym, a w szczególności stanowiskiem właściwego kolegium prokuratury, Krajowej Rady Prokuratorów czy prokuratora generalnego.

Stosownie do treści art. 13 par. 1 Prawa o prokuraturze to prokurator generalny kieruje działalnością prokuratury i za działalność tę ponosi odpowiedzialność. Skoro zaś tak, to pomimo usiłowania uzasadniania tego niezależnością prokuratury, prokurator generalny nie może być w tej procedurze jedynie notariuszem dla jednoosobowych i uznaniowych decyzji prokuratora krajowego. Wszak także on i pozostali prokuratorzy, a nie tylko prokurator krajowy, prokuraturę tę tworzą - wskazuje Żurek.

I zapewnia, że chciałby, aby każdy z prokuratorów, „spełniając ustawowe wymogi do ubiegania się o awans na wyższe stanowisko służbowe”, miał zapewnioną realną możliwość zgłoszenia swojej kandydatury na to stanowisko.

Jakie kryteria? Minister o działalności propraworządnościowej

Z pisma wynika, że kryteriami branymi pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o skierowaniu wniosku o powołanie na wyższe stanowisko prokuratorskie mogłyby być np. liczba, waga i stopień skomplikowania prowadzonych spraw, efektywność i dynamika pracy, pełnione funkcje, działalność propraworządnościowa, ewentualnie prowadzone postępowania dyscyplinarne. Jak dodaje, byłyby one tożsame dla wszystkich prokuratorów, a wypracowane z ich uwzględnieniem oceny skorelowane.

Jestem przekonany, że przyjęcie transparentnego sposobu procedowania wniosków awansowych będzie czynnikiem motywującym prokuratorów do wytężonej, rzetelnej i efektywnej pracy, przyczyni się do budowania właściwych postaw i bez wątpienia wpłynie na stworzenie zrównoważonej ścieżki rozwoju i awansu zawodowego prokuratorów. Wszystko to zaś powinno być wspólnym celem kierownictwa prokuratury na wszystkich jej szczeblach - zaznacza prokurator generalny.

Informuje również, że zwrócił się do prokuratorów regionalnych oraz do dyrektora Biura Kadr Prokuratury Krajowej o przedstawienie mu danych zarówno w zakresie obciążenia prokuratorów (przy uwzględnieniu liczby faktycznie obsadzonych etatów w jednostkach), jak i w zakresie podejmowanych przez nich działań zmierzających do wyeliminowania dysproporcji w tym obszarze, w szczególności poprzez modyfikację przydzielonych jednostkom limitów etatowych oraz kierowanie ewentualnych wniosków o odwołanie z delegowania do Prokuratury Krajowej, w tym Wydziałów Zamiejscowych jej DPZiK, prokuratorów delegowanych tam z jednostek, w których prokuratorzy wykonują obowiązki.

Analiza tych danych pozwoli na kompleksową ocenę potrzeb kadrowych poszczególnych jednostek organizacyjnych prokuratury, a wyprowadzone w oparciu o nią wnioski zdeterminują moje adekwatne w tym obszarze działania - podsumowuje.

Co z rozdzieleniem funkcji ministra i prokuratora generalnego?

Minister Żurek zapewnia również, że bezpośrednio po zreformowaniu struktury i działalności prokuratury, „na tyle, na ile pozwalają na to unormowania aktów wykonawczych”, przystąpi do forsowania zmian w tym obszarze na poziomie ustawowym.

Moim ostatecznym celem, po zbudowaniu na nowo w pełni niezależnej prokuratury, jest bowiem rozdział funkcji prokuratora generalnego od funkcji ministra sprawiedliwości, co niezależność tę pozwoli przypieczętować - podsumowuje.

Konkursy już były, lepsze awanse poziome

Prokurator Jacek Skała, przewodniczący Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP, pytany o sprawę przez Prawo.pl, zaznacza, że pamięta czasy konkursów jako procedur ustawowych.

W wyniku tych konkursów, które pochłaniały dużo czasu i energii ocenianych i oceniających, wygrywał niemal zawsze ten, kto posiadał rekomendację swojego szefa. Tak więc moja wiara w konkursy o charakterze pozaustawowym jest tym bardziej ograniczona. Proponowałbym panu ministrowi zamiast tego powrót do awansów poziomych, czyli takich, które są poza jakimkolwiek wpływem polityków, a uzależnione są jedynie od czasu służby. Przykładowo, jeżeli ktoś w swojej prokuraturze będzie pełnił służbę w sposób nienaganny, to po 15 latach otrzyma tytuł prokuratora jednostki nadrzędnej, ale jeśli będzie chciał, może nadal wykonywać swoje obowiązki w dotychczasowym miejscu pracy. Konstrukcję taką można uzupełnić o fakultatywne konkursy dla tych, którzy chcieliby awansować wcześniej. Jeden konkurs pozaustawowy na stanowisko prokuratora krajowego już był i to chyba wystarczy - mówi Skała.

Jego zdaniem, gdyby wprowadzić punktową nowelizację dotyczącą systemu awansów w prokuraturze, prezydent raczej nie skorzystałby z prawa weta.

Taki awans odbywałby się w majestacie prawa, a nie na podstawie pisma instrukcyjnego. Dla mnie istotne w piśmie pana ministra są deklaracje dotyczące niezależności prokuratorów. Mamy gotową koncepcję, jak wypełnić je treścią. I do tego niepotrzebna jest zmiana ustawy. Wystarczą wytyczne prokuratora generalnego wprowadzające losowy przydział spraw, zakaz ich odbierania prokuratorom bez ich zgody i zakaz przenoszenia arbitralnymi i politycznymi decyzjami do innych prokuratur na terenie Polski, w poszukiwaniu referenta, który spełni oczekiwania rządzących polityków. Na naszym forum wewnętrznym dużo emocji wzbudziło wyrażone przez ministra oczekiwanie od prokuratorów wytężonej pracy, zaledwie kilka dni po Święcie Prokuratury, które zostało jako jedyne święto państwowe całkowicie zbojkotowane przez władze publiczne. W ten sposób nie da się budować wizerunku prokuratury jako instytucji, od której zależy skuteczne ściganie przestępczości i stanie na straży praworządności - podsumowuje.