Są już pierwsze jaskółki po uchwale Sądu Najwyższego w sprawie Getin Noble Banku. SN orzekł, że sprawy dotyczące ważności umów kredytowych frankowiczów z GNB nie muszą czekać do zakończenia postępowania upadłościowego wobec banku, mogą być kontynuowane. Jeden z sądów wrocławskich odmówił właśnie odrzucenia pozwu oraz oddalił wnioski o zawieszenie postępowania i o przekazanie sprawy syndykowi jako zgłoszenia wierzytelności.
To nie jest dobra wiadomość dla syndyka. Jest pierwsze korzystne dla frankowiczów rozstrzygnięcie wrocławskiego sądu. Do tej pory apelacja wrocławska była uznawana za "bastion" bankowy. Tymczasem Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków odmówił odrzucenia pozwu oraz oddalił wnioski o zawieszenie postępowania i o przekazanie sprawy syndykowi jako zgłoszenia wierzytelności (sygn. akt I C 1194/23).
Zdaniem prawników podejście sądów z wrocławskiej apelacji do sporów frankowych zaczyna się zmieniać. To efekt uchwały Sądu Najwyższego z 19 września 2024 r., (sygn. akt III CZP 5/24). SN stwierdził wtedy, że sprawy dotyczące ważności umów kredytowych frankowiczów z Getin Noble Bank nie muszą czekać do zakończenia postępowania upadłościowego wobec banku, mogą być kontynuowane. Niektórzy jednak studzą emocje. Ich zdaniem jedna jaskółka wiosny nie czyni, a tego rodzaju postanowienia nie pomogą za bardzo kredytobiorcom. Syndyk przypomina natomiast, że wciąż nie ma uzasadnienia pisemnego tej uchwały.
Czytaj też: Ważny wyrok SN: Frankowicze nie muszą czekać na wynik postępowania wobec Getinu
Do tej pory w sądach z wrocławskiej apelacji, w przypadku postępowań z powództwa kredytobiorców przeciwko syndykowi, dotyczących ustalenia nieważności umowy kredytu lub uzgodnienia treści księgi wieczystej, powszechną praktyką było zawieszanie takich postępowań lub nawet odrzucanie pozwów z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej.
- Sądy tłumaczyły, że przecież toczy się postępowanie upadłościowe. Nieważność umowy kredytu ocenia więc syndyk na etapie sporządzania listy wierzytelności. Dopiero po wyczerpaniu tego trybu postępowanie będzie mogło toczyć się w trybie procesowym. Tym samym sądy ignorowały fakt, że roszczenie ustalenia nieważności umowy lub uzgodnienia treści księgi wieczystej nie stanowi wierzytelności, a co za tym idzie nie podlega zgłoszeniu w trybie postępowania upadłościowego i sprawy takie w zasadzie bez przeszkód winny być procedowane - wyjaśnia Cezary Korolczuk, adwokat z kancelarii Konieczny, Polak Radcowie Prawni sp.p.
Według niego tym samym pojawiła się nadzieja, że również inne składy orzekające będą stosowały się do treści uchwały Sądu Najwyższego, a klientom Getin Noble Bank S.A. w upadłości umożliwi się dochodzenie ustalenia nieważności umowy czy też wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej bez niepotrzebnej zwłoki spowodowanej oczekiwaniem na sporządzenie listy wierzytelności przez syndyka, co realnie może przyspieszyć rozpoznanie takich spraw nawet o kilka lat.
Jednak w ocenie Karoliny Pilawskiej, adwokata, partnera w Kancelarii Prawnej Pilawska Zorski Adwokaci, trudno mówić o przełomie. - W okresie od ogłoszenia upadłości banku odrzucenie pozwu zdarzyło mi się może dwa albo trzy razy na kilkadziesiąt skierowanych pozwów. Uchwała SN potwierdziła to, co było oczywiste i co zdecydowana większość sędziów wiedziała jeszcze przed jej wydaniem. Oczywiście w apelacji wrocławskiej stanowiska sędziów były i są różne, ale na pewno - przynajmniej z mojej perspektywy - takie podejście nie występowało w innych sądach. Pozwy kierowane po ogłoszeniu upadłości banku były przyjmowane do rozpoznania, sądy podejmowały standardowe czynności takie jak doręczenie odpisu pozwu, zobowiązanie do złożenia odpowiedzi na pozew, wydanie postanowienia o zabezpieczeniu - tłumaczy.
Jej zdaniem uchwała SN będzie miała największy wpływ na sprawy wniesione przed ogłoszeniem upadłości, które to postępowania w wielu przypadkach niejako z automatu były zawieszane przez sądy. - Ponad rok temu rzeczywistość sądowa wyglądała zupełnie inaczej i z upadłością banku posiadającego w portfelu taką ilość aktywnych umów mieliśmy do czynienia pierwszy raz w historii. W tamtym okresie zarówno prawnicy, jak i sędziowie, potrzebowali czasu, aby uzbroić się w argumenty prawne wynikające z ogłoszenia upadłości i ustalić skutki tej upadłości dla postępowań sądowych. Te zawieszone sprawy, dzięki uchwale, powinny być teraz masowo podejmowane przez sądy i sukcesywnie kończone wyrokami - kwituje.
