Banki nie mogą jednostronnie zmieniać warunków zawartych umów oraz podwyższać lub wprowadzać opłat i prowizji, mgliście uzasadniając to ważnymi przyczynami, inflacją lub wzrostem opłat – wynika z ostatnich decyzji UOKiK. Organ ukarał Bank Pocztowy, Erste Bank Polska, ING Bank Śląski i Plus Bank za stosowanie klauzul niedozwolonych.
Zakwestionowane przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanowienia umowne dotyczyły m.in. rachunków bankowych, kart płatniczych i kredytowych, pożyczek oraz kredytów, w tym hipotecznych.
Jak tłumaczy organ, jeśli bank stosuje w umowie klauzulę modyfikacyjną pozwalającą mu jednostronnie zmienić już zawartą umowę, to musi jasno i precyzyjnie opisać zasady takich zmian.
Konsument powinien wiedzieć, co może być powodem zmiany, czego może ona dotyczyć i jak daleko może sięgać – opisuje UOKiK.
ING Bank Śląski zastrzegał sobie prawo zmiany ogólnych warunków pożyczki z „ważnych przyczyn”. Zostały one opisane jako „wydanie decyzji, rekomendacji, zalecenia, stanowiska, orzeczenia lub innego dokumentu przez organ nadzorczy lub inny uprawniony podmiot, określającego zasady świadczenia przez Bank usług lub określającego zasady korzystania z tych usług przez Pożyczkobiorcę w ramach zawartej z nim Umowy”. UOKiK ma zastrzeżenia co do ogólnych pojęć, takich jak „stanowisko”, „inny dokument” czy „inny uprawniony podmiot”, które są nieostre i mogą przykładowo obejmować stanowiska organizacji branżowych.
ING Bank Śląski mógł podwyższać opłaty i prowizje nawet o 200 proc., m.in. po wzroście inflacji o 0,30 punktu procentowego lub przeciętnego wynagrodzenia o 1 proc. Zdaniem UOKiK tak niewielkie zmiany wskaźników nie stanowią wystarczającego uzasadnienia dla jednostronnej zmiany umowy.
Czytaj też w LEX: Działanie instytucji rynku finansowego w sytuacji kryzysowej w kontekście zmiany ustawy o zarządzaniu kryzysowym >
Plus Bank mógł podwyższać opłaty i prowizje m.in. w przypadku podwyżki „innych kosztów ponoszonych przez Bank na rzecz instytucji zewnętrznych, których dotyczą opłaty lub prowizje, o co najmniej 1 proc.”. UOKiK zwraca uwagę, że katalog kosztów, na które bank mógł się powołać, pozostawał otwarty, tymczasem nie każdy wzrost kosztów prowadzenia działalności może automatycznie obciążać klienta. - Część kosztów jest zwykłym ryzykiem prowadzenia biznesu i bank powinien brać je pod uwagę już wtedy, gdy ustala warunki umowy z klientem – tłumaczy UOKiK>
Erste Bank Polska szczegółowo opisał mechanizm podnoszenia opłat na skutek inflacji lub wzrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Mimo to UOKiK uznał, że samo wskazanie wskaźnika i wartości progowej nie wystarcza. Opłaty mogły być bowiem podnoszone „adekwatnie”, do tego klauzula inflacyjna nie wskazywała jednoznacznie, czy należy brać pod uwagę wzrost inflacji, czy też jej poziom.
Czytaj też w LEX: Niedozwolone opłaty i prowizje pobierane przez banki w umowach z konsumentami >
Bank Pocztowy przewidywał zmianę regulaminu karty kredytowej m.in. w przypadku „zmian w ofercie Banku dotyczących rozszerzenia zakresu świadczonych usług lub produktów lub ulepszenia istniejących usług lub produktów”. UOKiK zakwestionował tę klauzulę jako nierozróżniającą zmian dotyczących elementów pobocznych od warunków istotnych dla decyzji konsumenta o zawarciu umowy.
Czytaj też w LEX: Zdalna identyfikacja i onboarding klienta banku – między Prawem bankowym, AML i RODO >
Prezes UOKiK nałożył na banki następujące kary:
Każdy bank otrzymał dwie kary – za klauzule dotyczące zmian warunków umów oraz opłat i prowizji.
Decyzje nie są prawomocne, banki mogą odwołać się do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Czytaj też w LEX: Wpływ Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji na działalność banków >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
