NSA: Nadzór budowlany sam oceni, czy butla z gazem stanowi zagrożenie

Cywilne postępowanie o zakazanie korzystania lokatorowi z butli gazowej może toczyć się równolegle z postępowaniem prowadzonym w tej sprawie przez nadzór budowlany. Jego organy nie tylko nie muszą czekać na rozstrzygnięcie sądu, jak też nie byłyby związane jego ustaleniami. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie może zatem na tej podstawie zawiesić postępowania - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.

Wspólnota Mieszkaniowa wystąpiła z powództwem przeciwko właścicielom lokalu mieszkalnego o zakazanie używania przez nich w lokalu butli z gazem płynnym propan-butan. Jednocześnie zawiadomiła PINB o zagrożeniu pożaru i wybuchu jakie niesie używanie takiej instalacji w budynku. Organ administracyjny wszczął co prawda postępowanie w sprawie, ale natychmiast je zawiesił uznając, że należy poczekać na rozstrzygnięcie w procesie cywilnym. Organ odwoławczy był innego zdania i uchylił to postanowienie.

Czytaj w LEX: Nowe kompetencje organów nadzoru budowlanego i administracji architektoniczno-budowlanej wynikające z wprowadzenia e-CRUB >>>

Czytaj w LEX: Elektroniczna Książka Obiektu Budowlanego - cyfrowe narzędzie w rękach właściciela i zarządcy obiektu budowlanego >>>

Doprecyzował, że postępowanie administracyjne toczyło się w zakresie uregulowanym przepisami rozdziału 6 ustawy - Prawo budowlane - "Utrzymanie obiektów budowlanych". Wyjaśnił, że w tym zakresie organy nadzoru budowlanego dysponują samodzielnością orzeczniczą i nie są związane okolicznościami i rozstrzygnięciem zawartym w sprawie cywilnej. Wspólnota Mieszkaniowa mogła zatem wytoczyć powództwo cywilne, a organ nadzoru budowlanego miał nadal kompetencje i podstawy prawne do wydania rozstrzygnięcia administracyjnego w sprawie, bez czekania na wyrok sądu. Innego zdania byli jednak właściciele przedmiotowego lokalu.

Czytaj w LEX: Uprawnienia osób dokonujących przeglądów nieruchomości - praktyczny przewodnik >>>

Czytaj w LEX: Obowiązki organów nadzoru budowlanego w procesie inwestycyjnym >>>

Postępowania mogą toczyć się równolegle

Sąd I instancji oddalił ich skargę. Zauważył, że organ administracyjny wszczął postępowanie w sprawie, nie wskazał jednak przepisów prawa materialnego, w oparciu o które miałyby je prowadzić. To przesądza, że nie miał podstaw do jego zawieszenia z powodu prejudycjalności wyniku postępowania sądowego. Nie mógł bowiem ocenić wpływu na to postępowanie jakiegokolwiek prejudykatu. Z tego powodu wydane przez organ postanowienie było co najmniej przedwczesne. Kwalifikacji prawnej zakresu postępowania dokonał natomiast organ II instancji, wskazując na art. 66 ust. 1 p.b. W oparciu o ten przepis, to organ decyduje, w jaki sposób należy doprowadzić budynek do odpowiedniego stanu technicznego.

WZORY DOKUMENTÓW w LEX:

• Odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego >
• Decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego >

Generalnie zatem przedmiot, zakres i cel tego postępowania są autonomiczne i nie wynikają z prawa cywilnego, lecz przepisów prawa budowlanego, przepisów wykonawczych do tej ustawy oraz innych przepisów publicznoprawnych (administracyjnych), regulujących użytkowanie obiektów budowlanych i instalacji technicznych. Innymi słowy, kwestia zgodności użytkowania obiektu budowlanego z przepisami prawa budowlanego (w tym warunkami technicznymi) nie należy do drogi cywilnej. Fakt, że strony w postępowaniu cywilnym podnoszą, oprócz roszczeń typowo cywilnych (np. opartych na art. 222 k.c.) argumenty oparte na przepisach budowlanych i technicznych w żaden sposób nie determinuje zatem prowadzonego postępowania administracyjnego dotyczącego nieprawidłowości, o których mowa w art. 66 p.b.

Czytaj w LEX: Wspólnota nie może decydować z jakiej energii ma korzystać właściciel lokalu >>>

Czytaj w LEX: Czynności zabronione w zakresie ochrony przeciwpożarowej >>>

Czytaj w LEX: Bezpieczne składowanie butli z gazem - KOMENTARZ PRAKTYCZNY >>>

Pogląd ten podzielił sąd kasacyjny

NSA uznał, że prawidłowo oceniono, iż prowadzenie przez organ nadzoru budowlanego postępowania w sprawie potencjalnych nieprawidłowości w użytkowaniu budynku, nie jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny w/w powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej. Rozstrzygnięcie przez sąd cywilny o wniesionym powództwie pozostanie zatem bez wpływu na ocenę legalności użytkowania w lokalu mieszkalnym butli z gazem. Pomiędzy postępowaniem administracyjnym, a powództwem wspólnoty, nie istnieje taki związek przyczynowy, który uniemożliwiałby organowi nadzoru budowlanego wydanie rozstrzygnięcia w sprawie oceny legalności użytkowania butli z gazem. Dla tej oceny nie ma również znaczenia okoliczność, że w toku postępowania przed sądem rejonowym rozpatrywana jest "w istocie ta sama sprawa", czyli o nakazanie skarżącym demontażu wewnętrznej instalacji ich lokalu. W prawie budowlanym (w tym z uwagi na art. 66 ust. 1 p.b. chodzi wyłącznie o kwestie powszechnych "zagrożeń", które stwarza obiekt budowlany, na które organy nadzoru - w razie ich rzeczywistego wystąpienia, muszą jak najszybciej reagować. W prawie cywilnym przedmiotem ochrony są natomiast wyłącznie prawa prywatne, a dochodzone roszczenia, jak w przypadku pozwu Wspólnoty Mieszkaniowej opierają się na przepisach prawa cywilnego. Organ odwoławczy prawidłowo zatem uchylił postanowienie PINB o zawieszeniu postępowania administracyjnego. Gdy bowiem w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie jest ono zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 par. 1 pkt 4 k.p.a. i nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego.

Wyrok NSA z 10 sierpnia 2022 r. II OSK 2689/21