Będzie rządowy Program Bonu Senioralnego

Rząd, zamiast ustawy, planuje wprowadzić Program Bonu Senioralnego dla seniorów 65+, którzy spełnią określone kryterium dochodowe. Program będą realizowały gminy, ale nieobowiązkowo. Pierwszeństwo będą miały te, które nie realizują usług opiekuńczych wobec seniorów oraz te, które realizują je dla maksymalnie 10 osób. Program miałby zacząć działać jeszcze w tym roku.

Po niespełna miesiącu, kiedy ustawa o bonie senioralnym trafiła do kosza, w Rządowym Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy o koordynacji opieki długoterminowej i osobach starszych (nr UD326), wcześniej był to projekt ustawy o opiece długoterminowej, już konsultowany publicznie. Do wcześniejszego projektu dodano rozdział o Programie Bonu Senioralnego. Opublikowano też projekt rozporządzenia o programie i Ocenę Skutków Regulacji. Za projekty odpowiada Marzena Okła-Drewnowicz, pełnomocnik rządu do spraw polityki senioralnej. O wcześniejszej rezygnacji z prac nad ustawą o bonie senioralnym pisaliśmy w Prawo.pl.

Czytaj również: Bonu senioralnego nie będzie. Systemowej polityki senioralnej też nie ma>>

Program Bonu Senioralnego

Projektowane przepisy przewidują, że powstanie rządowy Program Bonu Senioralnego na lata 2026-2028. Ma zapewnić seniorom wsparcie w zaspokojeniu podstawowych codziennych potrzeb życiowych i rozwinąć usługi na ich rzecz, szczególnie na terenach, na których ich brakuje. O bon senioralny będą mogli wnioskować seniorzy w wieku 65+ w swojej gminie. Program nie będzie obowiązkowy dla gminy. Pierwszeństwo w jego realizacji będą miały gminy, które nie realizowały publicznych usług opiekuńczych na rzecz seniorów (299 gmin). W drugiej kolejności zaś gminy, na terenie których publiczne usługi opiekuńcze są świadczone dla maksymalnie 10 osób (788 gmin). W dalszej kolejności program jest skierowany do gmin o najwyższej prognozowanej dynamice wzrostu liczby i odsetka seniorów do 2029 r.

Kto otrzyma bon senioralny

O bon będzie mógł się starać sam senior od 65 roku życia, którego średni miesięczny dochód nie przekracza 3410 zł. Kwota będzie co roku waloryzowana. Bonu nie otrzyma senior:

• na którego jest ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłku dla opiekuna,
• pobiera świadczenie wspierające,
• korzysta ze specjalistycznych usług opiekuńczych w ośrodkach wsparcia,
• korzysta z usług opiekuńczych lub asystencji osobistej dofinansowanych ze środków rządowych lub resortowych,
• korzysta z instytucjonalnej opieki dziennej,
• korzysta z całodobowej opieki świadczonej w domu pomocy społecznej lub w zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym. Bon w tej sytuacji będzie mógł być przyznany, jeśli całodobowe wsparcie było doraźne i trwało najwyżej 14 dni.

Usługi w ramach bonu senioralnego

Bon senioralny będzie przyznawany w postaci usług, a nie świadczenia finansowego. Te usługi to:

• pomoc w wykonywaniu codziennych czynności, takich jak ubieranie się, przygotowanie posiłków, poruszanie się czy utrzymanie porządku,
• wsparcie w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych,
• opieka higieniczno-pielęgnacyjna,
• zapewnienie kontaktów z otoczeniem, w tym aktywizacja intelektualna lub ruchowa.

Usługi wsparcia będą przyznawane w zależności od rodzaju i stopnia niezaspokojonych potrzeb seniora w zakresie podstawowych czynności życia codziennego.

Program będzie realizowany w cyklach trzyletnich. Po każdych dwóch latach obowiązywania będzie podlegał ewaluacji, której wyniki posłużą do opracowania kolejnej edycji programu. Będzie finansowany w formie dotacji celowej z budżetu państwa.

Gminy, które będą chciały realizować program, będą zgłaszać zapotrzebowanie finansowe na jego realizację do wojewody, a ten będzie dzielił środki. Budżet programu na najbliższe trzy lata wynosi:

• 2026 r. – 100 mln zł;
• 2027 r. – 400 mln zł;
• 2028 r. – 500 mln zł.

Projekt ustawy o koordynacji opieki długoterminowej i osobach starszych został skierowany w trybie obiegowym do Stałego Komitetu Rady Ministrów. To oznacza, że nie będzie już konsultowany publicznie. Jak zapowiada Marzena Okła-Drewnowicz, ustawa może być przyjęta przez parlament w pierwszym półroczu tego roku, a bon senioralny byłby dostępny już pod koniec roku.

Według danych GUS w 2024 r. w Polsce żyło 7,725 mln osób w wieku 65+. Na podstawie danych z badania SHARE wynika, że około 25 proc. tych osób ma niezaspokojone potrzeby w zakresie podstawowych czynności życia codziennego (przynajmniej jednej).