Sejm: Ruszyły prace nad projektem ustawy o zabezpieczeniu socjalnym artystów

W czwartek w Sejmie odbyło się pierwsze czytanie projektu ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny, przedłożony przez Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Projekt poprawia bezpieczeństwo socjalne artystów zawodowych. Nowe przepisy mają wejść w życie po dziewięciu miesiącach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny (nr UD212) uwzględnia specyfikę pracy artystycznej, która często opiera się na krótkoterminowych zleceniach i nieregularnych dochodach. Zmiany przewidują przede wszystkim dopłaty do składek na ubezpieczenia społeczne oraz dostęp do świadczeń zdrowotnych, chorobowych i emerytalnych. Tworzymy system wsparcia bezgotówkowe, z którego skorzysta ok. 20 tys. osób.

Jak podkreśliła Kancelaria Prezesa Rady Ministrów w komunikacie po posiedzeniu rządu, na którym przyjęto projekt, praca artystyczna w Polsce bardzo często opiera się na czasowych zleceniach i umowach cywilnoprawnych. Wielu twórców pracuje nieregularnie, co utrudnia opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne. Ok. 69 proc. artystów osiąga dochody poniżej średniej krajowej, a 30 proc. - poniżej minimalnego wynagrodzenia. Jedynie 11 proc. pracuje na podstawie umowy o pracę.

Z kolei, z badań przeprowadzonych przez Związek Artystów Scen Polskich wynika, że:

• 85 proc. aktorów deklaruje, że sytuacja finansowa zmusza ich do podejmowania pracy poza działalnością artystyczną,
• ponad połowa badanych (53 proc.) miała trudności z opłacaniem składek ZUS w związku z wykonywaniem zawodu artysty.

Czytaj również: Sąd: Koncert skrzypcowy z orkiestrą to oskładkowana usługa>>

Najważniejsze rozwiązania

Związek Artystów Scen Polskich przypomina, że projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przewiduje włączenie artystów do systemu ubezpieczeń społecznych w sposób adekwatny do charakteru ich pracy. Jest to pierwszy etap budowy systemowego zabezpieczenia tej grupy zawodowej. Ustawa ma przede wszystkim charakter socjalny, a jej głównym beneficjentem są artyści o najniższych i nieregularnych dochodach.

Projekt wprowadza dwa nowe statusy: artysty zawodowego oraz artysty zawodowego z prawem do dopłaty. Uzyskanie statusu ma się odbywać na wniosek, wymaga udokumentowanego dorobku i aktywności zawodowej. Status przyznawany będzie na 5 lat (z możliwością wydłużenia do 8 lat).

Najważniejszym elementem ustawy jest mechanizm dopłat do składek. Skierowany jest do artystów o dochodach poniżej określonego progu (125 proc. minimalnego wynagrodzenia uzyskiwanego średniorocznie w ostatnich trzech latach; tj. ok. 68 tys. zł rocznie brutto), a dopłata uzupełnia składki do poziomu minimalnego wynagrodzenia. Proponowane rozwiązania nie przewidują transferów gotówkowych i są zmienne (dostosowane do realnych dochodów). Środki trafią bezpośrednio na konto składkowe w ZUS, co ma zapewnić ciągłość ubezpieczenia oraz budowanie kapitału emerytalnego. Czytaj więcej: Będzie dopłata do składek dla artystów zawodowych >

A poniżej krótkie podsumowanie najważniejszych zmian:

• Wprowadzony zostaje status artysty zawodowego – będzie on przyznawany na wniosek osobom, które zawodowo zajmują się działalnością artystyczną i posiadają udokumentowany dorobek twórczy.
• Status będzie przyznawany na 5 lat, z możliwością przedłużenia do 8 lat.
• Powstanie system dopłat do składek na ubezpieczenia społeczne.
• Wsparcie będzie kierowane do artystów osiągających niższe dochody (125 proc. minimalnego wynagrodzenia uzyskiwanego średniorocznie w ostatnich 3 latach, czyli ok. 68 tys. zł rocznie brutto).
• Dopłata pozwoli uzupełnić składki do poziomu odpowiadającego minimalnemu wynagrodzeniu.
• Artyści objęci systemem uzyskają także dostęp do świadczeń społecznych i zdrowotnych.
• Oznacza to możliwość korzystania z publicznej ochrony zdrowia,  świadczeń chorobowych czy urlopów macierzyńskich.
• System będzie uwzględniał rzeczywiste dochody artystów.
• Wysokość dopłaty będzie zmienna i dostosowana do sytuacji finansowej danej osoby.
• Dopłaty do składek będą przekazywane bezpośrednio do ZUS.
• Środki nie będą wypłacane w gotówce, lecz automatycznie przekazywane na konto składkowe artysty. Rozwiązanie ma zapewnić ciągłość ubezpieczenia i budowanie kapitału emerytalnego.
• Powstanie Centrum Edukacji i Pracy Artystycznej, które będzie odpowiedzialne za organizację systemu oraz współpracę ze środowiskiem artystycznym.

Czytaj też: Artyści, składki i państwo. Problem nie dotyczy tylko jednej grupy zawodowej >

Nowe przepisy mają wejść w życie po 9 miesiącach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.