Komisja bez poprawek do specustawy pomocowej dla poszkodowanych w „Czystym Powietrzu”
Senacka Komisja Klimatu i Środowiska zarekomendowała przyjęcie bez poprawek specustawy pomocowej dla poszkodowanych w programie „Czyste Powietrze”. Ustawa przewiduje możliwość zawieszenia spłaty należności, ich umarzania i dochodzenia roszczeń od oszustów przez fundusze ochrony środowiska.
Komisja w poniedziałek jednogłośnie poparła ustawę o pomocy beneficjentom – osobom fizycznym poszkodowanym w związku z realizacją Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze”. Teraz trafi ona pod obrady Senatu. Celem ustawy jest pomoc właścicielom domów poszkodowanym przez nieuczciwych wykonawców prac termomodernizacyjnych w programie „Czyste Powietrze”. Nowe przepisy mają umożliwić zawieszenie spłaty należności, ich umarzanie oraz bezpośrednie dochodzenie roszczeń od oszustów przez fundusze ochrony środowiska.
Czytaj również: Dotacja z programu Czyste Powietrze? Trzeba zmniejszyć ulgę termomodernizacyjną>>
Jakie zmiany wprowadza
Jak podaje PAP, resort klimatu zwracał uwagę, że niektóre firmy wykorzystywały system prefinansowania i pełnomocnictwa w programie, aby przejmować dotacje bez realizacji prac, pozostawiając właścicieli domów z długami.
Ustawa przewiduje również pięcioletni zakaz udziału w programie dla wykonawców skazanych za przestępstwa popełnione na szkodę beneficjentów. Według szacunków resortu klimatu i środowiska problem może dotyczyć nawet 8 tys. rodzin.
Aby móc skorzystać z pomocy, właściciel domu jednorodzinnego, który podpisał umowę z wojewódzkim funduszem ochrony środowiska w programie „Czyste Powietrze” i został poszkodowany przez firmę prowadzącą inwestycję termomodernizacyjną, musi najpierw zgłosić ten fakt do organów ścigania.
Zobacz procedurę w LEX: Ulga termomodernizacyjna – odliczanie i zwrot >
Zgodnie z ustawą zawieszenie spłaty należności przysługuje w przypadku wszczęcia postępowania karnego ws. o popełnienie przestępstwa związanego z realizacją umowy o dofinansowanie na szkodę beneficjenta albo spadkobiercy przez wykonawcę lub osobę trzecią działającą w imieniu, lub na rzecz wykonawcy, lub tego beneficjenta.
Wniosek o zawieszenie spłaty należności wraz z dokumentem potwierdzającym wszczęcie postępowania karnego trzeba będzie złożyć do właściwego funduszu ochrony środowiska. Zwieszenie spłaty nastąpi z dniem doręczenia wniosku i skończy się z dniem prawomocnego zakończenia postępowania karnego. Prawomocne skazanie nieuczciwego wykonawcy, który nie wykonał inwestycji, wyłączy finansową odpowiedzialność poszkodowanego właściciela domu względem funduszu.
W ustawie znajduje się również rozwiązanie dotyczące możliwości rozłożenia na raty zobowiązania finansowego, które ma uregulować właściciel domu, który skorzystał z programu.
Zaproponowane w ustawie rozwiązania obejmą również osoby, które odziedziczyły zobowiązania po beneficjencie programu „Czyste Powietrze”.
Nowe przepisy dotyczyć będą umów o dofinansowanie zawartych na podstawie reguł programu obowiązujących od 15 lipca 2022 r. do 28 listopada 2024 r.
Koszty wsparcia
Resort klimatu całość kosztów wsparcia w ciągu dekady oszacował na ponad 550 mln zł.
Z końcem marca 2025 r., po czterech miesiącach przerwy, ruszyła nowa odsłona programu „Czyste Powietrze”. Przedstawiciele NFOŚiGW oraz resortu klimatu przekonywali, że to nieprawidłowości miały być głównym powodem czasowego wstrzymania przyjmowania wniosków. Dlatego program przeszedł reformę. Na przykład teraz dotację na termomodernizację można otrzymać tylko na jeden dom, trzeba też udowodnić, że jest się właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości przez minimum trzy lata - z pewnymi wyjątkami.
Czytaj też w LEX: Zmiany w programie Czyste Powietrze 2026 – wyższe dotacje i prostsze zasady >
Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami program ma przejść kolejną głębszą zmianę, która zależeć będzie od zgody Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Nowa odsłona „Czystego Powietrza” finansowana jest z Funduszu Modernizacyjnego, nad którym pieczę trzyma właśnie EBI.
