Zakres audytu energetycznego budynku:

Na audyt energetyczny budynku składają się w szczególności:

I. inwentaryzacja techniczno-budowlanej budynku, zawierająca:
• ogólne dane techniczne, w tym w szczególności: opis konstrukcji i technologii, nazwę systemu, niezbędne wskaźniki powierzchniowe i kubaturowe, średnią wysokość kondygnacji, współczynnik kształtu,
• co najmniej uproszczoną dokumentację techniczną, w tym rzuty poziome z zaznaczeniem układu przerw dylatacyjnych oraz stron świata,
• opis techniczny podstawowych elementów budynku, w tym w szczególności: ścian zewnętrznych, dachu, stropów, ścian piwnic, okien oraz przegród szklanych i przezroczystych, drzwi,
• charakterystykę energetyczną budynku, to jest informacje o mocy cieplnej zamówionej, zapotrzebowaniu na ciepło, zużyciu energii, taryfach i opłatach,
• charakterystykę systemu grzewczego, w tym w szczególności: sprawności składowe systemu grzewczego, typ instalacji, parametry pracy, rodzaje grzejników, a dla budynków, w których w latach 1985-2001 przeprowadzono modernizację systemu grzewczego - opis tej modernizacji,
• charakterystykę instalacji ciepłej wody użytkowej, w tym w szczególności: rodzaj instalacji, opomiarowanie, izolację pionów,
• charakterystykę systemu wentylacji, w tym w szczególności: rodzaj, typ wentylacji,
• charakterystykę węzła cieplnego lub kotłowni znajdującej się w budynku,
• charakterystykę instalacji gazowej, przewodów kominowych, w przypadku gdy mają one wpływ na usprawnienie lub przedsięwzięcie termomodernizacyjne,
• charakterystykę instalacji elektrycznej, w przypadku gdy ma ona wpływ na usprawnienie lub przedsięwzięcie termomodernizacyjne;

Celem wykonania inwentaryzacji techniczno – budowlanej budynku jest zgromadzenie wyjściowej bazy danych o obiekcie umożliwiającej:
• stworzenie modelu obliczeniowego budynku do oceny zapotrzebowania na ciepło,
• przeprowadzenie oceny izolacyjności cieplnej przegród budowlanych,
• przeprowadzenie oceny izolacyjności oraz szczelności stolarki okiennej i drzwiowej,
• ocenę strat ciepła w instalacji centralnego ogrzewania (c.o.) oraz instalacji służącej do przygotowania ciepłej wody użytkowej (c.w.u.), jak również źródłach dostarczających ciepło do budynku,
• określenie zapotrzebowania na moc i energię dla stanu istniejącego.

II. ocena stanu technicznego budynku w zakresie istotnym dla wskazania właściwych usprawnień i przedsięwzięć termomodernizacyjnych:
• ocena izolacyjności cieplnej podstawowych przegród budowlanych i okien,
• ocena sprawności systemu grzewczego i systemu i systemu przygotowania ciepłej wody użytkowej,

III. wykaz wskazanych do oceny efektywności i dokonanie wyboru usprawnień i przedsięwzięć termomodernizacyjnych,

IV. dokumentacja wykonania kolejnych kroków algorytmu służącego wybraniu optymalnego wariantu przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, z określeniem kosztów na podstawie odpowiednich kosztorysów sporządzonych według metody kalkulacji uproszczonej,

V. opis techniczny i niezbędne szkice optymalnego wariantu przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, przewidzianego do realizacji.

Na pierwszym etapie audytu określane są koszty ogrzewania w warunkach średnich, które stanową poziom odniesienia dla proponowanych przedsięwzięć energooszczędnych. W tym celu ustalana jest sprawność systemu grzewczego oraz sezonowe zapotrzebowanie na ciepło do ogrzewania w standardowym sezonie grzewczym. Na sprawność całego systemu ogrzewania wpływa szereg cząstkowych parametrów, które zależą od: rodzaju źródła ciepła i sposobu jego wykorzystania, usytuowania i rodzaju grzejników, sposobu regulacji i sterowania systemem grzewczym, wielkości strat przy przesyłaniu ciepła. Konkretne wartości ustalane są na podstawie dokumentacji, wizji lokalnej lub odpowiednich badań.

