SN: Bezterminowy zakaz zbliżania się do matki to błąd

Sąd karny nie może bez terminu orzec wobec sprawcy przemocy domowej środków karnych, takich jak zakaz kontaktowania się z pokrzywdzoną matką w jakikolwiek sposób, zakaz zbliżania się do niej na odległość mniejszą niż 50 metrów oraz zakazu opuszczenia lokalu. Dlatego Sąd Najwyższy uchylił wadliwe orzeczenie do ponownego rozpoznania i ustalenia czasu trwania tych zakazów.

Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku, 8 października 2025 r., uznał oskarżonego za winnego znęcania się nad matką. Czyn polegał na tym, że: „w okresie od listopada 2023 roku do 18 listopada 2024 roku, będąc pod wpływem alkoholu, wszczynał awantury domowe, podczas których wyzywał ją słowami powszechnie uznawanymi za obelżywe, poniżał, ośmieszał, groził jej pozbawieniem życia oraz znęcał się fizycznie poprzez duszenie jej rękoma za szyję oraz szarpanie”.

I za to na podstawie art. 207 kodeksu karnego sąd skazał go na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności.

Wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił jednak oskarżonemu na okres próby trzech lat, zobowiązując go do powstrzymania się od nadużywania alkoholu i oddając go pod dozór kuratora sądowego.

Sąd I instancji orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci:

• zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną w jakikolwiek sposób;
• zakazu zbliżania się do matki na odległość mniejszą niż 50 metrów;
• nakazu opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzoną w terminie 2 tygodni od uprawomocnienia się wyroku (pkt IV wyroku).

Sąd orzekł ponadto orzekł wobec oskarżonego 2000 zł nawiązki na rzecz pokrzywdzonej matki.

Sąd zapomniał wyznaczyć czas

Wobec niezaskarżenia wyroku przez żadną ze stron uprawomocnił się on 16 października 2025 r.

Kasację od tego wyroku wniósł na korzyść skazanego prokurator generalny i zaskarżając go w części dotyczącej orzeczenia o środkach karnych zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa materialnego.

Chodziło o orzeczenie wobec oskarżonego środków karnych w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną oraz zakazu zbliżania się do niej na odległość mniejszą niż 50 metrów, a nadto nakazu opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzoną, bez wskazania okresów obowiązywania tych środków.

Tymczasem  art. 43 par. 1 k.k. wskazuje, że zakazy te orzeka się w latach, od roku do lat 15, zaś nakaz okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym orzeka się od roku do lat 10, co obliguje sąd do określenia okresu obowiązywania wymienionych środków karnych.

W konkluzji kasacji prokurator generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu Lublin - Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku do ponownego rozpoznania.

Kasacja zasadna

Sąd Najwyższy uznał zaskarżony wyrok za wadliwy i przekazał go do ponownego rozpoznania.

Kasacja prokuratora generalnego była oczywiście zasadna. Skoro Sąd Rejonowy orzekł wobec skazanego wymieniony w art. 39 pkt 2b k.k. zakaz kontaktowania się z określonymi osobami i zbliżania się do określonych osób, a także przewidziany w art. 39 pkt 2e nakaz okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, należało określić czas obowiązywania tych środków w przedziałach czasowych. Odstępując od realizacji tego obowiązku, Sąd Rejonowy rażąco naruszył prawo materialne, co miało istotny wpływ na treść wyroku. Konsekwencją stwierdzonego uchybienia było niekorzystne ukształtowanie sytuacji skazanego. W istocie rzeczy, brak określenia czasu obowiązywania orzeczonych środków karnych przekształcił je, wbrew woli ustawodawcy, w środki bezterminowe.

Sąd orzekał w składzie: SSN Piotr Mirek (przewodniczący, sprawozdawca) oraz ‎SSN Marek Pietruszyński i ‎SSN Waldemar Płóciennik

Wyrok Izby Karnej Sądu Najwyższego z28 stycznia 2026 r., sygnatura akt II KK 512/25