Kontrole KAS coraz bardziej skuteczne

Czynności przeprowadzane przez KAS nie są obecnie przypadkowe i oparte jedynie na losowym wyborze kontrolowanego podmiotu. Z zasady poprzedzone są dokładną analizą, zebraniem odpowiednich danych (również tych dostarczanych przez samych podatników) oraz ich wstępną oceną poprzedzającą samą kontrolę. Wzrasta znaczenie właściwych procesów compliance w organizacjach oraz właściwego przygotowania się do ewentualnych czynności weryfikacyjnych - pisze Adam Wiśniewski, menedżer w Crido Taxand.

Krajowa Administracja Skarbowa opublikowała dane za 2025 r. dotyczące weryfikacji rozliczeń podatkowych. Widoczna jest kontynuacja trendu – więcej analizy danych, większe znaczenie narzędzi w typowaniu podmiotów do kontroli, mniejsza jednostkowa liczba samych kontroli, ale większe doszacowania po ich przeprowadzeniu.

Rok 2025 był kolejnym rokiem, w którym obserwujemy zmianę modelu działania Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Dane opublikowane przez Ministerstwo Finansów potwierdzają kontynuację strategii opartej na intensyfikacji analiz ryzyka, ograniczeniu liczby najbardziej uciążliwych form kontroli oraz wzmocnieniu narzędzi cyfrowych.

KAS z biegiem czasu wie o rozliczeniach podatników coraz więcej, często w czasie rzeczywistym i sprawnie podchodzi do analizy danych i wyciągania wniosków co do potencjalnych obszarów nieprawidłowości.

Informacje opublikowane przez KAS potwierdza również praktyka prowadzenia sporów z organami – wskazuje na coraz większym skupieniu się organów na obszarach uznawanych za źródła największych uszczupleń oraz właściwe przygotowanie się organów do bardziej złożonych czynności weryfikacyjnych.

Wzrost skuteczności organów dzięki analityce oraz ocenie ryzyka

Dane administracji potwierdzają, że w 2025 r. ustalenia z kontroli celno‑skarbowych wzrosły o 46,4 proc., mimo że liczba kontroli spadła o ponad 27 proc.. To bardzo silny sygnał, że KAS przesuwa środek ciężkości z podejścia masowego na precyzyjne typowanie – co jest zgodne z założeniami strategii resortu finansów. Widoczne efekty daje rozbudowana analiza ryzyka prowadzona przez KAS i odejście od prowadzenia "kontroli masowej".

Potwierdza się zatem, że przypadkowe kontrole są rzadkością, a organy podejmują działania kontrolne, najczęściej mając namierzone obszary ryzyka, zidentyfikowane potencjalne nieprawidłowości. Ponadto coraz częściej organy weryfikują całe branże, działające w podobny sposób, co pozwala na unifikację procesów po stronie KAS oraz wykorzystanie wcześniejszych doświadczeń. W tym zakresie kluczowe jest zatem, po stronie podatnika, by ewentualne czynności weryfikacyjne traktować poważnie i od początku skupiać się na zidentyfikowaniu obszaru kontroli.

W odniesieniu do efektu finansowego prowadzonych działań należy mieć również na uwadze dwa dodatkowe aspekty:

• kwestię roli prewencyjnej prowadzonych czynności (na ile podejmowane działania rzeczywiście przyczyniają się do spadku naruszeń prawa podatkowego w określonych obszarach w przyszłości) oraz
• czy wskazane wyniki finansowe faktycznie przekładają się na ściągalność tych należności.

W zakresie roli prewencyjnej, należy mieć nadzieję, że KAS działa zarówno w obszarze wykrycia obecnych naruszeń,  jak również, identyfikując szersze problemy w zakresie rozliczeń podatkowych oraz nowe obszary nieprawidłowości, podejmuje działania mające ograniczać naruszenia na przyszłość.

W zakresie realnej ściągalności natomiast, oprócz ustaleń w ramach podejmowanych działań, tzn. zidentyfikowaniem naruszenia, czynnikiem faktycznie wskazującym na skutki dla budżetu państwa jest faktyczna ściągalność środków wynikających z danego naruszenia. Oba zagadnienia wymagają szerszej analizy, ale dla pełnego obrazu sytuacji warto spojrzeć na efekty działań KAS również z tej perspektywy.

Większa ilość czynności sprawdzających

Najbardziej widoczna zmiana strukturalna dotyczy zastąpienia tradycyjnych kontroli czynnościami sprawdzającymi.

W 2025 r. liczba czynności sprawdzających wzrosła o 9,6 proc., ale wartość ustaleń zwiększyła się aż o 28 proc.

