WSA: Karanie przedsiębiorcy za omyłkę nie leży w interesie publicznym

Przedsiębiorca wpisał w zgłoszeniu SENT nieprawidłowy kod odpadu, za co nałożono na niego karę pieniężną w wysokości 20 tys. zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wskazał jednak, że karanie legalnie działających podmiotów, które dopuściły się jedynie omyłek lub uchybień formalnych, nie jest w interesie publicznym. Takie podejście nie sprzyja budowaniu zaufania do organów administracji publicznej i może stanowić przejaw nadmiernego legalizmu.

Funkcjonariusze urzędu celno-skarbowego przeprowadzili kontrolę, w toku której ustalili, że przedsiębiorca podał w zgłoszeniu SENT dane niezgodne ze stanem faktycznym w zakresie kodu odpadu towaru będącego przedmiotem przewozu.

Przedsiębiorca został ukarany za błąd w zgłoszeniu

Z protokołu kontroli wynikało, że przedsiębiorca powinien wpisać w zgłoszeniu kod 15 01 01, a nie 20 01 01. Kody te dotyczą odpadów w postaci makulatury, przy czym kod 15 01 01 odnosi się do odpadów m.in. z opakowań kartonowych po produktach spożywczych, tekturowych pudełek transportowych, ulotek reklamowych, papierowych toreb używanych w handlu detalicznym. Natomiast kod 20 01 01 m.in. do odpadów w postaci gazet, książek, zeszytów, kartonów, tektury, w tym opakowań oraz pudełek. Powyższe skutkowało nałożeniem na przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 20 tys. zł. Wydana decyzja została utrzymana w mocy przez dyrektora izby administracji skarbowej, który podkreślił, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary. Nie zakończyło to sporu, ponieważ przedsiębiorca wniósł skargę, w której wskazał, że w zgłoszeniu przewozu doszło do omyłki. Natomiast nałożona kara była rażąco nieproporcjonalna oraz naruszała zasadę sprawiedliwości społecznej.

Zobacz procedurę w LEX: Przewóz towarów z terytorium innego państwa na terytorium innego państwa >

Organ może odstąpić od nałożenia kary

Sprawą zajął się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, który wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (dalej jako: ustawa SENT), w przypadku stwierdzenia, że towar nie odpowiada co do rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu przez przewoźnika w zgłoszeniu, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20 tys. zł. Zebrany materiał dowodowy jednoznacznie świadczył o tym, że w zgłoszeniu wpisano nieprawidłowy numer kodu, co stanowiło naruszenie wymogu z art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. h ustawy SENT. Sąd zwrócił uwagę, że na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej. Orzekające w sprawie organy uznały jednak, że nie wystąpiła żadna z tych przesłanek, ponieważ kara pieniężna nie zagrozi istnieniu przedsiębiorstwa i nie doprowadzi do konieczności skorzystania z pomocy publicznej. Ponadto stwierdziły, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują incydentalności naruszeń przepisów, czy też wartościowania ich przyczyn.  

Zobacz procedurę w LEX: Nakładanie kar pieniężnych w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów >

Karanie za omyłki nie buduje zaufania do organów 

Sąd wskazał, że nakładanie kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a dokonały jedynie nieistotnych omyłek, uchybień formalnych czy błędów w zgłoszeniu SENT, nie jest w interesie publicznym. Szczególnie jeżeli nie stanowiły one realnego zagrożenia dla interesów Skarbu Państwa w postaci możliwości uszczuplenia dochodów budżetowych i zostały usunięte w całości lub w znacznej części w toku kontroli. WSA podkreślił, że w takiej sytuacji nakładanie kar nie prowadziłoby do budowania zaufania obywateli do organów administracji publicznej oraz mogłoby stanowić przejaw nadmiernego legalizmu. Ponadto działanie to mogłoby naruszać zasadę proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji, która nakazuje organom użycie jedynie takich środków, które są niezbędne do osiągnięcia konkretnego celu. W przypadku ustawy o SENT jest nim ochrona legalnego handlu wybranymi towarami, ułatwienie walki z szarą strefą oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, a nie zwiększanie dochodów z tytułu kar nakładanych na legalnie działające podmioty dopuszczające się jedynie uchybień formalnych lub oczywistych omyłek. Mając powyższe na uwadze, WSA uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję.   

Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 9 lipca 2026 r., sygn. akt II SA/Go 279/26, nieprawomocny