Pielęgniarki mają nowe zasady szkoleń zawodowych

Startuje pięcioletni okres na dokształcanie zawodowe pielęgniarek i położnych. Samorząd zrezygnował z kar za brak zebrania odpowiedniej liczby punktów, za to wprowadza dokładną elektroniczną weryfikację konferencji, szkoleń, kursów i studiów podyplomowych, jak i samych szkolących się. Premiuje też mocno działaczki i aktywistki samorządowe.

Pięcioletni okres doskonalenia zawodowego rozpoczął się 1 stycznia br. i potrwa do końca 2030 r. W tym okresie pielęgniarki i położne powinny zebrać 100 punktów za różnego rodzaju formy doskonalenia zawodowego. Dla pielęgniarek i położnych, które uzyskają prawo wykonywania zawodu w latach 2026-2030, okres rozliczeniowy rozpocznie się z dniem wpisu do okręgowego rejestru. W szczególnie uzasadnionych przypadkach (np. długotrwałej przerwy w wykonywaniu zawodu) samorząd okręgowy będzie mógł – na wniosek zainteresowanej siostry - przedłużyć okres rozliczeniowy (o maksymalnie 24 miesiące od ustania przyczyny). Tak wynika z art. 61 ustawy z 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2026, poz. 15) nakładającego na osoby wykonujące te zawody obowiązki aktualizowania wiedzy i umiejętności zawodowych.

A co z punktami zebranymi dotychczas w Systemie Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych (SMK)?

W uznaniu dorobku edukacyjnego i doskonalenia zawodowego wykonanego przed 1 stycznia 2026 wszystkie formy kształcenia, które znajdują się na koncie SMK, zostaną przypisane do pierwszego okresu rozliczeniowego. Warunkiem są aktualne dane w okręgowym rejestrze pielęgniarek i położnych – obiecuje Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych (NIPiP).

Informacje o ukończonych szkoleniach trzeba wprowadzać do uruchamianego właśnie systemu on-line (Indywidualnego Konta Pielęgniarki i Położnej). Siostry mają na to czas maksymalnie do końca pierwszego kwartału 2031 r. Jeśli jakaś osoba zmieni w okresie szkoleniowym przynależność do okręgowej izby, to punkty szkoleniowe „pójdą” za nią, gdyż nowa właściwa rada uwzględni wszystkie dotychczas uzyskane punkty edukacyjne. NIPiP uspokaja więc, że zmiana izby nie powoduje utraty punktów ani konieczności ponownego ich gromadzenia.

Część danych o doskonaleniu zawodowym trafi na IKP automatycznie (o ile dane pielęgniarki lub położnej będą tam aktualne). Chodzi m.in. uzyskanie tytułu zawodowego magistra albo zdobycie pomostowego licencjatu w dziedzinie pielęgniarstwa lub położnictwa, uzyskanie stopnia lub tytułu naukowego, ukończenie szkoleń podyplomowych opisanych w art. 5a ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej (szkolenie specjalizacyjne, kursy kwalifikacyjne, specjalistyczne, dokształcające i uzupełniające).

Działaczki w czepku urodzone

Punkty edukacyjne zostały wprowadzone na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 5 ustawy z 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1760). Przepis ten pozwala Naczelnej Radzie określać zasady wykonywania obowiązku dotyczącego aktualizowania wiedzy i umiejętności zawodowych przez pielęgniarki i położne. Natomiast obowiązki kształceniowe precyzuje uchwała Nr 166/VIII/2025 Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych z 3 grudnia 2025 r. w sprawie określenia zasad wykonywania obowiązku dotyczącego aktualizowania wiedzy i umiejętności zawodowych przez pielęgniarki i położne. Uchyla ona jednocześnie poprzednią uchwałę w tej sprawie z 2024 r., krytykowaną za to, że bez podstawy prawnej groziła pielęgniarkom i położnym zawieszeniem prawa wykonywania zawodu (PWZ).  

Nowa uchwała utrzymuje zaś rozwiązanie, że 10 punktów rocznie (ale maksymalnie 40 w całym cyklu rozliczeniowym) można zdobyć za aktywne działanie w samorządzie zawodowym (nie dotyczy to jednak jego etatowych pracowników). To rozwiązanie mocno krytykuje - na łamach branżowego portalu pielegniarki.info.pl - Marek Mielcarek, czynny zawodowo specjalista w dziedzinie pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej terapii, były działacz samorządu pielęgniarskiego oraz delegat na Zjazd Krajowy.