Widoczny jest spadek liczby kontroli podatkowych, z jednoczesnym przesunięciem ciężaru poważniejszych czynności na kontrole celno-skarbowe. W zakresie zwiększenia ilości tzw. czynności sprawdzających, strategia ta skutkuje częstszymi i znacznie szybszymi oraz odformalizowanymi czynnościami weryfikacyjnymi. Coraz częściej podatnicy otrzymują wezwania lub żądania przedłożenia dokumentów bez oficjalnego trybu kontrolnego.

W tym zakresie zwrócić należy uwagę iż faktycznie, odformalizowanie i przyspieszenie procesów przyczynić się może do sprawniejszego i efektywniejszego weryfikowania nieprawidłowości, drobnych omyłek czy przeoczeń.

Z drugiej strony, z perspektywy podmiotu w stosunku do którego takie czynności się toczą, należy być jednak świadomym, z czym mogą wiązać się czynności sprawdzające, jakie są uprawnienia organu oraz samego podatnika. Konieczne jest w tym zakresie podejmowanie świadomych decyzji o zakresie przekazywanych informacji, tak by interes podatnika oraz jego prawa były w pełni chronione. 

Rekordowa wykrywalność fikcyjnych faktur 

W 2025 r. KAS wykryła 376,8 tys. fikcyjnych faktur, o łącznej wartości 10,9 mld zł – najwięcej od 2017 r.

Walka z fikcyjnymi fakturami nadal stanowi kluczowy element działań KAS, który kontynuuje ten kierunek i osiąga w nim coraz lepsze wyniki. W tym zakresie szczególnie widoczna jest praca KAS w zakresie analityki danych oraz właściwego „typowania” podmiotów, a nawet całych branż do kontroli.

Ceny transferowe i podatek u źródła – w dalszym ciągu kluczowe obszary kontroli KAS

KAS intensywnie weryfikuje również rozliczenia pomiędzy podmiotami powiązanymi. To tutaj rozwijająca się rola analityki, agregacji danych dotyczących obszarów zagadnień podobnych dla grup branżowych oraz wykorzystania sztucznej inteligencji i dostępnych narzędzi ma kluczowe znaczenie.

W zakresie cen transferowych i relacji pomiędzy podmiotami powiązanymi – krytycznym czynnikiem jest uprzednie właściwe przygotowanie się do ewentualnych czynności weryfikacyjnych oraz upewnienie się, że przygotowana dokumentacja cen transferowych we właściwy sposób koresponduje z rzeczywistą naturą rozliczeń spółki. W tym zakresie z działaniami nie warto czekać do samego wszczęcia kontroli, ale zadbać o te elementy z wyprzedzeniem.

Również w zakresie podatku u źródła, widoczne jest zwiększone zainteresowanie organów rozliczeniami międzynarodowymi grup kapitałowych. Tutaj także warto zawczasu pochylić się nad podejściem grupy, zweryfikować słuszność i bezpieczeństwo danego podejścia organizacji, szczególnie w świetle obecnej praktyki organów oraz orzecznictwa.

Branże podwyższonego ryzyka - cały czas na celowniku

Najczęściej kontrolowane branże w 2025 r. to:

• gastronomia,
• budownictwo,
• warsztaty samochodowe,
• branża beauty,
• e-commerce.

To dokładnie te sektory, które były w głównym zakresie zainteresowania organów podatkowych już we wcześniejszych latach. Nie jest to zaskoczeniem, ponieważ to obszary o wysokim poziomie gotówkowości i rotacji podmiotów, a co za tym idzie stanowią naturalne źródło zainteresowania KAS. 

Wnioski

Czynności przeprowadzane przez KAS nie są obecnie przypadkowe i oparte jedynie na losowym wyborze kontrolowanego podmiotu. Z zasady, poprzedzone są dokładną analizą, zebraniem odpowiednich danych (również tych dostarczanych przez samych podatników) oraz ich wstępną oceną poprzedzającą samą kontrolę.

Wzrasta znaczenie właściwych procesów compliance w organizacjach, właściwego przygotowania się do ewentualnych czynności weryfikacyjnych. W trakcie kontroli natomiast, kluczowe jest wypracowanie spójnego i popartego argumentacją podejścia do najważniejszych obszarów rozliczeń podmiotu kontrolowanego oraz właściwe zidentyfikowanie rzeczywistego przedmiotu kontroli i zainteresowania KAS.

Niezmiennie natomiast, zarówno w zakresie czynności sprawdzających dotyczących drobnych zagadnień oraz szerzej zakrojonych procesów weryfikacyjnych, warto od początku podchodzić do relacji z organem poważnie, mając na uwadze dobro organizacji oraz znaczenie funkcji podatkowej dla jej rozwoju.

Adam Wiśniewski, menedżer w Crido Taxand