Jak powinno wyglądać księgowanie wartości produkcji niezakończonej?

Spółka prowadzi ewidencję kosztów przy zastosowaniu kont zespołu 4 i 5, przy czym 5-ki służą wyłącznie grupowaniu kosztów według miejsca ich powstawania (alokacji). W planie kont nie przewidziano kont zespołu 6 innych niż rozliczenia międzyokresowe takich jak wyroby gotowe półprodukty i 7-ek dla rozliczenia kosztów własnych sprzedaży. Dla rozliczeń międzyokresowych przyjęto schemat księgowania który nie powoduje powstawania zmiany stanu produktu w wariancie porównawczym rachunku zysku i strat. W związku z powyższym suma zapisów na kontach zespołu 4-go (490) i 5-kach jest zawsze taka sama. Ze względu na poziom istotności na koniec 2010 r. spółka postanowiła wycenić produkcję niezakończoną (są to wartości niematerialne i prawne).

Pytanie:
Jak powinno wyglądać księgowanie wartości produkcji niezakończonej przy stosowanych w spółce rozwiązaniach?
Czy poprawne będzie księgowanie In minus w wartości wycenionej produkcji w toku na kontach zespołu 5-go i 490?
Różnica pomiędzy saldem konta 490 i wszystkich 4-ek stanowiła by wówczas zmianę stanu produktu w porównawczym wariancie RZiS.

Odpowiedź:
W celu sprostania wymogowi sporządzenia prawidłowego sprawozdania finansowego być może należy zastosować zmianę polityki rachunkowości w jednostce, polegające bądź na wprowadzeniu konta 630 Produkcja w toku (jeżeli konta zespołu 5 nie służą rozliczeniu kosztów produkcji) i wówczas w powiązaniu z kontem 490 aktywować koszty produkcji w toku; bądź w przypadku prowadzenia ewidencji na kontach zespołu 4 i 5, wprowadzić dodatkowo konta 711 Koszt własny sprzedanych wyrobów działalności podstawowej. Wówczas salda kont zespołu 5 należy przeksięgować na konto 711 i jednocześnie zapisem odwrotnym aktywować saldo konta 501, które następnie jest wykazywane w bilansie jako produkcja w toku (bez konieczności wprowadzenia konta zespołu 6).
W tym drugim przypadku warto zauważyć, że saldo konta 711 jest przenoszone na konto 490 Rozliczenie kosztów, a więc wpływa na zmianę stanu produktów i w ogólnym rozrachunku będzie identyczne jak w przypadku księgowań zaproponowanych przez autora pytania. Jeżeli więc konta zespołu 5 nie służą do rozliczenia kosztów produkcji, salda kont zespołu 4, 5 i 490 są identyczne, to można zastosować metodę proponowana przez autora pytania – jednak tylko pod takimi warunkami i w przypadku, gdy wynikać to będzie z przyjętych do stosowania zasad polityki rachunkowości.