43 proc. etatów przewidzianych w planie zatrudnienia ZUS dla lekarzy orzeczników nie jest obsadzonych, bo lekarzy jest coraz mniej. To proces postępujący od lat. Remedium mają być zmiany ustawowe, które wejdą w życie w kwietniu. Tymczasem klienci ZUS muszą się liczyć z tym, że dłużej poczekają na orzeczenia, które są podstawą przyznania świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub innych wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Tak jak jedna z pacjentek onkologicznych, która stara się o świadczenie rehabilitacyjne. - Do mojego biura poselskiego zwróciła się petentka z prośbą o pilną interwencję w sprawie świadczenia rehabilitacyjnego. Wniosek w tej sprawie złożyła w ZUS I Oddział w Warszawie w dniu 27 października 2025 r. W dniu 4 grudnia 2025 r. ZUS skierował pismo o przesunięciu terminu sprawy na 5 stycznia 2026 z powodu braku orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, z uwagi na brak lekarza – opisuje posłanka Joanna Borowiak w interpelacji poselskiej (nr 14693) do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej.
Czytaj również: Jest renta alkoholowa, świadczenia dla śmiertelnie chorych - brak>>
O tym, że lekarzy orzeczników brakuje, wiadomo od dawna. W okresie 2016 – 2024 r. liczba etatów lekarzy orzeczników w ZUS zmniejszyła się o 237, czyli o 31 proc. Ponad 60 proc. kadry medycznej to osoby w wieku powyżej 60 lat. Lekarze orzecznicy działają w 38 z 43 oddziałów ZUS, a komisje lekarskie w 16 oddziałach, jak informuje Sebastian Gajewski, wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej. - Skutkuje to tym, że w wielu oddziałach ZUS czas oczekiwania na wydanie orzeczenia, a tym samym ustalenie uprawnień do świadczeń, jest wydłużony. Przepisy nie określały jak dotąd terminu, w jakim wniosek o wydanie orzeczenia przez lekarza orzecznika albo komisję lekarską powinien zostać rozpatrzony, a jedynie termin na wydanie decyzji w sprawie świadczeń. Mimo niepełnej obsady etatowej lekarzy orzeczników, w III kwartale 2025 r. średnio ok. 77 proc. wniosków (w skali w kraju) o wydanie orzeczenia przez lekarza orzecznika zostało rozpatrzonych przez ZUS w terminie do 45 dni (średni czas oczekiwania na wydanie orzeczenia przez lekarza orzecznika wynosił 35 dni) – informuje Sebastian Gajewski.
Jak podkreśla wiceminister rodziny, zaradzić temu problemowi ma ustawa z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Ma ona wejść w życie 13 kwietnia br. z wyjątkami. Przepisy mają ustandaryzować postępowania orzecznicze we wszystkich rodzajach spraw, niezależnie od celu, dla którego orzeczenie jest wydawane i zwiększyć przejrzystość rozproszonych obecnie przepisów prawnych. Przede wszystkim jednak mają się zmienić zasady zatrudniania i wynagradzania lekarzy orzeczników ZUS. Mają to być bardziej elastyczne formy pracy, dostosowane do obecnego rynku pracy. Wynagrodzenie lekarzy orzeczników wzrośnie o 25 proc. w stosunku do obecnych pensji. Orzecznikiem w ZUS będą też mogli być lekarze bez specjalizacji, ale z długim stażem pracy lub lekarze w trakcie specjalizacji. Będzie też możliwość wydawania orzeczeń w zakresie niezdolności do samodzielnej egzystencji przez pielęgniarki oraz orzeczeń w zakresie rehabilitacji leczniczej przez fizjoterapeutów. Zmieni się też struktura organizacyjna orzecznictwa lekarskiego. Lekarzy wesprą też technicznie asystenci medyczni. Ustawowy termin na wydanie orzeczenia wyniesie 30 dni.
