50 proc. koszty autorskie a działalność gospodarcza

Wynagrodzenie za tworzenie kursów internetowych i przenoszenie do nich praw autorskich w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej należy rozliczyć jako przychód z tej działalności. Z uwagi na art. 22 ust. 12 ustawy o PIT nie można zastosować do niego 50 proc. kosztów autorskich, nawet jeżeli kursy stanowią utwory, a honorarium autorskie zostało odrębnie określone w umowie.

Zajmuję się tworzeniem autorskich materiałów edukacyjnych, w szczególności kursów internetowych, scenariuszy lekcji oraz nagrań wideo. Dotychczas wykonywałem takie materiały na podstawie umów cywilnoprawnych zawieranych z firmami szkoleniowymi. Przygotowywane przeze mnie treści mają indywidualny i twórczy charakter oraz są objęte ochroną prawa autorskiego. Obecnie zamierzam rozpocząć jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie tworzenia i sprzedaży kursów online. W ramach działalności będę samodzielnie opracowywał materiały, nagrywał szkolenia oraz przenosił na kontrahentów autorskie prawa majątkowe do przygotowanych utworów. Wynagrodzenie za przeniesienie praw autorskich będzie wyodrębniane w zawieranych umowach. Czy do przychodów uzyskiwanych z przenoszenia praw autorskich w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej będę mógł stosować 50 proc. koszty uzyskania przychodów?

Nie, do wynagrodzenia uzyskiwanego z tworzenia kursów internetowych i przenoszenia praw autorskich w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej nie można stosować 50 proc. kosztów uzyskania przychodów. Przychody te stanowią przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, w której rozliczeniu uwzględnia się rzeczywiście poniesione i prawidłowo udokumentowane koszty.

Koszty autorskie nie dla przedsiębiorcy

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT pozarolnicza działalność gospodarcza stanowi odrębne źródło przychodów. Innym źródłem są prawa majątkowe, wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o PIT. Stosownie natomiast do art. 18 ustawy o PIT do przychodów z praw majątkowych zalicza się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych, w tym przychody z odpłatnego zbycia tych praw.

Samo przenoszenie autorskich praw majątkowych nie oznacza jednak, że uzyskane wynagrodzenie zawsze należy rozliczyć jako przychód z praw majątkowych. Jeżeli tworzenie utworów i rozporządzanie prawami autorskimi odbywa się w sposób zorganizowany, ciągły, zarobkowy oraz we własnym imieniu, a czynności te stanowią przedmiot prowadzonej działalności gospodarczej, uzyskane wynagrodzenie należy zakwalifikować do przychodów z tej działalności.

W przedstawionej sytuacji kursy internetowe, scenariusze lekcji i nagrania będą tworzone w ramach prowadzonej firmy. Umowy z kontrahentami dotyczące wykonania materiałów oraz przeniesienia praw autorskich będą zawierane w ramach działalności gospodarczej, a wynagrodzenie będzie dokumentowane fakturami. Oznacza to, że również część wynagrodzenia przypisana do przeniesienia autorskich praw majątkowych będzie stanowiła przychód z działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 14 ustawy o PIT.

Zgodnie z art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o PIT twórcy mogą co do zasady stosować 50 proc. koszty uzyskania przychodów z tytułu korzystania z praw autorskich lub rozporządzania tymi prawami. Regulacja ta obejmuje m.in. działalność twórczą w zakresie twórczości audialnej i audiowizualnej, literatury, programów komputerowych, działalności publicystycznej i działalności edukacyjnej prowadzonej w określonych warunkach.

Czytaj więcej w LEX: 50 proc. koszty uzyskania przychodów z tytułu praw autorskich >

Decydujące znaczenie ma jednak art. 22 ust. 12 ustawy o PIT. Przepis ten jednoznacznie stanowi, że do przychodów, o których mowa w art. 14 ustawy, czyli przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, nie stosuje się kosztów określonych w art. 22 ust. 9 ustawy. Wyłączenie obejmuje więc także 50 proc. koszty autorskie.