Następnie, należy obliczyć zużycie ciepła w standardowym sezonie grzewczym. W tym celu dokonuje się obliczenia zużycia energii w standardowym sezonie grzewczym, gdyż konieczne jest stworzenie szczegółowego bilansu strat i zysków ciepła. Na tej podstawie można określić się jakie są straty ciepła przez poszczególne przegrody budowlane (ściany, stopy, okna itd.) oraz straty na wentylację.

W następnej kolejności wykonywana jest ogólna ocena stanu technicznego budynku, jego urządzeń i instalacji, w celu ustalenia niezbędnych prac remontowych, niezależnie od problemów energooszczędności (np. nieszczelny dach, przemarzające ściany, zniszczona elewacja, niesprawna automatyka pogodowa, czy skorodowana instalacja c.o.).Na podstawie wizji lokalnej wyszukiwane są przyczyny nadmiernego zużycia energii, nie wynikające z materii budynku i jego instalacji, lecz wypływające z niewłaściwej eksploatacji obiektu lub urządzeń.
Kolejnym rokiem, jest zweryfikowanie przyjętych parametrów w celu ustalenia, czy przyjęte w poprzednim etapie parametry odpowiadają rzeczywistości. Weryfikacja ta polega na porównaniu rzeczywistego zużycia energii w poprzednich sezonach grzewczych z zużyciem obliczeniowym przy założeniu warunków meteorologicznych panujących w porównywanych okresach. W przypadku gdy przyjęty model matematyczny budynku (wraz z systemem grzewczym) nie odpowiada rzeczywistości dokonywane są odpowiednie korekty, a w razie potrzeby dodatkowe badania (np. termowizyjne), odkrywki, czy pomiary.

Następnie, wyszukiwane są wszystkie możliwe do zrealizowania usprawnienia i przedsięwzięcia, których efektem będzie zmniejszenie kosztów ogrzewania. Działania te, można podzielić na:
• techniczne (np. docieplenie ścian, stropodachu, podłóg, uszczelnienie lub wymiana okien i drzwi, modernizacja systemu wentylacji, zastosowanie automatycznego regulacji źródła ciepła, zaworów termostatycznych, zrównoważenia hydraulicznego instalacji, wymiana kotła, zmiana nośnika energii itp.),
• organizacyjne (np. przeszkolenie pracowników technicznych, służb konserwatorskich),
• formalno-prawne (np. wprowadzenie systemu rozliczania kosztów energii, podzielniki, zmniejszenie zamówionej mocy grzewczej).

W audycie proponowane są konkretne rozwiązania, dobrane w oparciu o szeroką znajomość rynku i fachową wiedzę. Zakres prac termomodernizacyjnych poddawanych analizie w audycie jest ustalany wspólnie z Inwestorem. W przypadku docieplenia na podstawie kryteriów opłacalności obliczana jest optymalna grubość termoizolacji.
Kolejny etap sprowadza się do ustalenia przewidywanych nakładów finansowych dla każdego przedsięwzięcia w formie kosztorysu inwestorskiego oraz obliczenia oszczędności energii jakie wynikną z realizacji poszczególnych przedsięwzięć. Jest to kluczowy element audytu. Oszczędność kosztów ogrzewania, stanowiąca różnicę w opłatach za ogrzewanie przed i po zrealizowaniu usprawnienia wpływa na rentowność inwestycji. Obliczenia te wykonywane są na podstawie bilansu cieplnego obiektu. Dla każdej inwestycji uwzględniana jest zmiana charakterystycznych parametrów - np. docieplenie ścian zmienia jej współczynnik „U”, zmiana kotła podnosi sprawność wytwarzania ciepła itd. W celu przeprowadzenia analizy porównawczej wyników, wszystkie obliczenia prowadzone są przy założeniu takich samych, standardowych warunków meteorologicznych i takich samych warunków panujących w pomieszczeniach (temperatury i zyski bytowe). Dzięki takim obliczeniom, dla każdego przedsięwzięcia określony jest nie tylko koszt, ale również zysk jaki ona przyniesie. Znajomość kosztów i zysków stanowi punkt wyjścia do podjęcia decyzji o sposobie realizacji przedsięwzięcia termomodernizacyjnego.

