Nowe obowiązki hodowców w walce z ASF

Ponad 45 tysięcy gospodarstw, gdzie hoduje się trzodę chlewną, będzie miało nowe obowiązki sanitarne, urzędnicy zaostrzają bowiem walkę z afrykańskim pomorem świń (ASF). Dokładne odkażanie pojazdów gąsienicowych pracujących na farmach, wszystkich wchodzących do pomieszczeń ze świniami, jak również listy pracujących przy świniach, mają ograniczyć przenoszenie choroby i pomóc w ustaleniu jej źródła. Myśliwi apelują zaś o ujednolicenie zasad sprzedaży przebadanej weterynaryjnie dziczyzny wolnej od ASF.

Chodzi o bezpieczeństwo pogłowia prawie 9,2 miliona świń w ponad 45 tysiącach polskich hodowli. Według lutowych danych, wirus ASF – przenoszony przez dziki - stanowi poważne zagrożenie dla polskiego rolnictwa. Inspekcja Weterynaryjna potwierdziła już w bieżącym roku 321 ognisk ASF u tych zwierząt. Choroba dotknęła zwierzęta w aż dziesięciu województwach (najwięcej przypadków odnotowano na Pomorzu Zachodnim i na Kujawach) i zagraża wielu hodowlom świń (według lutowych danych na szczęście aktualnie żadna nie jest objęta ASF).

Kolejne obostrzenia dla chlewni

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) planuje więc wydanie nowego aktu wykonawczego, który zastąpi dotychczasowe rozporządzenie z 24 kwietnia 2024 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz. U. z 2024 r. poz. 677). W planowanych przepisach urzędnicy chcą utrzymać wszystkie dotychczasowe środki podejmowane w związku z wystąpieniem ASF, ale dodają też nowe obostrzenia zaproponowane przez Głównego Lekarza Weterynarii (na co pozwala unijne rozporządzenie 2023/594/UE). Tylko w ubiegłym roku ujawniono bowiem już 18 ognisk ASF  w hodowlach świń. I choć Komisja Europejska zdjęła z Polski czerwoną notę, co powinno oznaczać ulgę w zwalczaniu ASF, to MRiRW woli dmuchać na zimne i zaproponowało kilka nowych ograniczeń w projekcie nowych przepisów (numer w RCL – 257).

Maty dezynfekcyjne będzie trzeba umieścić bezpośrednio przed wejściami do pomieszczeń, w których są utrzymywane świnie, i wyjściami z pomieszczeń – w celu uniemożliwienia wejścia lub wyjścia z tych pomieszczeń bez kontaktu obuwia z płynem dezynfekcyjnym.

Ponadto wymóg stosowania środków higieny niezbędnych do ograniczenia ryzyka rozprzestrzeniania się ASF - w tym mycie i odkażanie rąk oraz oczyszczanie i odkażanie obuwia - został rozszerzony na wszystkie osoby wchodzące do pomieszczeń, w których są utrzymywane świnie. Obejmie więc również personel weterynaryjny. Hodowcy będą też musieli prowadzić (i na bieżąco aktualizować) rejestr osób wykonujących czynności związane z obsługą świń. Wymóg dezynfekcji został rozszerzony o środki transportu posiadające gąsienice, które coraz częściej są wykorzystywane w rolnictwie.

Nowe rozporządzenie ma obowiązywać już od 18 marca br., gdyż tego dnia wchodzi w życie ustawy z 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt (Dz. U. z 2025 r. poz. 1795).

Koła łowieckie apelują do ministra

Pięciu posłów - w imieniu myśliwych - wystosowało też apel do MRiRW, aby ułatwić handel przebadaną weterynaryjnie dziczyzną wolną od ASF. W interpelacji nr 15374 posłowie proszą ministra Stefana Krajewskiego, aby ujednolicił – a w praktyce zliberalizował – różne praktyki powiatowych lekarzy weterynarii w zakresie zagospodarowania upolowanych tusz dzików wolnych od ASF. Chodzi o to, że niektórzy weterynarze nie wyrażają zgody na sprzedaż bezpośrednią bądź oddanie tusz do punktów skupu, choć są one przebadane dokładnie w kierunku ASF i włośnicy. Posłowie podają przykład z okolic Wejherowa, gdzie 29 tusz dzików myśliwi musieli przekazać do utylizacji, pomimo że badania wykazały, że nie były zarażone ASF, a nadleśnictwo wnioskowało o sprzedaż bezpośrednią bądź użytek własny tej dziczyzny. Posłowie podkreślają, że w efekcie doszło do marnotrawstwa żywności oraz narażenia Skarbu Państwa na dodatkowe koszty, związane z utylizacją dzików, podczas gdy wcześniej poniesione zostały koszty badań weterynaryjnych.

Diametralnie odmiennie do sprawy zagospodarowania tusz dzików podchodzi weterynaria powiatu ostródzkiego. Leżący w zasięgu tego powiatu OHZ Nadleśnictwa Młynary, objęty obostrzeniami strefy II, ma możliwość zarówno sprzedawać tusze dzików, wolne od ASF, do punktu skupu, na użytek własny, jak i w ramach sprzedaży bezpośredniej – podkreślają posłowie w interpelacji.

Autorzy interpelacji nie ukrywają, że te drugie, liberalne podejście, bardziej im odpowiada i powinno być zalecane przez MRiRW wszystkim powiatowym lekarzom weterynarii.