Uczestnikiem PPK może zostać wyłącznie „osoba zatrudniona” w rozumieniu ustawy o pracowniczych planach kapitałowych (dalej: ustawa o PPK). Taki status mają np. pracownicy (z wyjątkiem m.in. młodocianych) czy zleceniobiorcy podlegający z tytułu tego zlecenia obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Zatrudnienie takiej osoby powoduje, że dany podmiot uzyskuje status „podmiotu zatrudniającego” (jeżeli pracodawca lub zleceniodawca nie ma NIP ani REGON, „podmiotem zatrudniającym” jest płatnik składek na ubezpieczenia społeczne). Przepisów ustawy o PPK nie stosuje się do mikroprzedsiębiorcy (w rozumieniu ustawy - Prawo przedsiębiorców), jeżeli wszystkie osoby zatrudnione złożyły mu deklaracje o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK, a także podmiotu zatrudniającego będącego osobą fizyczną, który zatrudnia, w zakresie niezwiązanym z działalnością gospodarczą tego podmiotu, osobę fizyczną, w zakresie niezwiązanym z działalnością gospodarczą tej osoby. To drugie zwolnienie ma zastosowanie w przypadku zatrudnienia przez osobę fizyczną innej osoby fizycznej wyłącznie w celach prywatnych - np. jako opiekunki do dziecka czy ogrodnika.
Czytaj również: Pensja pracownika to mniej niż połowa kosztów zatrudnienia>>
Zatrudnienie różnych osób w różnych celach
Zatrudniania w celach prywatnych przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą nie należy wiązać z działalnością gospodarczą tej osoby. Zatrudnienie np. opiekunki do dziecka nie powoduje zatem zwolnienia takiego przedsiębiorcy z obowiązku uruchomienia PPK dla osób zatrudnionych w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Nawet, jeśli pracodawca jest mikroprzedsiębiorcą, ale co najmniej jeden z tych pracowników nie złożył mu deklaracji o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK, pracodawca musi wybrać instytucję finansową, zawrzeć z nią umowę o zarządzanie PPK, a następnie „zapisać” do PPK pracownika, który nie złożył deklaracji o rezygnacji (czyli zawrzeć – w jego imieniu i na jego rzecz – umowę o prowadzenie PPK). Pracodawca nie może natomiast „zapisać” do PPK opiekunki do dziecka, nawet gdyby chciała ona zostać uczestniczką tego programu.
Przykład: Pan Krzysztof (wpisany do CEIDG) prowadzi kwiaciarnię, w której zatrudnia dwóch pracowników (w wieku poniżej 50 lat). Jednocześnie zatrudnia opiekunkę do dziecka. Pan Krzysztof jest zobowiązany do wdrożenia PPK dla pracowników kwiaciarni, chyba że jest mikroprzedsiębiorcą i obaj pracownicy zatrudnieni w kwiaciarni złożyli mu deklaracje o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK. Pan Krzysztof nie może „zapisać” do PPK opiekunki do dziecka. Natomiast gdyby pan Krzysztof nie prowadził działalności gospodarczej i zatrudnił np. gosposię wyłącznie w celach prywatnych nie miałby obowiązku wdrożenia PPK.
Pracodawca niebędący osobą fizyczną
Zatrudnienie przez podmiot niebędący osobą fizyczną (np. fundację) pracownika skutkuje uzyskaniem statusu „podmiotu zatrudniającego” w rozumieniu ustawy o PPK i rodzi co do zasady obowiązek zawarcia umowy o zarządzanie PPK. Dla posiadania statusu „podmiotu zatrudniającego” bez znaczenia jest to, czy ten podmiot prowadzi działalność gospodarczą. Jeśli np. fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej i zatrudnia chociaż jedną osobę zatrudnioną w rozumieniu ustawy o PPK, musi wybrać instytucję finansową, z którą zawrze umowę o zarządzanie PPK, a następnie zawrzeć z nią taką umowę oraz „zapisać” osobę zatrudnioną do PPK, czyli zawrzeć - w jej imieniu i na jej rzecz - umowę o prowadzenie PPK, oczywiście o ile osoba zatrudniona nie zrezygnowała wcześniej z dokonywania wpłat do PPK. Fundacja, która nie prowadzi działalności gospodarczej, nie może skorzystać z wyłączenia ze stosowania ustawy o PPK jako mikroprzedsiębiorca. Z uwagi na to, że nie jest osobą fizyczną, nie może także skorzystać z wyłączenia stosowania ustawy o PPK z uwagi na zatrudnienie wyłącznie w celach prywatnych.
Przykład: Fundacja, która nie prowadzi działalności gospodarczej, 1 sierpnia zatrudniła pracownika, który jeszcze w tym samym dniu złożył deklarację o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK. Mimo to fundacja ma obowiązek zawrzeć umowę o zarządzanie PPK – ma na to czas do 27 października. Jeśli pracownik zmieni zdanie i złoży wniosek o dokonywanie wpłat do PPK, fundacja będzie zobowiązana do zawarcia w jego imieniu umowy o prowadzenie PPK.
Więcej na temat PPK na mojeppk.pl i pod nr telefonu 800 775 775. Zachęcamy również do korzystania z bezpłatnych szkoleń prowadzonych przez ekspertów PFR Portal PPK. Na szkolenia można zapisać się tutaj.
Podstawa prawna:
Ustawa z 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 192),
Ustawa z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 1480 ze zm.).
Autorka jest ekspertem PFR Portal PPK