Analiza ekonomiczna służy do uszeregowania przedsięwzięć od najbardziej do najmniej rentownych. Polega ona na porównywaniu kosztów i zysków (oszczędności) danej inwestycji. W oparciu o odpowiednie formuły ekonomiczne obliczane są wskaźniki, które mogą być wykorzystane jako kryteria opłacalności. W przypadku audytów wykonywanych na potrzeby ustawy o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych (Dz. U. Nr 162, poz. 1121 z późn. zm.), jest to wskaźnik SPBT, czyli prosty okres zwrotu nakładów (w innych przypadkach stosowane są zarówno kryteria uniwersalne zalecane przez Bank Światowy i UNIDO /okres zwrotu nakładów, NPV, IRR/ jak też kryteria przeznaczone specjalnie dla inwestycji energooszczędnych /CS, CSE/). Okres zwrotu nakładów wskazuje okres czasu po jakim zwrócą się koszty inwestycji i przedsięwzięcie zacznie przynosić korzyści.

Po ustaleniu, które z działań są opłacalne określany jest optymalny zakres prac, czyli komplet inwestycji zalecanych do realizacji. Dobór zakresu prac oparty jest głównie na kryteriach ekonomicznych, choć brane są pod uwagę również inne argumenty np. polepszenie komfortu cieplnego, zlikwidowanie przemarzania ścian, zwiększenie bezpieczeństwa czy niezawodności c.o., uproszczenie obsługi urządzeń, korzyści ekologiczne. Uwzględniane są także uwarunkowania techniczne oraz konieczność połączenia niektórych usprawnień, które dopiero w całości przyniosą spodziewane efekty.
Ostatnim elementem audytu energetycznego jest przedstawienie inwestorowi wyników audytu, harmonogramu działań oraz listy czynności niezbędnych do zrealizowania inwestycji (np. opracowanie potrzebnej dokumentacji projektowej, uzyskanie odpowiednich decyzji i pozwoleń, przeprowadzenie przetargu, przygotowanie wniosku kredytowego itp.).
(...)

Cele przedsięwzięć termomodernizacyjnych

Do podstawowych celów przedsięwzięć termomodernizacyjnych należy zaliczyć:
• zmniejszenie zużycia energii na potrzeby ogrzewania oraz podgrzewania wody użytkowej dostarczanej do: budynków mieszkalnych, budynków zbiorowego zamieszkania i budynków służących do wykonywania przez jednostki samorządu terytorialnego zadań publicznych,
• zmniejszenie strat energii w lokalnych sieciach ciepłowniczych,
• zmniejszenie strat energii w lokalnych źródłach ciepła,
• całkowitą lub częściową zamianę konwencjonalnych źródeł energii na źródła niekonwencjonalne, w tym źródła odnawialne.

