Czy można usunąć dane osobowe z księgi chrztów? Opinia rzeczniczki TSUE

Osoba, która wystąpiła z kościoła, może co do zasady domagać się usunięcia swoich danych z księgi chrztów na podstawie RODO. Nie oznacza to jednak automatycznego wykreślenia wpisu, ponieważ sąd powinien każdorazowo wyważyć prawo do prywatności z autonomią i wolnością danej wspólnoty religijnej. Tak wynika z opinii rzeczniczki generalnej Trybunału Sprawiedliwości UE.

Obywatel Belgii w dzieciństwie został ochrzczony w obrządku katolickim, a w wieku dorosłym formalnie wystąpił z Kościoła katolickiego. Wystąpił następnie do diecezji w Gandawie o usunięcie wszelkich wzmianek na swój temat z kościelnych rejestrów i archiwów, powołując się na RODO. Diecezja wykreśliła co prawda jego dane osobowe, ale zachowała je w czytelnej formie. Obywatel złożył więc skargę do organu ochrony danych, który nakazał diecezji usunięcie danych. Sprawa trafiła następnie do belgijskiego sądu, który zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE o wykładnię przepisów RODO.

W oczekiwaniu na wyrok w sprawie C-12/25, swoją opinię przedstawiła rzeczniczka generalna Laila Medina.

Księgi chrztów podlegają przepisom RODO

Wynika z niej, że księga chrztów zawiera „uporządkowany” zestaw danych osób ochrzczonych i wobec tego stanowi zbiór danych w rozumieniu RODO. Ich przechowywanie, pobieranie i wykorzystywanie musi być więc zgodne z tym rozporządzeniem. Zdaniem rzeczniczki taka interpretacja przepisów nie narusza autonomii kościołów i związków wyznaniowych.

Kiedy kościół może zachować dane apostaty

Laila Medina uznała natomiast, że przetwarzanie danych skarżącego przez kościół przed złożeniem wniosku o wystąpienie ze wspólnoty może zostać uznane za zgodne z RODO nawet w braku wyraźnej zgody danej osoby. Niemniej osoba ta może co do zasady żądać usunięcia swoich danych z księgi chrztów, wnosząc sprzeciw wobec ich przetwarzania.

Wówczas kościół może nadal przetwarzać dane tylko wtedy, gdy wykaże istnienie ważnych prawnie uzasadnionych podstaw. Chociaż za taką podstawę może zostać uznane zapewnienie prawidłowego sprawowania sakramentów, w tym również chrztu, nadal trzeba ocenić, czy przetwarzanie jest niezbędne do osiągnięcia tego celu i czy interesy kościoła przeważają nad prawami i wolnościami osoby, której dane dotyczą.

O tym, jak ocenić indywidualny przypadek, każdorazowo powinien rozstrzygać sąd krajowy. Jego rolą będzie wyważenie dwóch grup interesów: z jednej strony prawa skarżącego do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, ochrony danych osobowych oraz wolności myśli, sumienia i religii, a z drugiej strony prawa Kościoła do autonomii oraz przysługującej mu wolności myśli, sumienia i religii.

Sąd krajowy powinien uwzględnić w szczególności powody żądania usunięcia danych oraz ewentualny wpływ odmowy na osobę, której dane dotyczą. Laila Medina wskazała, że dalsze przechowywanie danych przez wspólnotę wyznaniową, z której dana osoba chce odejść, może naruszać jej prawo do samostanowienia, a w szczególnych okolicznościach także powodować cierpienie emocjonalne.

Archiwizacja i badania historyczne a dane osobowe

Rzeczniczka odniosła się także do kwestii, czy kościół może uzasadnić dalsze przetwarzanie danych celami archiwalnymi realizowanymi w interesie publicznym lub prowadzeniem badań historycznych. Uznała, że jest to możliwe, ale pod pewnymi warunkami. Przetwarzanie musi być niezbędne do tych celów, podlegać zabezpieczeniom przewidzianym w prawie unijnym i krajowym oraz odbywać się z poszanowaniem zasady minimalizacji danych.

Również w tym przypadku ocena indywidualnej sprawy należy do sądu krajowego. Rzeczniczka generalna podkreśliła natomiast, że działalność archiwizacyjna musi służyć całemu społeczeństwu, opierać się na prawnym obowiązku przechowywania informacji lub dokumentów oraz wiązać się z pewną formą dostępu do nich ze strony organów publicznych lub ogółu społeczeństwa. Pojęcie badań historycznych w kontekście RODO należy natomiast rozumieć jako odnoszące się głównie do działalności prowadzonej przez jednostki akademickie lub badawcze, która może ostatecznie przynosić korzyści całemu społeczeństwu.

Jak usunąć dane z księgi chrztów

Jeżeli sąd krajowy uzna, że dalsze przetwarzanie danych przez kościół nie jest uzasadnione, ich usunięcie musi zapewniać, że dana osoba nie będzie już możliwa do zidentyfikowania. Z opinii wynika, że nie jest przy tym wymagane fizyczne usuwanie stron z księgi chrztów. Można także zachować informacje o tym, że chrzest odbył się w określonym miejscu i czasie. Niewystarczające będzie natomiast samo przekreślenie danych osobowych z pozostawieniem możliwości ich odczytania oraz dodanie adnotacji o wystąpieniu z kościoła.