Senat nie zajmie się postulatem z petycji zmierzającym do tego, aby umożliwić opiekunowi pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach, gdy osoba, którą wspiera, otrzymuje świadczenie wspierające. To dwa różne instrumenty prawne i mają różne cele – wskazało senackie Biuro Analiz i Petycji.
Do Senatu wpłynęła petycja dwóch osób fizycznych (nr P11-31/26), która zawiera postulat zmian legislacyjnych art. 63 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Zmiana przepisów miałaby umożliwić jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach przez opiekuna oraz świadczenia wspierającego przez osobę z niepełnosprawnością, którą on wspiera. Zmiana mogłaby się też sprowadzić do wprowadzenia wyrównania analogicznie do zasad, które obowiązują w przypadku emerytur EWK. Opiekunowie, pobierający tzw. emeryturę EWK na swoje dorosłe dzieci z niepełnosprawnością, mogą nadal ją pobierać wraz z wyrównaniem do wysokości świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy ich dzieci jednocześnie pobierają świadczenie wspierające. Natomiast w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach opiekun może je pobierać, tylko jeśli wspierana przez niego osoba nie otrzymuje świadczenia wspierającego.
Na tzw. wcześniejszą emeryturę EWK w okresie od 1989 do końca 1998 r. mogli przejść opiekunowie chorych dzieci wymagających stałej opieki – kobiety po 20 latach pracy, a mężczyźni po 25 latach pracy. Warunkiem było przepracowanie odpowiedniej liczby lat oraz osobiste sprawowanie opieki nad dzieckiem z I lub II grupą niepełnosprawności, jeśli istniała ona od urodzenia lub powstała przed ukończeniem 18 r. ż. Od 2022 roku rząd wprowadził świadczenie wyrównawcze ustawą z 29 października 2021 r. o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki.
Czytaj również: Świadczenie wyrównawcze nie dla każdego emeryta opiekującego się niesamodzielnym dzieckiem>>
- Trudno zrozumieć, dlaczego w tak podobnych sytuacjach, jedni są chronieni, a inni pozostawieni bez wsparcia – komentują składający petycję. W ich opinii takie traktowanie narusza konstytucyjną zasadę równości, prowadzi do dyskryminacji jednej grupy opiekunów względem innej oraz przerzuca ciężar reformy systemu wsparcia na najsłabszą grupę.
Gabriela Kopania z senackiego Biura Analiz i Petycji uzasadnia, że świadczenie pielęgnacyjne i świadczenie wspierające są instytucjami odmiennymi pod względem adresata i celu:
Zobacz w LEX: Świadczenia rodzinne w świetle ustawy o świadczeniu wspierającym >
- Ustawodawca celowo oddzielił te dwa świadczenia jako przeznaczone dla różnych podmiotów - w pierwszym przypadku beneficjentem jest opiekun, a w drugim – osoba z niepełnosprawnością. Prawo do dodatku dopełniającego w ramach EWK wynika z zasady ochrony praw nabytych i celów systemu przejściowego. Brak możliwości kumulacji świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniem wspierającym dla nowych beneficjentów wynika z rozbieżności w konstrukcji prawnej i adresatach świadczeń. W konsekwencji emerytura EWK pobierana z dodatkiem dopełniającym jest wyjątkiem systemowym, który został świadomie utrzymany w celu ochrony osób, które korzystały ze świadczeń przed wejściem w życie nowego systemu świadczenia wspierającego – wyjaśnia Gabriela Kopania.
Podkreśla, że świadczenie pielęgnacyjne (na starych zasadach), emerytura EWK oraz świadczenie wspierające to różne instrumenty prawne wprowadzone w innym czasie i w innych celach. - Warto wskazać, że Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że jeżeli dwie grupy osób „wyglądają podobnie”, nie oznacza, że muszą być traktowane identycznie. Prawo dopuszcza różnicowanie sytuacji, jeśli ma ono racjonalne uzasadnienie – zauważyła Gabriela Kopania.
Czytaj też w LEX: Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad pasierbem >
Senat nie podejmie działań legislacyjnych, wynikających z postulatu zawartego w petycji.
Czytaj też w LEX: Rozwój samorządowych usług publicznych w obszarze pomocy społecznej - zarys problematyki >
