VAT w branży beauty wciąż budzi wątpliwości

Obowiązująca od ponad dwóch lat obniżona stawka VAT w branży beauty, w tym na usługi podologiczne, nadal sprawia wiele problemów. Trudno jest wyznaczyć granicę między usługami kosmetycznymi (objętymi stawką 8 proc.), a medycznymi (zwolnionymi z VAT) i tymi służącymi opiece zdrowotnej (z 23 proc. VAT). Eksperci wskazują, że konieczne jest ujednolicenie interpretacji, jednak według Ministerstwa Finansów każdy przypadek jest inny i nie ma potrzeby wydawania wytycznych.

Problem dotyczy obniżonej do 8 proc. stawki VAT, która od 1 kwietnia 2024 r. obejmuje:

• usługi kosmetyczne, manicure i pedicure (PKWiU 96.02.13.0),
• usługi kosmetyczne, manicure i pedicure, świadczone w domu (PKWiU ex 96.02.14.0),
• pozostałe usługi kosmetyczne (PKWiU 96.02.19.0).

Wcześniej usługi te były objęte 23 proc. VAT, jednak część gabinetów korzystała ze zwolnienia podmiotowego (o wartości sprzedaży poniżej 200 tys. zł rocznie, od 2026 r. limit ten wynosi 240 tys. zł). Celem obniżki miało być wsparcie dla branży beauty oraz zastosowanie takiej samej stawki na usługi kosmetyczne, jak na usługi fryzjerskie (8 proc.).

Mimo iż od wprowadzenia obniżki upłynęły ponad dwa lata, praktyka nadal jest niejednolita i budzi szereg wątpliwości. Coraz więcej pytań dotyczy usług podologów. 

Paradoks w rozliczeniu usług podologa

- Problem z opodatkowaniem usług podologicznych to element szerszego chaosu interpretacyjnego w branży beauty, ale nie można go do tej branży w pełni sprowadzać. Podologia znajduje się na styku usług kosmetycznych, higienicznych i świadczeń o rzeczywistym celu zdrowotnym. Ten sam zabieg, np. dotyczący paznokci lub skóry stóp, może z perspektywy pacjenta wyglądać podobnie, ale dla VAT znaczenie mają: klasyfikacja usługi, cel świadczenia oraz status wykonawcy - mówi Radosław Maćkowski, doradca podatkowy, twórca bloga Podatki na zdrowie.

Jego zdaniem, w praktyce możliwe są trzy scenariusze. Jeżeli usługa mieści się w zakresie usług kosmetycznych, manicure lub pedicure objętych preferencją, może wchodzić w grę stawka 8 proc. Jeżeli ma rzeczywisty cel medyczny, trzeba badać zwolnienie z VAT, ale ono wymaga spełnienia zarówno przesłanki przedmiotowej (cel zdrowotny usługi), jak i podmiotowej (wykonujący usługę musi być osoba wykonującą zawód medyczny lub podmiotem leczniczym). 

-Najtrudniejsza sytuacja powstaje wtedy, gdy usługa ma niewątpliwie charakter prozdrowotny, ale wykonuje ją podolog, który nie jest traktowany przez organy jako osoba wykonująca zawód medyczny. Wtedy organ może uznać, że cel zdrowotny istnieje, a mimo to - odmówić zwolnienia. To prowadzi do paradoksu: im bardziej usługa odchodzi od zwykłego pedicure kosmetycznego w stronę świadczenia zdrowotnego, tym trudniej czasem obronić stawkę 8 proc., a jednocześnie zwolnienie może być niedostępne z powodu niespełnienia przesłanki podmiotowej - wskazuje Radosław Maćkowski. 

MF radzi wystąpić o informację stawkową

Poseł Marcin Józefaciuk zwrócił uwagę, że do jego biura poselskiego napływają liczne sygnały od przedsiębiorców z branży beauty, podologów i kosmetologów dotyczące nierównego traktowania podobnych świadczeń. Według niego, szczególne wątpliwości budzi sytuacja podologów oraz kwalifikacja usług znajdujących się na pograniczu zabiegów estetycznych, higienicznych i zdrowotnych. 