Ustawodawca zdefiniował przedsięwzięcie termomodernizacyjne jako:
1. ulepszenie, w wyniku którego następuje zmniejszenie rocznego zapotrzebowania na energię zużywaną na potrzeby ogrzewania oraz podgrzewania wody użytkowej:
- w budynkach, w których modernizuje się jedynie system grzewczy - co najmniej o 10%,
- w budynkach, w których w latach 1985-2001 przeprowadzono modernizację systemu grzewczego - co najmniej o 15%,
- w pozostałych budynkach - co najmniej o 25%,
2. ulepszenie, w wyniku którego następuje zmniejszenie rocznych strat energii pierwotnej w lokalnym źródle ciepła i w lokalnej sieci ciepłowniczej - co najmniej o 25%, tj.:
- kotłowni lub węźle ciepłowniczym, w których nośnik ciepła jest dostarczany bezpośrednio do instalacji ogrzewania i ciepłej wody w budynku,
- ciepłowni osiedlowej lub grupowym wymienniku ciepła wraz z siecią ciepłowniczą o mocy nominalnej do 11,6 MW, dostarczającej ciepło do budynków.
3. wykonanie przyłączy technicznych do scentralizowanego źródła ciepła, w związku z likwidacją lokalnego źródła ciepła, w celu zmniejszenia kosztów zakupu ciepła dostarczanego do budynków - co najmniej 20% w stosunku rocznym,
4. zamianę konwencjonalnych źródeł energii na źródła niekonwencjonalne – bez względu na uzyskaną wskutek tej zamiany oszczędność ciepła.

Realizacja przedsięwzięć termomodernizacyjnych następuje poprzez utworzony w tym celu Fundusz Termomodernizacji. Podstawowym zadaniem Funduszu jest udzielenie pomocy finansowej inwestorom realizującym przedsięwzięcia termomodernizacyjne przy pomocy kredytów zaciąganych w bankach komercyjnych poprzez przyznanie premii termo modernizacyjnej stanowiącej źródło spłaty 25% zaciągniętego kredytu na wskazane przedsięwzięcia.
(...)

Świadectwa charakterystyki energetycznej

Świadectwo charakterystyki energetycznej, to wydany przez upoważnionego specjalistę (zwanego audytorem sporządzającym świadectwa charakterystyki energetycznej) dokument, który określa wielkość rocznego zapotrzebowania na energię niezbędną do zaspokojenia potrzeb związanych z użytkowaniem budynku lub lokalu, czyli energii na potrzeby ogrzewania, ciepłej wody, wentylacji, klimatyzacji i oświetlenia. W świadectwie charakterystyki energetycznej określa się wielkość zapotrzebowania na energię wynikającą z przeznaczenia i standardu budynku oraz jego systemów instalacyjnych, czyli na podstawie stałych i obiektywnych cech, nie zaś na podstawie zużycia energii, które może ulegać istotnym zmianom w zależności od sposobu użytkowania i zwyczajów użytkowników. Świadectwo charakterystyki energetycznej jest ważne 10 lat. Nowe świadectwo należy sporządzić po upływie owych 10 lat lub, gdy w wyniku przebudowy lub remontu ulegnie zmianie jego charakterystyka energetyczna.

Świadectwo charakterystyki energetycznej zawiera:
1. Podstawowe dane dotyczące budynku,
2. Wielkość energii niezbędnej na potrzeby: ogrzewania, ciepłej wody, wentylacji i klimatyzacji, a w przypadku budynków niemieszkalnych także energii na potrzeby oświetlenia,
3. Wskaźniki porównawcze budynku analizowanego z budynkiem referencyjnym (teoretycznym), który cechuje się takimi samymi parametrami zbudowany zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami techniczno – budowlanymi.
4. Wytyczne i wskazania możliwych usprawnień dla obniżenia zapotrzebowania energii.

Cele wprowadzenia świadectw charakterystyki energetycznej

Podstawowym zamierzeniem wprowadzenia świadectw charakterystyki energetycznej jest zachęcenie inwestorów do projektowania budynków energooszczędnych oraz poprawy cech energetycznych budynków już istniejących. Kolejnym zamierzeniem ustawodawcy jest uczynienie ze świadectwa charakterystyki energetycznej elementu stanowiącego o zwiększeniu lub zmniejszeniu atrakcyjności przy wynajmie lub sprzedaży budynków.

