Będzie łatwiej sprzedać zadłużoną nieruchomość

7 sierpnia 2013 r. weszła w życie zmiana ustawy o księgach wieczystych i hipotece dotycząca ochrony wierzyciela, którego należność została zabezpieczona hipoteką na części nieruchomości, w przypadku, gdy następuje podział tej nieruchomości.

Ochrona wierzyciela przed zmianą
Od 20 lutego 2011 roku w przypadku, gdy na części ułamkowej nieruchomości była ustanowiona hipoteka, a następnie następował podział nieruchomości, to każda nieruchomość powstała w następstwie podziału była obciążona hipoteką  w tym samym zakresie co pierwotna część ułamkowa nieruchomości.
Dla przykładu: nieruchomość składała się z trzech działek gruntu i należała do trzech współwłaścicieli: A (4/7), B (2/7) oraz C (1/7). Hipoteka obciążała udział we współwłasności nieruchomości, który należał do B. Na podstawie umowy współwłaściciele znieśli współwłasność, iż każdy z nich otrzymał osobną działkę gruntu. Powstały trzy odrębne nieruchomości opisane w oddzielnych księgach wieczystych. Wówczas hipoteka stawała się hipoteką łączną i obciążała udziały w wysokości 2/7 we własności każdej z tych nieruchomości. W tym zakresie A, B i C byli dłużnikami hipotecznymi.
Taka sytuacja prawna prowadziła do konkurencji dwóch praw: prawa własności oraz wierzytelności (zabezpieczonej hipoteką).
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2012 roku uznał tę sytuację za niezgodną z Konstytucją RP. W konsekwencji tego orzeczenia nadal istniała możliwość obciążenia hipoteką części ułamkowej nieruchomości, jednak w razie podziału tej nieruchomości hipoteka wygasała.

Na jaką ochronę może liczyć obecnie wierzyciel?
Obecnie w przypadku obciążenia hipoteką części ułamkowej nieruchomości, która następnie podlega podziałowi, hipoteka automatycznie przechodzi na nową nieruchomość - ale tylko tą, której właścicielem stał się dłużnik hipoteczny.
Gdy w wyniku podziału współwłasności dłużnik hipoteczny nie otrzyma żadnej nieruchomości lub otrzyma
nieruchomość mniejszej wartości niż jego dotychczasowy udział, wierzycielowi hipotecznemu przysługuje prawo zastawu na wierzytelności z tytułu spłaty lub dopłaty. Roszczenia wierzycieli będą zaspokajane zgodnie z kolejnością ustanawiania hipotek na nieruchomości, w której dłużnik miał udział.  
Co istotne, dłużnik hipoteczny nie będzie mógł się zrzec spłaty lub dopłaty. Ewentualne zrzeczenie się przez dłużnika hipotecznego spłaty lub dopłaty zawarte w umowie albo w ugodzie sądowej będzie nieważne.
Dla przykładu nieruchomość składa się z trzech działek gruntu i należy do trzech współwłaścicieli: A (4/7), B (2/7) oraz C (1/7). Hipoteka obciąża udział we współwłasności nieruchomości, który należy do B (B jest dłużnikiem hipotecznym). Na podstawie umowy współwłaściciele znieśli współwłasność, w taki sposób, że każdy z nich otrzymał osobną działkę gruntu, równą uprzednio posiadanemu udziałowi we współwłasności. Powstały trzy odrębne nieruchomości opisane w oddzielnych księgach wieczystych. Hipoteka obciąża tylko nieruchomość, której właścicielem stał się B (dłużnik hipoteczny).
Obecną regulację prawną należy ocenić pozytywnie. Gwarantuje prawa wierzyciela, którego sytuacja zależy od realnej wartości zabezpieczeń, w tym przypadku hipoteki, nie konkurując z ochroną jaka przysługuje prawu własności.

[if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:HyphenationZone>21</w:HyphenationZone> <w:PunctuationKerning /> <w:ValidateAgainstSchemas /> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables /> <w:SnapToGridInCell /> <w:WrapTextWithPunct /> <w:UseAsianBreakRules /> <w:DontGrowAutofit /> </w:Compatibility> <w:BrowserLevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel> </w:WordDocument></xml><![endif]

[if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" LatentStyleCount="156"> </w:LatentStyles></xml><![endif][if gte mso 10]><style> /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable{mso-style-name:Standardowy;mso-tstyle-rowband-size:0;mso-tstyle-colband-size:0;mso-style-noshow:yes;mso-style-parent:"";mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt;mso-para-margin:0cm;mso-para-margin-bottom:.0001pt;mso-pagination:widow-orphan;font-size:10.0pt;font-family:"Times New Roman";mso-ansi-language:#0400;mso-fareast-language:#0400;mso-bidi-language:#0400;}</style><![endif]Kancelaria Prawna Skarbiec  specjalizuje się w kompleksowej obsłudze prawnej podmiotów gospodarczych.