Zobacz w LEX: Wpływ ogłoszenia upadłości na cywilne postępowanie rozpoznawcze toczące się z udziałem upadłego > >
Syndyk GNB uważa, że to, czy składy sędziowskie zastosują uchwałę SN, jest przedmiotem swobody orzeczniczej, w którą on nigdy nie zamierzał ingerować. Co więcej, dotychczasowe orzecznictwo – w tym SN – w sprawach roszczeń o ustalenie kierowanych przeciwko syndykowi masy upadłości ma utrwaloną linię, na dodatek przeciwną do tej, którą wyraził SN w uchwale z 19 września 2024 r. Syndyk przypomina, że nie ma jeszcze uzasadnienia pisemnego uchwały. Wszyscy na nie wciąż czekają.
- Mam świadomość, że niektóre składy orzekające w sprawach o ustalenie nieważności umowy kredytu w dalszym ciągu odrzucają pozwy złożone po dniu ogłoszenia upadłości. Na obecnym etapie jest jednak za wcześnie, aby wyprowadzać jednolite konkluzje w tym obszarze. Nawet w wypadku podjęcia postępowania o ustalenie sąd orzekający w tej sprawie nie rozstrzyga o roszczeniach pieniężnych - w tym, czy kredyt jest ekonomicznie spłacony. Kwestie roszczeń pieniężnych, w tym rozliczeń związanych ze składanymi wraz ze zgłoszeniami wierzytelności oświadczeniami o potrąceniu wzajemnych wierzytelności, będą rozstrzygane w toku postępowania upadłościowego w drodze rozstrzygnięć na liście wierzytelności oraz ewentualnej następczej kontroli sędziego–komisarza i sądu upadłościowego - komentuje Marcin Kubiczek, syndyk GNB.
Czytaj równie w LEX: Frankowicze mogą żądać zawieszenia spłaty rat. Omówienie wyroku TS z dnia 15 czerwca 2023 r., C-287/22 (Getin Noble Bank) > >
Nie tylko syndyk, ale także Wojciech Wandzel, adwokat, lider Praktyki Banking & Finance w Kubas Kos Gałkowski, studzi emocje. Przypomina, że SN wydał uchwałę, zgodnie z którą sprawy przeciwko upadłemu bankowi mogą dalej toczyć się przed sądem w zakresie żądania ustalenia nieważności umowy kredytu.
- Oznacza to, że „standardowo” dochodzone przez konsumentów roszczenia ulegają swoistemu rozbiciu. Roszczenie o zapłatę musi być dochodzone w trybie postępowania upadłościowego, a więc poprzez zgłoszenie wierzytelności syndykowi. Natomiast roszczenie o ustalenie nieważności (nieistnienia) umowy kredytu może zdaniem SN być rozpoznawane przez sąd cywilny, w „zwykłym” postępowaniu rozpoznawczym. Komentowane orzeczenie Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków wpisuje się więc w rozumowanie SN przyjęte w tej uchwale - wyjaśnia mec. Wojciech Wandzel.
Według niego swoisty dualizm wprowadzony uchwałą SN komplikuje sprawę rozliczenia umowy kredytu walutowego. Wyrok ustalający wydany przez sąd powszechny nie oznacza, że konsument otrzyma z masy upadłości jakiekolwiek świadczenia wyższe, niż to, co wynikać będzie ze stopnia zaspokojenia zgłoszonych wierzytelności zgodnie z kolejnością ich zaspakajania przewidzianą w przepisach prawa upadłościowego. - Z praktycznego punktu widzenia wyrok ustalający wydany wobec banku w upadłości sam w sobie niczego konsumentowi nie przynosi poza swoistym prejudykatem jako przesłanką rozstrzygnięcia zasadności zgłoszenia wierzytelności o zapłatę. Kluczową dla kredytobiorcy kwestią będzie w omawianym przypadku to, w jakim stopniu (o ile w ogóle) jego wierzytelność wobec upadłego banku będzie zaspokojona w upadłości. Wydatkowanie przez kredytobiorcę dodatkowych środków pieniężnych na pozyskanie wyroku ustalającego może okazać się ekonomicznie nieuzasadnione, a to z uwagi na ograniczony poziom zaspokojenia w upadłości. Wytoczenie w związku z tym powództwa ustalającego jest w mojej ocenie pozbawione sensu. Najbardziej efektywnym sposobem rozliczenia kredytu walutowego jest z perspektywy obu stron umowy zawarcie ugody z syndykiem - twierdzi.
Zobacz także w LEX: Zawieszenie postępowania (upadłość likwidacyjna strony) > >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