Nie zmienia tego okoliczność, że przygotowane kursy będą miały indywidualny i twórczy charakter, będą stanowiły utwory w rozumieniu prawa autorskiego, a w umowie zostanie wyodrębnione honorarium za przeniesienie praw autorskich. Dla zastosowania 50 proc. kosztów istotny jest nie tylko charakter wykonanej pracy, ale również źródło, do którego należy zakwalifikować uzyskany przychód. Jeżeli przychód powstaje w ramach działalności gospodarczej, ustawowe wyłączenie z art. 22 ust. 12 ustawy o PIT uniemożliwia zastosowanie kosztów procentowych.

Czytaj też w LEX: Kontrola PIP – jak sprawdzić umowy i ograniczyć ryzyko ich przekształcenia w umowy o pracę >

Stanowisko to potwierdził Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 13 października 2023 r., nr 0113-KDIPT2-2.4011.563.2023.2.MK. Interpretacja dotyczyła architektki prowadzącej działalność gospodarczą, która wykonywała indywidualne projekty stanowiące utwory i przenosiła na kontrahenta autorskie prawa majątkowe. Organ uznał, że wynagrodzenie za projekty i przeniesienie praw pozostaje przychodem z działalności gospodarczej, dlatego nie może zostać objęte 50 proc. kosztami autorskimi.

W piśmie tym możemy przeczytać: „(…)w opisanej sytuacji, do Pani przychodów osiąganych w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej, tj. z tytułu wykonywania działalności projektowej w specjalności architektonicznej, nie mogą mieć zastosowania 50 proc. koszty uzyskania przychodów, o których mowa w art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z uwagi na wyłączenie zawarte w art. 22 ust. 12 tej ustawy. Tym samym nie ma Pani również prawa do dokonania korekty zeznań rocznych za lata podatkowe, w których prowadziła i prowadzi Pani działalność gospodarczą w zakresie projektowania architektonicznego, z uwagi na brak możliwości stosowania do osiąganych z tytułu prowadzenia tej działalności przychodów 50 proc. kosztów uzyskania przychodu. (…)”.

Przedsiębiorca odliczy koszty na zasadach ogólnych

W ramach działalności gospodarczej można natomiast rozliczać koszty na zasadach ogólnych określonych w art. 22 ust. 1 ustawy o PIT. Kosztem mogą być rzeczywiście poniesione i właściwie udokumentowane wydatki związane z tworzeniem i sprzedażą kursów, np. zakup sprzętu do nagrywania, mikrofonu, kamery i oświetlenia, licencje na oprogramowanie, hosting, obsługa platformy szkoleniowej, reklama, usługi montażu materiałów oraz amortyzacja sprzętu, o ile spełnione zostaną ustawowe warunki.

Wyodrębnienie w umowie i na fakturze części wynagrodzenia za przeniesienie praw autorskich może mieć znaczenie cywilnoprawne, lecz nie pozwala na wydzielenie tej części przychodu z działalności gospodarczej i opodatkowanie jej jako odrębnego przychodu z praw majątkowych. Odmienna kwalifikacja mogłaby być rozważana, gdyby przychód z praw autorskich był uzyskiwany rzeczywiście poza działalnością gospodarczą, na podstawie odrębnej umowy i bez funkcjonalnego związku z zakresem prowadzonej firmy.

Podsumowując, wynagrodzenie za tworzenie kursów internetowych i przenoszenie do nich praw autorskich w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej należy rozliczyć jako przychód z tej działalności. Z uwagi na art. 22 ust. 12 ustawy o PIT nie można zastosować do niego 50 proc. kosztów autorskich, nawet jeżeli kursy stanowią utwory, a honorarium autorskie zostało odrębnie określone w umowie.

Czytaj też w LEX: Optymalizacja opodatkowania PIT twórców >