Czy małoletni wystawia faktury w KSeF z tytułu najmu
Małoletni, który ukończył 13 lat i jest podatnikiem VAT z tytułu najmu lokali, podlega obowiązkowi wystawiania faktur ustrukturyzowanych przy użyciu KSeF na zasadach właściwych dla podatnika VAT będącego osobą fizyczną na dane i z numerem NIP małoletniego.
Przyjrzyjmy się temu na przykładzie małoletniego, który ukończył 13 lat i posiada ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Chłopiec jest podatnikiem VAT w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT (zarejestrowany jako podatnik VAT czynny) z tytułu świadczenia usług najmu. Na podstawie tzw. umowy najmu prywatnego małoletni wynajmuje firmie Y. (podatnik VAT czynny) lokal użytkowy (nabyty w drodze spadku po dziadku). Najem wykonywany jest we własnym imieniu przez małoletniego jako podatnika VAT, a czynności związane z jego majątkiem wykonywane są z udziałem przedstawiciela ustawowego, tj. matki małoletniego. Najem dokumentowany jest fakturami (wg stawki 23 proc.). Do końca sierpnia 2026 r. były to faktury w postaci papierowej, gdyż łączna wartość wystawianych faktur nie przekraczała 10 000 zł. Jednak, od września 2026 r. z uwagi na podwyższeń czynszu, wartość faktury wystawionych we wrześniu 2026 r. przekroczy wartość 10 000 zł. Czy jest zobowiązany do wystawiania faktur ustrukturyzowanych przy użyciu KSeF?
Jak rozlicza najem osoba małoletnia
Oddanie w ramach umowy najmu innemu podmiotowi nieruchomości (np. lokalu użytkowego) skutkuje uzyskiwaniem korzyści majątkowej po stronie wynajmującego i tym samym stanowi odpłatne świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT i podlega opodatkowaniu podatkiem VAT na mocy przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
Aby jednak odpłatne świadczenia usług (lub odpłatna dostawa towarów) była opodatkowana podatkiem VAT musi być dokonana przez podatnika podatku VAT działającego w takim charakterze.
W analizowanym przypadku, przedmiotem najmu są lokale, których właścicielem jest osoba małoletnia, która ukończyła 13 lat. Zatem kwestia określenia podatnika podatku VAT, w sytuacji, gdy jest on osobą małoletnią, wymaga dodatkowych wyjaśnień.
W myśl art. 135 Ordynacji podatkowej, zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych w sprawach podatkowych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, jeżeli przepisy prawa podatkowego nie stanowią inaczej.
Zdolność prawna to zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków. Z kolei, zdolność do czynności prawnych to zdolność do nabywania praw i obowiązków poprzez własne działania lub zaniechania (w drodze czynności prawnych).
Uwaga: Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną (art. 8 par. 1 Kodeksu cywilnego). Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności (art. 10 11 Kodeksu cywilnego). Pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście (art. 10 par. 1 Kodeksu cywilnego). Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie (art. 12 Kodeksu cywilnego).Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna (art. 14 par. 1 Kodeksu cywilnego).
Interesy majątkowe małoletnich dzieci wymagają ochrony, do której powołane są osoby sprawujące władzę rodzicielską. Podstawową formą ochrony tych interesów jest zarząd majątkiem dziecka.
Uwaga: Rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka (art. 98 par. 1 KRO). Rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską ((art. 101 par. 1 KRO). Zarząd sprawowany przez rodziców nie obejmuje zarobku dziecka ani przedmiotów oddanych mu do swobodnego użytku (art. 101 par. 2 KRO). Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego albo, w przypadkach wskazanych w art. 640(1) ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, z późn. zm.), sądu spadku dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko (art. 101 § 3 KRO).
Zarząd majątkiem małoletniego dziecka może polegać m.in. na:
- czynnościach faktycznych (np. remont majątku dziecka),
- czynnościach prawnych (np. wynajem składników stanowiących majątek dziecka),
- reprezentowaniu małoletniego w postępowaniu administracyjnym, sądowym.
Obowiązek wystawiania faktur w KSeF
Z opisu stanu faktycznego wynika, ze dokonywany przez małoletniego najem są dokumentowane fakturami. Istota analizowanego problemu sprowadza się do ustalania, czy małoletni, który ukończył 13 lat i jest podatnikiem VAT z tytułu najmu lokalu użytkowego, jest zobowiązany od dnia objęcia go obowiązkowym KSeF, do wystawiania faktur ustrukturyzowanych przy użyciu KSeF.
Od 1 lutego 2026 r., stosownie do art. 106ga ust. 1 ustawy o VAT, podatnicy są obowiązani wystawiać faktury ustrukturyzowane przy użyciu Krajowego Systemu e- Faktur.
Odnosząc się do analizowanego stanu faktycznego należy stwierdzić należy, że w świetle art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT małoletni, jako podatnik VAT, jest zobowiązany wystawiać fakturę dokumentującą sprzedaż usług (tzw. najem prywatny lokalu użytkowego) na rzecz innego podatnika, tj. firmy Y. Z opisu stanu faktycznego wynika, że do końca sierpnia 2026 r. były wystawiane faktury w postaci papierowej, gdyż łączna wartość wystawianych faktur nie przekraczała 10 000 zł. Jednak, od września 2026 r. z uwagi na podwyższeń czynszu, wartość faktury wystawionych we wrześniu 2026 r. przekroczy wartość 10 000 zł. Zatem począwszy od faktury za najmem 2026 r. za wrzesień 2026 r. u Małoletniego powstanie obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowany h przy użyciu KSeF.
Jak rozumiem, siedziba działalności gospodarczej i stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej (w rozumieniu przepisów o podatku VAT) małoletniego znajduje się w Polsce. Biorąc to pod uwagę oraz fakt, że usługobiorcą (najemcą) jest firma Y. zarejestrowana jako podatnik VAT czynny, to w analizowanej sprawie nie wystąpią wyjątki wskazane w art. 106ga ust. 2 – ust. 4 ustawy o VAT, dopuszczające możliwość wystawienia faktury w postaci papierowej lub elektronicznej (np. PDF).
Na marginesie należy zauważyć, że gdyby najemca lokalu była osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, to stosownie do art. 106ga ust. 2 pkt 4 i ust. 3 ustawy o VAT, małoletni mogły wystawiać faktury w postaci papierowej lub elektronicznej, bez względu na ich wartość.
Podsumowując, małoletni, który ukończył 13 lat i jest podatnikiem VAT z tytułu najmu lokali, podlega obowiązkowi wystawiania faktur ustrukturyzowanych przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur na zasadach właściwych dla podatnika VAT będącego osobą fizyczną na dane i z numerem NIP małoletniego.
Zaprezentowane stanowisko podzielają organy podatkowe (interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 3 lipca 2026 r., 0114-KDIP1-1.4012.225.2026.2.KOM)
Autor: Marcin Szymankiewicz, doradca podatkowy