Wiceminister finansów Jarosław Neneman napisał w odpowiedzi na interpelację poselską nr 17344, że sektor usług kosmetycznych, estetycznych oraz podologicznych charakteryzuje się niezwykle szerokim i zróżnicowanym zakresem działalności. Każdy przypadek gospodarczy może zawierać odmienne, wysoce specyficzne szczegóły, dotyczące wspomnianego już celu i charakteru usługi, w tym dotyczące m.in. kwalifikacji personelu, rodzaju użytych preparatów czy precyzyjnego celu terapeutycznego danego zabiegu. Z uwagi na tę ogromną różnorodność oraz złożoność stanów faktycznych, niemożliwe jest sformułowanie uniwersalnych wytycznych, które w sposób jednoznaczny i precyzyjny odpowiadałyby realiom każdej sytuacji gospodarczej. Wszelkie próby generalizacji mogłyby prowadzić do wadliwej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach. Dlatego Ministerstwo Finansów nie prowadzi ani nie rozważa podejmowania prac nad stworzeniem takich wytycznych, stojąc na stanowisku, że każda sprawa z tego zakresu powinna być oceniana w sposób w pełni zindywidualizowany.

- Nie widzę też konieczności inicjowania prac nad zmianami klasyfikacji PKWiU w zakresie wskazanych obszarów działalności usługowej, który to obszar pozostaje poza zakresem właściwości resortu finansów. Pragnę także podkreślić, że obecny system w sposób jednoznaczny i jasny, odnosząc się do konkretnych grupowań PKWiU, zapewnia pełną komplementarność regulacji a odesłanie bezpośrednio do tych grupowań eliminuje margines uznaniowości interpretacyjnej. Dla właściwego rozpoznania szeroko rozumianych usług „beauty” na potrzeby określenia stawki podatku VAT kluczowe znaczenie ma właściwa klasyfikacja wg PKWiU, w tym charakter i cel usługi. Wtórna jest natomiast nazwa usługi czy opis marketingowy - uważa wiceminister. 

Jego zdaniem, w przypadku wątpliwości, skutecznym instrumentem eliminującym ryzyko błędnej klasyfikacji jest dla podatników właśnie wystąpienie o wydanie decyzji WIS. Prowadzone przez dyrektora KIS postępowanie podatkowe w zakresie WIS ma charakter postępowania dowodowego, w którym KIS ocenia charakter konkretnej usługi na podstawie zebranego w danej sprawie materiału dowodowego.

Eksperci: odesłanie do WIS nie wystarczy

Eksperci zwracają jednak uwagę, że konieczne jest ujenolicenie praktyki interpretacyjnej. 

- Samo odsyłanie przedsiębiorców do WIS rozwiązuje problem tylko częściowo, bo nie zastępuje jasnych wytycznych, dotyczących granicy między usługą kosmetyczną, podologiczną i medyczną. W mojej ocenie potrzebne jest co najmniej uporządkowanie praktyki interpretacyjnej, a docelowo także doprecyzowanie zasad opodatkowania świadczeń granicznych wykonywanych przez podologów - mówi Radosław Maćkowski. 

Jak podkreśla Oskar Luty, adwokat, partner i założyciel Kancelarii Fairfield, od lat toczy się debata na temat metodyki rozgraniczenia usługi kosmetycznej i medycznej.

- Najczęściej mówi się o trzech kryteriach odróżniających te usługi: poziomie ryzyka (jeśli jest wysokie, to przemawia za medycznym charakterem usługi), naruszeniu ciągłości tkanek (z niepisanymi, kulturowymi wyjątkami w postaci tatuażu i piercingu) oraz potrzebie posiadania wiedzy specjalistycznej (jeżeli jest potrzebna wiedza lekarska do wykonania usługi, przemawia to za medycznym charakterem usługi). Z kolei usługę medycyny estetycznej od „zwykłej” usługi medycznej odróżnia cel: wyłącznie upiększający, bez aspektu zdrowotnego. Wszystkie omówione kategorie wiążą się z wątpliwościami, w tym natury intelektualnej, niemniej wobec wieloletniego braku interwencji ustawodawcy trudno omawianym problemom sprostać inaczej niż przez dokładną analizę konkretnych przypadków usług z uwzględnieniem tych kryteriów – podsumowuje Oskar Luty.