Wypłata środków z PPK czasem bez podatku
Wzrost wartości środków zgromadzonych na rachunku pracowniczego planu kapitałowego nie rodzi obowiązku zapłaty podatku dochodowego. Taki obowiązek może powstać w razie wypłaty pieniędzy z PPK. Przewidziano jednak sytuacje szczególne, w których wypłata nie będzie musiała zostać pomniejszona o podatek w razie wypłaty środków - dzieje się tak w przypadku poważnej choroby - np. uczestnika PPK czy jego dziecka.
Dopóki środki zgromadzone na rachunku PPK przez uczestnika pozostają w tym programie, uczestnik PPK nie płaci podatku dochodowego – ani zryczałtowanego, ani według skali podatkowej – z tytułu wzrostu wartości tych środków. Również uczestnik PPK, który chce przenieść środki pomiędzy swoimi rachunkami PPK w drodze wypłaty transferowej, nie zapłaci z tego tytułu podatku (por. art. 21 ust. 1 pkt 58c ustawy o PIT).
Obowiązek zapłaty podatku dochodowego może powstać w razie skorzystania przez uczestnika ze środków zgromadzonych w PPK, ale zależy to m.in. od rodzaju i warunków wypłaty.
Głównym celem PPK jest gromadzenie oszczędności z przeznaczeniem na wypłatę po osiągnięciu przez uczestnika 60. roku życia. Uczestnik PPK w wieku 60+ może w związku z tym wypłacić środki na preferencyjnych zasadach. Ze środków z PPK można skorzystać w każdym czasie, ale uczestnik, który wycofa pieniądze z rachunku PPK przed ukończeniem 60 lat (w przepisach ustawy o PPK takie wycofanie środków nazwano zwrotem), zawsze otrzyma tylko część zebranych pieniędzy - po dokonanych pomniejszeniach.
Warto także pamiętać o możliwości wypłaty środków z rachunku PPK w sytuacjach szczególnych, czyli: 1) w przypadku poważnego zachorowania uczestnika PPK, jego małżonka lub dziecka (uczestnik PPK może skorzystać z takiej wypłaty zarówno przed, jak i po osiągnięciu 60. roku życia) lub 2) w celu pokrycia wkładu własnego przy kredycie hipotecznym (np. na zakup mieszkania) – uczestnik PPK może złożyć instytucji finansowej wniosek w tej sprawie tylko do ukończenia 45 lat. Z tytułu jednego poważnego zachorowania jednej osoby można wypłacić do 25 proc. środków z rachunku PPK (bez obowiązku zwrotu). Natomiast wypłata na wkład własny może objąć nawet 100 proc. środków z rachunku PPK, ale w takim przypadku istnieje obowiązek zwrotu środków na rachunek, z którego je wypłacono (uczestnik PPK zawiera z instytucją finansową umowę, w której określa się m.in. terminy zwrotu wypłaconych środków, przy czym termin zwrotu nie może rozpocząć się później niż 5 lat od dnia wypłaty środków i nie może trwać dłużej niż 15 lat od tej daty).
Czytaj również: Jak ustalić podstawę wymiaru wpłat do PPK?
Wypłata po 60. roku życia
W przypadku gdy uczestnik PPK w wieku 60+ wypłaci środki ze swojego rachunku PPK ze spełnieniem wymogów określonych w przepisach, otrzyma całość środków – bez zapłaty podatku dochodowego (przy wypłacie po 60. roku życia nie mają zastosowania żadne inne pomniejszenia). Tak będzie w sytuacji gdy uczestnik PPK:
- wypłaci 25 proc. środków jednorazowo, a 75 proc. środków w co najmniej 120-miesięcznych ratach (albo całość środków w co najmniej 120-miesięcznych ratach),
- skorzysta z wypłaty w co najmniej 120-miesięcznych ratach w formie świadczenia małżeńskiego (z takiego rozwiązania można skorzystać, jeśli zarówno uczestnik PPK, jak i jego małżonek mają już co najmniej 60 lat oraz mają rachunki PPK w tej samej instytucji finansowej);
- skorzysta z wypłaty transferowej środków z rachunku PPK do zakładu ubezpieczeń (z takiego rozwiązania może skorzystać uczestnik PPK, który zawarł z zakładem ubezpieczeń umowę, na podstawie której po osiągnięciu przez niego 60. roku życia nabędzie prawo do świadczenia okresowego lub dożywotniego).
Przykład: Uczestnik PPK w wieku 60+ chce wypłacić środki ze swojego rachunku PPK w następujący sposób: 1) 25 proc. środków jednorazowo, a 75 proc. środków w 10-miesięcznych ratach. W takim przypadku dochód od 25 proc. środków będzie zwolniony z opodatkowania, a od dochodu z pozostałych 75 proc. środków uczestnik PPK zapłaci 19 proc. zryczałtowany podatek od zysków kapitałowych, który zostanie pobrany przez instytucję finansową.
