SN: kolejny wierzyciel nie jest związany zapisem na sąd polubowny

Następca prawny upadłego nie jest objęty skutkami zapisu na sąd polubowny, przed 2016 r., gdy doszło do przelewu wierzytelności przed ogłoszeniem upadłości - orzekł Sąd Najwyższy w sporze o roboty budowlane.

Konflikt powstał między PKO BP, który w 2012 r. przejął wierzytelność a spółką SRB Civil Engineering Ltd. z siedzibą w Dublinie. Bank dążył do pominięcia drogi sądowej, gdyż powołał się na zapis na sąd polubowny, zawarty w kontrakcie na budowę odcinka autostrady A-1.

Czy umowa wiąże bank?

Doszło do upadłości cendenta i bank próbował odegrać podobną rolę jak syndyk w sytuacji, gdy mamy do czynienia z wierzycielem zabezpieczonym przez cesję powierniczą.
Zrodziło się w tej sprawie pytanie, czy zapis na sąd polubowny spełniał wymagania stosunku prawnego. Czy bank jest związany zapisem na sąd polubowny ad hoc?

Upadek zapisu na sąd polubowny

W spornym kontrakcie zapisano, że spór między stronami musi być rozstrzygnięty w 30 dni, a jeśli nie dojdzie do porozumienia, to problem rozpatruje sąd arbitrażowy, według regulaminu ICC.
Jak wiadomo, sądy państwowe orzekają zawsze na podstawie obowiązujących przepisów prawa, natomiast arbitrażowi wolno w niektórych sytuacjach orzekać zgodnie z zasadą słuszności.
Art. 142 i 141 Prawa upadłościowego, które już nie obowiązuje - ogłoszenie upadłości powoduje upadek zapisu na sąd polubowny, a nawet umorzenie toczących się postępowań arbitrażowych.

Upadły nie jest stroną zapisu

SN musiał odpowiedzieć na pytanie, co się dzieje w sytuacji, gdy przed ogłoszeniem upadłości doszło do zbycia wierzytelności na inną osobę. Czy następca prawny jest objęty skutkami zapisu na sąd polubowny ?.
Zdaniem SN odpowiedź jest przecząca - powiedział sędzia sprawozdawca Paweł Grzegorczyk. - W sytuacji, gdy doszło do przelewu przed ogłoszeniem upadłości, w chwili ogłoszenia upadłości upadły już nie jest stroną zapisu. Wierzytelność przeszła na cesjonariusza. W takim stanie rzeczy nie można wyciągać konsekwencji w relacji wierzyciel - dłużnik, z faktu ogłoszenia upadłości, która dotyczyła byłego wierzyciela, pozostającego poza ramami stosunku źródłowego - podkreślił Sąd Najwyższy.
Wobec tego nie można twierdzić, że "zapis na sąd polubowny dokonany przez upadłego".

Zmiana przepisów o upadłości

Regulacje zapisu na sąd polubowny zmienił się 1 stycznia 2016 r. dzięki nowelizacji ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze oraz wejścia w życie zupełnie nowej ustawy z 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne. Od dnia 1 stycznia 2016 r. Prawo upadłościowe reguluje wyłącznie postępowania upadłościowe.
Obowiązujący do końca 2015 r. przepis, w myśl którego ogłoszenie upadłości powodował bezwzględnie i automatycznie utratę mocy zapisów na sąd polubowny. A także skutkował umorzeniem toczących się już postępowań arbitrażowych.

Zawieszenie arbitrażu

W nowelizowanych przepisach ustawodawca zdecydował więc o złagodzeniu tak restrykcyjnego traktowania postępowań arbitrażowych i zrównania ich z przepisami o postępowaniach sądowych. Zgodnie z treścią znowelizowanego przepisu, do postępowań arbitrażowych należy stosować przepisy kpc. Oznacza to, że postępowanie wszczęte przed ogłoszeniem upadłości nie zostanie automatycznie umorzone. Postępowanie arbitrażowe, które wszczęto przed ogłoszeniem upadłości będzie z urzędu zawieszane do czasu wstąpienia do tego postępowania syndyka.

Czytaj >> MS: nowe prawo upadłościowe ułatwi działalność gospodarczą

Sygnatura akt I CSK 170/17, wyrok z 1 grudnia 2017 r.