Sąd Okręgowy w Szczecinie skierował do Izby Karnej Sądu Najwyższego zagadnienie sprowadzające się do pytania, czy Fundusz Sprawiedliwości to jest to samo, co Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Ten pierwszy występuje w rozporządzeniu ministra sprawiedliwości, a ten drugi - został uregulowany w kodeksie karnym wykonawczym.

Problem powstał na tle żądania prokuratora podwyższenia wpłaty na Fundusz Sprawiedliwości z 5 tys. zł, jak zasądził sąd, do 10 tys. zł.

Ministerstwo Sprawiedliwości używa obecnie pojęcia Fundusz Sprawiedliwości. I uznaje te instytucje za tożsame. Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, znajduje swoje umocowanie w art. 43 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy oraz rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej – Funduszu Sprawiedliwości z 13 września 2017 r. 

Czytaj: NIK skrytykował, MS poprawia - jest projekt zmian w Funduszu Sprawiedliwości>>

Fundusz Sprawiedliwości rozszerza cele

Sędzia sprawozdawca z Sądu Okręgowego w Szczecinie Maciej Strączyński zauważa, że zakres działania Funduszu Sprawiedliwości jest bardzo zróżnicowany i nie ogranicza się wyłącznie do wsparcia ofiar przestępstw oraz ich świadków. Obejmuje również innego rodzaju pomoc, taka jak, na przykład:

  • Finansowanie i organizowanie pomocy prawnej, metod rozwiązywania konfliktów, pomocy tłumacza języka obcego czy języka migowego.
  • Finansowanie psychoterapii, pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej,
  • Finansowanie świadczeń zdrowotnych, lekarstw, urządzeń medycznych, kosztów rehabilitacji.
  • Organizowanie i finansowanie pomocy pierwszego kontaktu.
  • Pokrywanie kosztów związanych z edukacją w szkołach i przedszkolach.
  • Organizowanie i opłacanie kursów podnoszących kwalifikacje oraz finansowanie egzaminów.
  • Realizowanie dopłat do czynszu, mediów.
  • Dostosowywanie lokali do potrzeb osoby pokrzywdzonej w przypadku utraty sprawności fizycznej w wyniku przestępstwa.
  • Pokrywanie kosztów transportu w związku z uzyskiwaniem świadczeń.
  • Finansowanie zakupów artykułów pierwszej potrzeby, w tym odzieży, środków higieny osobistej.
  • Pokrywanie kosztów zorganizowanych wyjazdów osób małoletnich oraz opiekunów.
  • Finansowanie robót budowlanych.

 

 

Sędzia Strączyński powołuje się na raport Najwyższej Izby Kontroli z września 2021 r. Ustalono w nim, że przyjęta w sierpniu 2017 r. nowelizacja przepisów Kodeksu karnego wykonawczego oraz wydane we wrześniu tego roku przez Ministra Sprawiedliwości rozporządzenie w sprawie Funduszu skutkowały w praktyce ustanowieniem otwartego, niezdefiniowanego w jednoznaczny sposób katalogu zadań Funduszu Sprawiedliwości. Powstała w ten sposób możliwość finansowania z jego środków nieograniczonej kategorii działań, nawiązujących choćby w marginalnym stopniu do  niedookreślonych celów Funduszu.

Dotacje celowe sprzeczne z kodeksem?

Konkretnymi przykładami finansowania z funduszu są np. działalność dowolnie wybranych jednostek samorządu terytorialnego choćby Ochotniczej Straży Pożarnej , organizację konferencji dotyczącej perspektyw współpracy państw Grupy Wyszehradzkiej, edukację menadżerską lokalnych grup działaczy i urzędników; czy na działalność Centralnego Biura Antyterrorystycznego.

Na przeciwdziałanie przyczynom przestępczości przeznaczono  25 proc. łącznej wartości dotacji celowych (171 091,7 tys. zł). Ale dysponent finansował zadania niezwiązane z celami Funduszu oraz niemające bezpośredniego związku z tematyką przeciwdziałania przestępczości. 

Sąd Okręgowy uważa, że potrzebna jest wykładnia przepisów kodeksu karnego i kodeksu karnego wykonawczego. W przypadku, gdy Sąd Najwyższy wyda pozytywną odpowiedź , potrzebna będzie zmiana kodeksu karnego i wpisanie do niego Funduszu Sprawiedliwości.

Jeśli jednak SN odpowie, że to są pojęcia różne, to sąd nie będzie mógł stosować przepisu, gdyż zasądzony środek nie istnieje.

Sygnatura akt I KZP 16/21