Senior musi zawnioskować o bon senioralny
Jeszcze w tym roku uprawnieni seniorzy po 65. roku życia w niektórych gminach będą mogli zawnioskować w rządowym Programie Bonu Senioralnego. Program ma wzbogacić usługi wsparcia dla seniorów, które pozwolą im funkcjonować jak najdłużej w miejscu zamieszkania. Ma to ograniczyć opiekę instytucjonalną.
Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej opublikował w Rządowym Centrum Legislacji projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia Programu Bonu Senioralnego (nr RD324). Rozporządzenie jest aktem wykonawczym do ustawy z 11 czerwca 2026 r. o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej.
Program Bonu Senioralnego będzie dla seniorów 65+, którzy spełnią określone kryterium dochodowe. Program będą realizowały gminy, ale nieobowiązkowo. Pierwszeństwo będą miały te, które nie realizują usług opiekuńczych wobec seniorów (300 gmin) oraz te, które realizują je dla maksymalnie 10 osób (788 gmin).
Czytaj również: Opieka długoterminowa ma być lepiej koordynowana - prezydent podpisał ustawę>>
Kto otrzyma bon senioralny
O bon będzie mógł się starać sam senior od 65. roku życia, którego średni miesięczny dochód nie przekracza 3410 zł. Kwota ta odpowiada dwukrotności kwoty minimalnej emerytury i renty (oszacowanej na 2026 r.) pomniejszonej o należny podatek PIT oraz składkę zdrowotną. Kwota będzie co roku waloryzowana. Bonu nie otrzyma senior:
- na którego jest ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłku dla opiekuna,
- pobiera świadczenie wspierające,
- korzysta ze specjalistycznych usług opiekuńczych w ośrodkach wsparcia,
- korzysta z usług opiekuńczych lub asystencji osobistej dofinansowanych ze środków rządowych lub resortowych,
- korzysta z instytucjonalnej opieki dziennej,
- korzysta z całodobowej opieki świadczonej w domu pomocy społecznej lub w zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym. Bon w tej sytuacji będzie mógł być przyznany, jeśli całodobowe wsparcie było doraźne i trwało najwyżej 14 dni.
Czytaj też w LEX: Uchwały rad gmin uczestniczących w rządowych i ministerialnych programach dotyczących pomocy społecznej >
W projekcie rozporządzenia jest zastrzeżenie, że gminy, które realizują program Bonu Senioralnego, nie mogą zmniejszyć liczby innych usług, jak np. z rządowego programu asystencji osobistej czy usług opiekuńczych.
Usługi w ramach bonu senioralnego
Bon senioralny będzie przyznawany w postaci usług, a nie świadczenia finansowego. Te usługi to:
- pomoc w wykonywaniu codziennych czynności, takich jak ubieranie się, przygotowanie posiłków, poruszanie się czy utrzymanie porządku,
- wsparcie w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych,
- opieka higieniczno-pielęgnacyjna,
- zapewnienie kontaktów z otoczeniem, w tym aktywizacja intelektualna lub ruchowa.
Usługi wsparcia będą przyznawane w zależności od rodzaju i stopnia niezaspokojonych potrzeb seniora w zakresie podstawowych czynności życia codziennego.
O bon senioralny będzie mógł zawnioskować sam senior w swojej gminie, która będzie kwalifikowała do programu. Gmina będzie mogła zlecić realizację programu ośrodkowi pomocy społecznej lub innej swojej jednostce organizacyjnej, centrum usług społecznych, organizacjom pozarządowym, przedsiębiorstwom społecznym czy kołu gospodyń wiejskich i podmiotom, które prowadzą działalność gospodarczą w zakresie opieki nad osobami starszymi.
Senior zakwalifikowany do programu będzie musiał udostępnić osobie, która go będzie wspierała w ramach programu, swoje miejsce zamieszkania.
Czytaj też w LEX: Seniorzy jako osoby zagrożone wykluczeniem społecznym na przykładzie małych miast. Wybrane problemy prawne, kryminologiczne i wiktymologiczne >
Gminy otrzymają dotację na realizację programu z budżetu państwa. Budżet programu na najbliższe trzy lata wynosi:
- 2026 r. – 100 mln zł;
- 2027 r. – 400 mln zł;
- 2028 r. – 500 mln zł.
Gmina będzie zgłaszała za pośrednictwem wojewody do organu do spraw polityki senioralnej zapotrzebowanie w ujęciu rocznym na środki z budżetu państwa na realizację programu, wypełniając formularz zapotrzebowania (w 2026 r. gmina będzie zgłaszała zapotrzebowanie w ujęciu odnoszącym się do IV kwartału 2026 r.). Organ do spraw polityki senioralnej będzie dokonywał podziału środków na województwa.
Wsparcie dla seniorów
- Program rządowy ma rozwinąć sektor usług wsparcia seniorów, zwłaszcza na terenach, na których aktualnie ich najbardziej brakuje. Odpowiada na kluczową i rosnącą potrzebę rozwoju zasobów kadrowych w sektorze opieki nad seniorami. Wejście w życie rozporządzenia umożliwi bardziej dostępne i dostosowane wsparcie, które pozwoli na odciążenie członków rodzin i opiekunów nieformalnych i przede wszystkim wzmocni działania na rzecz utrzymania samodzielności seniorów i poprawy jakości ich życia – pisze projektodawca.
Związek Powiatów Polskich (ZPP) w swoich uwagach do rozporządzenia wskazał, aby dodać przepis, który umożliwi gminom wskazanie jednostki organizacyjnej do wykonywania zadań w zakresie przyznawania prawa do bonu i zawierania umów. - Ogólność zaproponowanego projektu powoduje, że w przypadku gdy popyt przewyższy podaż, gminy mogą spotkać się z zarzutem uznaniowości – wskazuje też ZPP.
Według danych GUS w 2024 r. w Polsce żyło 7,725 mln osób w wieku 65+. Na podstawie danych z badania SHARE wynika, że około 25 proc. tych osób ma niezaspokojone potrzeby w zakresie podstawowych czynności życia codziennego (przynajmniej jednej).
Rozporządzenie ma wejść w życie po upływie 14 dnie od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
Czytaj też w LEX: Nowe funkcje szkół w społeczności lokalnej po nowelizacji prawa oświatowego – aspekty organizacyjne i finansowe dla JST >
