Konkurs na aplikację prokuratorską nieobiektywny? Potrzebna zmiana
Konkursy na uzupełniającą aplikację sędziowską i prokuratorską mają zróżnicowaną formę. Przyszli sędziowie piszą test, a następnie rozwiązują trzy kazusy z trzech różnych dziedzin prawa. W przypadku aplikacji uzupełniającej prokuratorskiej jest egzamin ustny i ocena pracy na dotychczasowym stanowisku, przeprowadzona przez komisję konkursową powołaną przez prokuratora krajowego. Zdaniem Stowarzyszenia Absolwentów i Aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury VOTUM taki model naboru może budzić wątpliwości co do obiektywności, a sami asystenci, którzy chcą zostać prokuratorami, ratunku szukają w egzaminach adwokackim i radcowskim.
Już w 2023 roku zwrócono się w tej sprawie do Rzecznika Praw Obywatelskich o interwencję, wskazując, że zasady egzaminu nie zapewniają obiektywnych kryteriów oceny kandydatów. Teraz swoje stanowisko opublikowało Votum – podziela w nim, jak wskazuje, zastrzeżenia skierowane w wystąpieniu do RPO, bo jak podkreśla, nie widzi podstaw do różnicowania sposobu naboru na aplikację uzupełniającą prokuratorską i sądową. To kolejna sprawa, która obok wynagrodzeń budzi emocje wśród asystentów prokuratorów. Problem z ich płacami narasta od lat. Natomiast temat różnic pomiędzy płacami asystentów prokuratorów i sędziów pojawił się wiosną 2025 r., a zaczął od podwyżek, które obiecało i wprowadziło obecne Ministerstwo Sprawiedliwości (ministrem był wówczas Adam Bodnar). Potem weszło w życie rozporządzenie, w którym zapisano, że asystent prokuratora ma otrzymywać od 6500 zł do 8000 zł brutto, a starszy asystent – od 8000 zł do 9000 zł brutto. Teraz te kwoty wzrosły o 3 proc. – asystent prokuratora będzie mógł zarabiać od 6700 do 8240 zł, a starszy asystent – od 8240 do 9270 zł. Teoretycznie asystenci sędziów dostają tyle samo, tyle że do prezesów sądów poszły zalecenia, że mają zarabiać od 7500 zł (wskazywano wówczas na tych zatrudnionych w dniu 31 grudnia 2024 r.). Asystenci szacują, że w tym momencie różnice w pensjach sięgają nawet 1600 zł. A że w sądach trwają konkursy na stanowisko asystentów, to zwiększa się ryzyko przejść z prokuratur.
Czytaj: Asystent prokuratora chce zarabiać tyle co asystent sędziego – w tym roku bez szans?>>
O co chodzi z aplikacją uzupełniającą?
Jak wskazuje w swoim stanowisku VOTUM, nowelizacją z dnia 8 lipca 2019 r. wprowadzono do ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury model aplikacji uzupełniającej sędziowskiej i prokuratorskiej. - Utworzenie nowej ścieżki dojścia do obu zawodów uzasadniono koniecznością zapewnienia asystentom sędziów i prokuratorów możliwości odbycia aplikacji w KSSiP bez konieczności rezygnacji z zatrudnienia na dotychczasowym stanowisku. Dla kandydatów na obie aplikacje wprowadzono tożsame wymogi, tj. dwuletni staż pracy na stanowisku asystenta oraz konieczność bycia zatrudnionym w tym charakterze w dniu przeprowadzenia konkursu na aplikację uzupełniającą sędziowską albo na aplikację uzupełniającą prokuratorską - zaznaczono.
Tyle że, jak zwraca uwagę Stowarzyszenie, zróżnicowano formę przeprowadzenia konkursu wstępnego na obie aplikacje. - W przypadku aplikacji uzupełniającej sędziowskiej konkurs, podobnie jak w przypadku aplikacji pełnej, odbywa się dwuetapowo. Pierwszy etap polega na rozwiązaniu testu składającego się ze 100 pytań, drugi zaś polega na rozwiązaniu trzech kazusów z trzech różnych dziedzin prawa. W przypadku aplikacji uzupełniającej prokuratorskiej konkurs wstępny składa się z jednego etapu, składającego się z egzaminu ustnego i oceny pracy na dotychczasowym stanowisku, przeprowadzanego przez komisję konkursową powołaną przez prokuratora krajowego - przypomina.
Dr Skowronek: Wynagradzanie asystentów prokuratorów musi się zmienić>>
Asystenci prokuratorów uciekną do... sądów? Mają dość niskich płac>>
Łatwiej zdać egzamin adwokacki niż dostać się na aplikację?
Wskazano równocześnie, że w ocenie kandydatów na aplikację uzupełniającą prokuratorską sposób naboru nie jest obiektywny. - Tryb naboru na aplikację prokuratorską uzupełniającą powoduje, że asystenci decydują się na zdawanie egzaminów adwokackich albo radcowskich na podstawie stażu pracy na stanowisku asystenta prokuratora, a następnie ubiegają się o mianowanie na asesora prokuratury w trybie konkursowym bądź bezkonkursowym - zaznacza VOTUM.
W ocenie Absolwentów i Aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury VOTUM dla zapewnienia atrakcyjności zawodu asystenta prokuratora konieczne jest nie tylko zapewnienie równości wynagrodzeń z asystentami sędziowskimi, ale także zapewnienie im możliwości odbycia aplikacji prokuratorskiej uzupełniającej w oparciu o obiektywne kryteria naboru, a także objęcie stanowisk asesorskich z listy etatów według rankingu wyników z egzaminu prokuratorskiego - dodaje.
Zmiana modelu pozwoli wyłaniać najlepszych kandydatów
Stowarzyszenie uważa, że przeprowadzenie konkursu na aplikację prokuratorską uzupełniającą w oparciu o te same zasady jak w przypadku uzupełniającej aplikacji sędziowskiej pozwoliłoby wyłonić najlepszych kandydatów spośród asystentów prokuratora.
Obecny model zniechęca wielu asystentów, którzy decydują się zrezygnować z odbywania aplikacji i zdawania egzaminu prokuratorskiego, a w konsekwencji także z ubiegania się o wolne stanowiska asesorskie z wykazu przeznaczonego dla egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej. Dodatkowo część z nich wybiera ścieżkę zdawania korporacyjnych egzaminów zawodowych, na podstawie których startują w konkursach na wolne stanowiska asesorskie. Taki dualizm ścieżek dojścia asystentów do zawodu prokuratora nie jest korzystny z punktu widzenia racjonalnej polityki kadrowej - podsumowuje.
Przypomnijmy: zgodnie z art. 174 Prawa o prokuraturze prokurator generalny może mianować asesorem prokuratury osobę, która m.in. zdała egzamin adwokacki lub radcowski i przez co najmniej rok była zatrudniona na stanowisku asystenta prokuratora, asystenta sędziego, starszego asystenta sędziego lub wykonywała czynności związane z tworzeniem lub stosowaniem prawa w urzędach obsługujących organy państwowe.
Z kolei asystent prokuratora, który złożył egzamin notarialny, adwokacki lub radcowski, może przystąpić do egzaminu prokuratorskiego po przepracowaniu czterech lat na stanowisku asystenta prokuratora. Wniosek o dopuszczenie do egzaminu prokuratorskiego asystent prokuratora zgłasza dyrektorowi Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury na trzy miesiące przed terminem egzaminu, uiszczając wymaganą opłatę.
