WSA: Uchwała podatkowa nieważna w części, bo vacatio legis budzi wątpliwości
Rada gminy połączyła wejście w życie uchwały podatkowej po upływie 14 dni od jej ogłoszenia z jednoczesnym wskazaniem innej daty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zakwestionował tak sformułowane przepisy i uznał uchwałę za nieważną w części. - Data wejścia w życie aktu prawa miejscowego nie może budzić wątpliwości czy też wprowadzać w błąd, godząc jednocześnie w wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadę demokratycznego państwa prawnego – podkreślił sąd.
Rada Gminy w Lipniku uchwałą nr XXXI/235/2021 z 9 listopada 2021 r. określiła wysokość stawek podatku od środków transportowych. Uchwała jako akt prawa miejscowego została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego z 18 listopada 2021 r. pod poz. 3665.
Problematyczny okazał się paragraf 3, zgodnie z którym uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego z mocą obowiązująca od dnia 1 stycznia 2022 r. W ocenie prokuratora rejonowego w Opatowie, treść przepisu zawiera wewnętrzną sprzeczność, polegającą na wyznaczeniu dwóch rozbieżnych dat wejścia w życie uchwały, tj. "po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego” oraz „z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2022 r.". Poza tym przepis narusza art. 4 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych.
Początek mocy obowiązującej równa się wejście w życie
Prokurator rejonowy w Opatowie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na uchwałę, domagając się stwierdzenia nieważności w części, czyli paragrafu 3 uchwały.
- Stwierdził, że nie ulega wątpliwości, że treść par. 3 zaskarżonej uchwały w połączeniu z faktem, że przedmiotowa uchwała została opublikowana w dzienniku urzędowym z 18 listopada 2016 r. oznacza, że można mieć wątpliwości, czy weszła ona w życie po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia, czyli z dniem 2 grudnia 2021 r., czy też z dniem 1 stycznia 2022 r. – argumentował skarżący. Jego zdaniem, tylko eliminacja zaskarżonego przepisu spowoduje usunięcie wątpliwości co do momentu wejścia w życie uchwały.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy w Lipniku wniosła o jej oddalenie. Rada wyjaśniła, że intencją uchwałodawcy było wejście w życie uchwały z dniem 1 stycznia 2022 r., ponieważ zmiany w regulacjach podatkowych nie mogą następować w trakcie okresu podatkowego. Poza tym ustalenie vacatio legis dłuższego niż 14 dni od daty publikacji, w związku z ustawowo określonym sposobem rozliczania podatku od środków transportowych, zapewniało, zdaniem organu, pewność prawa.
Nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach był jednak innego zdania, przyznając rację prokuratorowi. Przypomniał, że sąd administracyjny kontroluje uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego wyłącznie na podstawie kryterium zgodności z przepisami prawa. Biorąc pod uwagę fakt, że uchwała dotycząca podatku od środków transportowych, skierowana do wszystkich zobowiązanych jest aktem prawa miejscowego, nie było przeszkód, aby w razie stwierdzenia naruszenia prawa sąd mógł stwierdzić nieważność uchwały (mimo że od daty podjęcia uchwały upłynął ponad rok). Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że sformułowanie paragrafu 3 uchwały w połączeniu z terminem opublikowania aktu prawa miejscowego w dzienniku urzędowym budzi wątpliwości co do wejścia w życie.
Sąd zwrócił uwagę, że warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie – data ogłoszenia jest datą początkową wejścia w życie. Co do zasady akty prawne zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie 14 dni od ich ogłoszenia. W uzasadnionych przypadkach akty normatywne mogą wchodzić w życie w terminie dłuższym, krótszym niż 14 dni, a nawet w dzień ogłoszenia aktu w dzienniku urzędowym. Warunkowo możliwe jest również nadanie przepisom wstecznej mocy obowiązującej.
Uchwała to tylko stawki, obowiązek wynika z ustawy
Skarga okazała się zasadna, a powodem uznania przepisów za nieważne było wadliwe określenie terminu wejścia w życie aktu prawa miejscowego z mocą wsteczną. Ostatecznie sąd pierwszej instancji stwierdził nieważność zapisów wprowadzających moc wsteczną, tym samym kwestia wejście w życie uchwały ma być regulowana wprost cytowanym przepisem ustawy art. 4 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych.
- Biorąc powyższe pod uwagę, sąd podzielił argumentację skargi, że treść par. 3 zaskarżonej uchwały zawiera nie tylko wewnętrzną sprzeczność, ale także narusza art. 4 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Data wejścia w życie aktu prawa miejscowego nie może budzić wątpliwości, czy też wprowadzać w błąd, godząc jednocześnie w wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadę demokratycznego państwa prawnego. W konsekwencji zaskarżoną regulację - jako sprzeczną z prawem - należało usunąć z obrotu prawnego.
Jednocześnie sąd wyjaśnił, że stwierdzenie częściowej nieważności uchwały nie wpływa na okres, za który podatek powinien być opłacany. - Zauważyć bowiem należy, że to nie uchwała rady gminy, ale ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nakłada obowiązek płacenia podatku przez właścicieli środków transportowych za cały rok podatkowy. Zakres przedmiotowy opodatkowania określa również ustawa, a tym samym uchwała nie może go zmieniać – podsumował sąd.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
