Szykuje się sporo zmian dla pielęgniarek i położnych - resort zdrowia pokazuje założenia

Większa kontrola nad standardami kształcenia na uczelniach, rozwiązanie braku normatywnego i organizacyjnego umocowania roli pielęgniarki i położnej zaawansowanej praktyki, szczegółowe określenie zakresu samodzielnych kompetencji zawodowych i rozszerzenie katalogu tych świadczeń. To tylko niektóre elementy dużej reformy ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej. Założenia właśnie zostały wpisane do wykazu prac legislacyjnych rządu.

Jak zaznacza resort zdrowia, który odpowiada za projekt, aktualnie obowiązująca ustawa została uchwalona 15 lat temu, a dynamiczne zmiany zachodzące w systemie ochrony zdrowia, rozwój kompetencji zawodowych pielęgniarek i położnych, postęp medycyny oraz nowe wyzwania organizacyjne i demograficzne powodują, że obowiązujące regulacje wymagają istotnej aktualizacji oraz uzupełnienia o nowe rozwiązania prawne. Podkreśla przy tym, że propozycje zostały wypracowane w porozumieniu ze środowiskiem - skonsultowano i przygotowano je wraz z powołanym do tego celu zespołem. W jego skład wchodzili przedstawiciele: Ministerstwa Zdrowia, uczelni kształcących na kierunku pielęgniarstwo i położnictwo, Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych, Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego, Polskiego Towarzystwa Położnych, Komisji Wyższego Szkolnictwa Medycznego Parlamentu Studentów RP. Jego prace zakończyły się przedłożeniem gotowego projektu ustawy. 

Ministerstwo podkreśla, że projektowane przepisy w sposób kompleksowy i spójny regulują zasady wykonywania zawodu pielęgniarki i zawodu położnej, uzyskiwania prawa wykonywania zawodu, prowadzenia rejestrów pielęgniarek i położnych, organizacji kształcenia przeddyplomowego oraz ustawiczny rozwój zawodowy.

- Projektowana regulacja ma na celu uporządkowanie rozproszonych rozwiązań, zwiększenie przejrzystości przepisów, dostosowanie ich do aktualnych realiów funkcjonowania systemu ochrony zdrowia oraz zapewnienie adekwatnych ram prawnych dla dalszego rozwoju zawodów pielęgniarki i położnej. Rozwój medycyny i związane z tym zmiany w systemie ochrony zdrowia oraz potrzeby zdrowotne społeczeństwa implikują potrzebę nadania pielęgniarkom i położnym nowych ról, kompetencji i uprawnień zawodowych oraz ustawicznego podnoszenia kwalifikacji zawodowych w różnych obszarach pielęgniarstwa i położnictwa - zaznaczono w uzasadnieniu. 

Pielęgniarka w ośrodku rehabilitacji nie straci uprawnień 

Jednym z filarów projektowanych przepisów jest uaktualnienie i doprecyzowanie dotychczas obowiązujących zasad wykonywania zawodu pielęgniarki i zawodu położnej przez szczegółowe określenie zakresu samodzielnych kompetencji zawodowych, a także rozszerzenie katalogu świadczeń udzielanych przez pielęgniarki i położne. Chodzi m.in. o stwierdzanie zgonu w obszarze opieki paliatywnej i długoterminowej (obecnie uprawnienie do stwierdzania zgonu przysługuje jedynie pielęgniarce systemu podczas akcji medycznej). Resort podkreśla, że zmiany mają na celu pełne wykorzystanie posiadanych przez pielęgniarki i położne kompetencji, a także wsparcie i odciążenie lekarzy. Projekt ustawy, zgodnie z oczekiwaniami środowiska zawodowego pielęgniarek i położnych, wprowadza także dodatkowe formy uznania pewnych obszarów za wykonywanie zawodu, w których już obecnie pracują pielęgniarki, jednakże z uwagi na fakt, iż nie jest to obecnym systemie prawnym uwzględnione, nie może być uznany jako w staż pracy w zawodzie pielęgniarki. Za formę wykonywania zawodu po zmianach będzie uznawana praca na stanowisku pielęgniarki w środowiskowych domach samopomocy lub w zakładach aktywności zawodowej, zakładach pracy chronionej lub ośrodkach rehabilitacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami. Obecnie zatrudnienie w tych miejscach nie jest traktowane jako forma wykonywania zawodu pielęgniarki i położnej. Po wprowadzeniu nowych przepisów zachowana będzie ciągłość wykonywania zawodu i nie będzie już konieczności odbycia szkolenia po 5 latach pracy we wskazanych miejscach. 

Trzy poziomy kompetencji 

Ministerstwo chce również wprowadzenia różnych poziomów kwalifikacji pielęgniarek i położnych. Mają one wyglądać następująco: 

Dla pielęgniarek: 

1. Pielęgniarka ogólna- ukończyła liceum medyczne lub szkołę policealną albo szkołę pomaturalną, kształcącą w zawodzie pielęgniarki i uzyskała tytuł zawodowy pielęgniarki lub pielęgniarki dyplomowanej, także osoba, która uzyskała dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu licencjata pielęgniarstwa i posiada prawo wykonywania zawodu;
2. Pielęgniarka kwalifikowana- uzyskała dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu magistra pielęgniarstwa lub osoba, która uzyskała dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu magistra w zakresie pielęgniarstwa przed 2005 r., lub osoba, która ukończyła kurs kwalifikacyjny lub uzyskała tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia i posiada prawo wykonywania zawodu;
3. Pielęgniarka kliniczna- uzyskała dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu magistra pielęgniarstwa lub osoba, która uzyskała dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu magistra w zakresie pielęgniarstwa rozpoczętego przed 2005 r. i tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia i posiada prawo wykonywania zawodu; 

Dla położnych: 

1. Położna ogólna- ukończyła szkołę policealną albo szkołę pomaturalną, kształcącą w zawodzie położnej i uzyskała tytuł zawodowy położnej lub położnej dyplomowanej, także osoba, która uzyskała dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu licencjata położnictwa i posiada prawo wykonywania zawodu;
2. Położna kwalifikowana- uzyskała dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu magistra położnictwa lub osoba, która uzyskała dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu magistra w zakresie położnictwa przed 2005 rokiem, lub osoba, która uzyskała dyplom magistra w zakresie pielęgniarstwa przed 2005 rokiem, lub osoba, o której mowa w pkt 1, która ukończyła kurs kwalifikacyjny lub uzyskała tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia i posiada prawo wykonywania zawodu;
3. Położna kliniczna- uzyskała dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu magistra położnictwa lub osoba, która uzyskała dyplom potwierdzający uzyskanie tytułu magistra w zakresie położnictwa przed 2005 rokiem, lub osoba, która uzyskała dyplom magistra w zakresie pielęgniarstwa przed 2005 rokiem, i uzyskała tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia i posiada prawo wykonywania zawodu. 

Wprowadzane nowe rozwiązania uporządkują czynności zawodowe pielęgniarki lub położnej w określonych obszarach świadczeń zdrowotnych na jednym z trzech poziomów kompetencji. Dodatkowo w akcie wykonawczym do projektowanej ustawy zostaną wskazane wszystkie czynności zawodowe jakie już teraz może wykonywać pielęgniarka lub położna w danym obszarze i na danym poziomie kompetencyjnym - zaznacza resort w uzasadnieniu. 

MZ planuje przyjęcie projektu przez rząd na III lub IV kwartał 2026 r.