Co dzieje się ze środkami zgromadzonymi w PPK w przypadku śmierci uczestnika PPK? - sprawdź w LEX >
Po osiągnięciu przez uczestnika PPK 60. roku życia, może on także dokonać wypłaty transferowej środków z rachunku PPK na swój rachunek: terminowej lokaty oszczędnościowej, prowadzony przez bank albo lokaty terminowej prowadzony w SKOK (będzie to możliwe w przypadku gdy w umowie o prowadzenie rachunku, na który mają zostać przekazane środki, przewidziano możliwość dysponowania środkami z PPK jedynie w sposób określony w art. 99 ust. 1 ustawy o PPK, czyli wypłacając: 25 proc. środków jednorazowo, a 75 proc. w co najmniej 120-miesięcznych ratach albo 100 proc. środków w co najmniej 120-miesięcznych ratach). Wypłata transferowa nie spowoduje obowiązku zapłaty podatku od zysków kapitałowych. Jeżeli jednak wypłata środków przetransferowanych z PPK na rachunek lokaty będzie realizowana w wyniku likwidacji rachunku lokaty albo nastąpi zmiana umowy tego rachunku, od dochodu uczestnika z tytułu wypłaty 75 proc. wskazanych wyżej środków zostanie pobrany podatek od zysków kapitałowych.
Czytaj też w LEX: Pracownicze Programy Kapitałowe - księgowanie oraz opodatkowanie >
Pomniejszenia przy zwrocie
W razie zwrotu, środki zgromadzone na rachunku PPK, przed ich przekazaniem uczestnikowi, zostaną pomniejszone o:
- środki pochodzące z wpłaty powitalnej i dopłat rocznych (środki te wrócą do Funduszu Pracy),
- 30 proc. środków pochodzących z wpłat finansowanych przez podmiot zatrudniający, które zostaną zaewidencjonowane na koncie uczestnika PPK w ZUS jako składka na ubezpieczenie emerytalne,
- podatek od zysków kapitałowych - od zysków wypracowanych przez środki zwracane uczestnikowi PPK instytucja finansowa pobierze 19 proc. zryczałtowany podatek dochodowy.
Uczestnik PPK otrzyma zatem:
- 70 proc. środków pochodzących z wpłat finansowanych przez podmiot zatrudniający oraz
- 100 proc. środków pochodzących z wpłat finansowanych przez tego uczestnika,
- po uprzednim pomniejszeniu o należny podatek.
Czy osoba fizyczna wykazuje w PIT-38 wypłaty z PPK? - sprawdź w LEX >
Wypłaty w sytuacjach szczególnych
Wypłata z tytułu poważnego zachorowania nie powoduje obowiązku zapłaty podatku dochodowego (ani zryczałtowanego, ani według skali podatkowej). Natomiast w razie wypłaty w celu pokrycia wkładu własnego ew. obowiązek zapłaty podatku zależy od tego, czy uczestnik PPK zwrócił wypłacone środki w terminie ustalonym w umowie zawartej z instytucją finansową.
Jeśli uczestnik PPK zwróci środki w terminie, nie płaci podatku dochodowego w związku z taką wypłatą. Jednak dochody uczestnika PPK uzyskane w związku z wypłatą na wkład własny – w zakresie, w jakim uczestnik nie dokonał zwrotu środków w terminie wynikającym z umowy zawartej z instytucją finansową - podlegają opodatkowaniu podatkiem od zysków kapitałowych. Instytucja finansowa nie pobiera tego podatku. W takim przypadku uczestnik PPK wykazuje należny podatek w zeznaniu rocznym (np. PIT-36).
Przykład: Uczestnik PPK (w wieku 35 lat) chce dokonać zwrotu ze swojego rachunku PPK, gdyż potrzebuje pieniędzy z uwagi na chorobę dziecka (padaczka). Zwrot musi objąć całość środków z rachunku PPK. W takim przypadku ew. alternatywą może być wypłata z tytułu poważnego zachorowania. Taka wypłata może objąć maksymalnie 25 proc. środków z rachunku PPK uczestnika, ale otrzyma on te środki bez pomniejszeń.
Więcej na temat PPK na mojeppk.pl i pod nr telefonu 800 775 775. Zachęcamy również do korzystania z bezpłatnych szkoleń prowadzonych przez ekspertów PFR Portal PPK. Na szkolenia można zapisać się tutaj.
Podstawa prawna:
Ustawa z 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 192),
Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.).
Autorka jest ekspertem PFR Portal PPK