Izba zdecydowała, że prawie 50 proc. wymaganych punktów edukacyjnych będzie przyznane (przez izbę) dla osób aktywnie działających w samorządzie zawodowym pielęgniarek i położnych (niebędące pracownikami etatowymi w strukturach samorządu). (…) Podstawą przyznania tych 40 punktów będzie zaświadczenie. Przez kogo wystawione, tego już uchwała izby w sprawie punktów edukacyjnych nie reguluje. Czy to ma być jakieś „pisemko” wystawione przez „jakąś panią z izb” czy może uchwała okręgowej izby? – pisze Mielcarek.

NIPiP broni się, że punkty edukacyjne to nie tylko kształcenie (np. szkolenie specjalizacyjne), ale ogół działań na rzecz doskonalenia zawodowego (np. udział w szkoleniu wewnątrzzakładowym lub aktywna działalność społeczna na rzecz samorządu pielęgniarek i położnych).

Inna kontrowersja, to brak przechodzenia nadmiarowych punktów na kolejne okresy rozliczeniowe, czyli w praktyce ich przepadek. Przykład podawany w pielęgniarskich social mediach to 80 punktów za studia magisterskie plus 80 punktów za specjalizację zrobione w jednym okresie szkoleniowym - oznacza to stratę 60 punktów, gdyż z sumy 160 punktów zaliczone zostanie jedynie sto, a pozostałe sześćdziesiąt przepadnie.

Byle papier nie wystarczy

Siostry przewidziały też wnikliwą weryfikację tych, którzy chcieliby je doszkolić. 

Samo oświadczenie organizatora nie jest wystarczające – aby wydarzenie realnie dawało pielęgniarce i położnej weryfikację, organizator musi zgłosić się do samorządu zawodowego i otrzymać pozytywną decyzję NRPiP lub ORPiP – czytamy w komunikacie szkoleniowym.

NIPiP zamieszcza na swojej stronie internetowej specjalne wytyczne – informację dla organizatorów kształcenia. Oprócz organów samorządu zawodowego szkolić będą mogły towarzystwa naukowe i stowarzyszenia, uczelnie wyższe i ich jednostki organizacyjne, podmioty lecznicze, instytuty badawcze oraz inni organizatorzy kształcenia ustawicznego, czyli dość szeroki krąg.

Punkty edukacyjne mogą być przyznane m.in. za konferencje, kongresy, sympozja, zjazdy, szkolenia stacjonarne i online, webinary, e-learning, warsztaty, kursy, szkolenia wewnątrzzakładowe, ale pod warunkiem, że wydarzenie posiada program naukowo-dydaktyczny. Tu też nie ma większego zaskoczenia. Jednak pielęgniarki i położne nie zaskoczą samorządu zawodowego jakimiś dziwnymi, wirtualnymi zaświadczeniami, gdyż muszą się same wcześniej zainteresować, czy uczestniczą w imprezie mającej odpowiednią zgodę. Organizatorzy szkoleń muszą bowiem złożyć - co najmniej 30 dni przed planowanym terminem wydarzenia – wniosek o zatwierdzenie do samorządu zawodowego. Wydarzenia o zasięgu lokalnym lub regionalnym zgłaszane są do właściwej okręgowej izby, natomiast eventy o zasięgu ogólnopolskim, międzynarodowym lub o szczególnym znaczeniu oceni Naczelna Rada. Odpowiednia komisja ds. kształcenia ustawicznego rozpatrzy wniosek pod względem formalnym i merytorycznym i przyzna liczbę punktów edukacyjnych danemu wydarzeniu (trzeba będzie tę liczbę podać w materiałach informacyjnych i reklamach).

Powstaje pytanie, gdzie sprawdzić, czy dane wydarzenie ma punkty. Samorząd tworzy już centralny rejestr form kształcenia i organizatorów, który docelowo będzie obejmował zarówno wydarzenia ogólnopolskie, jak i regionalne. NIPiP ma opublikować na swojej stronie internetowej wykaz zatwierdzonych organizatorów i wydarzeń o zasięgu ogólnopolskim.

- W przypadku wydarzeń regionalnych, do czasu uruchomienia pełnego rejestru, rekomendowane jest potwierdzenie w swojej okręgowej izbie, czy dana forma kształcenia faktycznie ma przyznane punkty edukacyjne. Celem tego systemu jest ochrona pielęgniarek i położnych przed nieuznanym lub niskiej jakości kształceniem – przekonuje samorząd.