Czas pracy przy zmianie czasu z letniego na zimowy

Zmiana czasu na zimowy oznacza dla części pracowników dłuższą o godzinę pracę, a po stronie pracodawcy dodatkowe koszty z tym związane. Będzie to obejmowało rozliczenie godziny nadliczbowej oraz dodatku za pracę w nocy.

Zmiana czasu z letniego na zimowy w 2026 r. następuje w nocy 24 na 25 października i polega na „cofnięciu zegarków” o godzinę z 3:00 na 2:00 w nocy. Dla pracowników pracujących nocą skutkować to może wydłużeniem ilości przepracowanych godzin w nocy, gdyż większość z ich wypracuje w tę noc o godzinę więcej niż bez takiej zmiany. Pracodawca może wprowadzić pewne modyfikacje czasu pracy w związku z tym, jeżeli jest to dopuszczalne organizacyjnie (np. zaplanowanie pracy w noc zmiany czasu od 22.00 do 5.00, co skutkowałoby wypracowaniem 8 godzin), ale po pierwsze jest to zależne od możliwości organizacyjnych (jeżeli praca musi być realizowana bez możliwości wstrzymania jej na godzinę od 5:00 do 6:00, to siłą rzeczy tego się nie zrobi), a po drugie w obecnym terminie praca z 24 na 25 października jest już dawno zaplanowana, a zatem pracujemy na skonkretyzowanym, wiążącym grafiku.

Czytaj również: Cofanie zegara to dla niektórych dłuższy czas pracy>>

Praca w godzinach nadliczbowych

Pracą w godzinach nadliczbowych jest praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy. Normy czasu pracy wynoszą zaś 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym (art. 129 kodeksu pracy, dalej: k.p.).

Przykład: Pracownik pracujący na nocnej zmianie (23:00-7:00) w nocy z 24 na 56 października wypracuje faktycznie 9 godz. i przekracza normę dobową czasu pracy o godzinę. Jest to nadgodzina z tytułu przekroczenia normy dobowej czasu pracy, przypadająca w nocy (przy rozliczeniu dodatkiem przysługiwać będzie 100 proc. dodatek). Pracodawca nie może przyjąć przerwy w pracy (np. przypadającej na „nowy/kolejny” przedział 2:00-3:00), o ile nie stosuje systemu przerywanego czasu pracy (art. 139 k.p.) lub nie wprowadził możliwości stosowania godzinnej przerwy niewliczonej do czasu pracy w oparciu o art. 141 k.p. W innych przypadkach rozkład czasu pracy przewidywać musi ciągłość godzin pracy w trakcie doby pracowniczej, nie można zatem zaplanować pracownikom przerwy na okres 2.00-3:00 w nowym (lub starym) czasie.

Może to wystąpić raczej wyjątkowo, ale warto wspomnieć także o jednej sytuacji – pracownik może pracować w nocy, ale nie może pracować w godzinach nadliczbowych. Z reguły zakazy pracy nadliczbowej oraz pracy w nocy występują łącznie. Może jednak występować sytuacja szczególna, gdy np. pracownik z niepełnosprawnością otrzymał zgodę lekarza na pracę w nocy, ale nie ma zgody na pracę w godzinach nadliczbowych, lub – częściej  - rodzic dziecka do 8 roku życia zgodził się  na pracę w nocy, ale nie zgodził na nadgodziny (art. 178 k.p.). W takich przypadkach niedopuszczalne będzie wypracowanie dodatkowej godziny w związku ze zmianą wymiaru czasu pracy. Pracodawca musi to uwzględnić, odpowiednio dobierając personel do pracy w nocy z 24 na 25 października, a jeżeli tego nie zrobił w harmonogramie, dokonać niezbędnej modyfikacji rozkładu czasu pracy. Niedopuszczalne byłoby bowiem wypracowanie przez te osoby 9-godzinnej pracy.

Praca w nocy

Według art. 151(8) k.p., za każdą godzinę przepracowana w nocy pracownikowi przysługuje również dodatek do wynagrodzenia w wysokości 20 proc. stawki godzinowej, wynikającej z aktualnie obowiązującej stawki minimalnego wynagrodzenia za pracę. Dodatek naliczany jest za każdy czas przepracowany w nocy.

Pora nocna to kolejne 8 godzin pomiędzy 21:00 a 7:00. Niezależnie od tego jak została dookreślona w regulacjach wewnętrznych obowiązujących u pracodawcy, na pewno przedział 2:00-3:00 stanowić musi porę nocną. W związku zaś z tym, że osoby pracujące w nocy będą wypracowywać 9, a nie 8 godzin, dodatek przysługiwać będzie za jedną godzinę więcej niż „standardowo”.

W październiku 2026 r. za każdą godzinę pracy w porze nocnej dodatek wynosi 5,46 zł. Dodatek ten jest wypłacany niezależnie od rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych.

Przykład: Pracownik pracuje 22:00-6:00. W noc zmiany czasu wypracowuje w związku z przesunięciem czasu 9 godzin dwukrotnie pracując 2:00-3:00. Przysługuje mu wynagrodzenie za 9 godzin pracy, dodatek za pracę w nocy za 9 godzin (przy założeniu, że pora nocna to czas 22:00-6:00). Za jedną godzinę nadliczbową przysługuje ponadto czas wolny (na wniosek lub bez wniosku pracownika) lub 100 proc. dodatek.

Czytaj też w LEX: Zmiana czasu z letniego na zimowy - wynagrodzenie >