Nadto, obowiązek wprowadzenia certyfikatów jakości energetycznej budynków w krajach członkowskich Unii Europejskiej wprowadzony został Dyrektywą 2002/91/EC Parlamentu Europejskiego I Rady Europy dotyczącej jakości energetycznej budynku w terminie do 4 października 2006 r. z możliwością wydłużenia terminu o dodatkowe 3 lata w krajach nie posiadających wykwalifikowanych ekspertów niezbędnych do wdrożenia Dyrektywy. Polska skorzystała z możliwości wydłużenia terminu o 3 lata, dlatego termin, od którego obowiązywać będą owe regulacje zakreślony został na 1 styczeń 2009 r.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ust. 1 pkt a ustawy z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 191, poz. 1373) obowiązkowi sporządzenia świadectwa charakterystyki energetycznej podlega każdy budynek oddawany do użytkowania oraz budynek podlegający zbyciu lub wynajmowi. W przypadku budynku z lokalami mieszkalnymi lub częściami budynku stanowiącymi samodzielną całość techniczno-użytkową, przed wydaniem lokalu mieszkalnego lub takiej części budynku osobie trzeciej, sporządza się świadectwo charakterystyki energetycznej lokalu mieszkalnego lub części budynku. W przypadku budynków ze wspólną instalacją grzewczą świadectwo charakterystyki energetycznej sporządza się wyłącznie dla budynku, a w innych przypadkach także dla lokalu mieszkalnego najbardziej reprezentatywnego dla danego budynku.

Świadectwo charakterystyki energetycznej zawierające nieprawdziwe informacje o wielkości energii jest wadą fizyczną rzeczy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.) o rękojmi za wady.

Z obowiązku posiadania świadectw charakterystyki energetycznej zwolnione są budynki:
1) podlegających ochronie na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,
2) używanych jako miejsca kultu i do działalności religijnej,
3) przeznaczonych do użytkowania w czasie nie dłuższym niż 2 lata,
4) niemieszkalnych służących gospodarce rolnej,
5) przemysłowych i gospodarczych o zapotrzebowaniu na energię nie większym niż 50 kWh/m2/rok,
6) mieszkalnych przeznaczonych do użytkowania nie dłużej niż 4 miesiące w roku,
7) wolnostojących o powierzchni użytkowej poniżej 50 m2.

Ogólne porównanie audytu i świadectwa energetycznego

Cechy wspólne:
1. Ocena jakości ochrony cieplnej budynku,
2. Ocena stanu i sprawności źródeł ciepła i instalacji c.o. o c.w.u. oraz wentylacji, klimatyzacji i oświetlenia,
3. Obliczenia sezonowego zapotrzebowania na ciepło,
4. Wskazanie możliwości usprawnień.

Różnice w zakresie:
1. celu: audyt energetyczny stanowi przyczynek do przedsięwzięcia termomodernizacyjnego a świadectwo charakterystyki energetycznej to dokument określający charakterystykę energetyczną istniejącego budynku, jak również określający klasę energetyczną budynku (A-G).
2. zadań wykonawcy i sposobu realizacji: audyt energetyczny opiera się na wskazaniu metody i kosztów termomodernizacji a świadectwo charakterystyki energetycznej wskazuje jakość i koszty eksploatacji (koszty nie są wyliczone bezpośrednio, nie mniej jednak można je policzyć w oparciu o parametry określone w świadectwie),
3. częstotliwość wykonywania: audyt energetyczny co do zasady wykonuje się jednorazowo, natomiast świadectwo charakterystyki energetycznej jest dokumentem o 10-letnim terminie ważności.
4. wykonawcy: audyty energetyczne sporządzają audytorzy energetyczni dla potrzeb termomodernizacji, natomiast świadectwa charakterystyki energetycznej sporządzać będą audytorzy sporządzający świadectwa charakterystyki energetycznej budynku.