Pogarsza się dostęp do badań dla pacjentów kontynuujących leczenie
Zmiany finansowania świadczeń w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS) miały na celu zmniejszenie kolejek dla pacjentów pierwszorazowych, którzy na wizytę do specjalistów czekają wiele miesięcy, a nawet lat. Dostępność dla tej grupy chorych nieco się poprawiła, ale takie rozwiązanie w praktyce ogranicza dostęp do badań pacjentom kontynuującym leczenie. W tej sprawie interweniuje rzecznik praw obywatelskich.
Zarządzenie prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 27 października 2025 r. zmodyfikowało zasady finansowania w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej. Nowy mechanizm premiuje przyjmowanie nowych pacjentów, a placówki z niskim udziałem wizyt pierwszorazowych otrzymują obniżone finansowanie (75 proc. stawki).
Nowe zarządzenia Prezesa NFZ w jednym miejscu - zobacz w LEX >
Pacjenci pierwszorazowi – to się opłaca
Decyzja resortu zdrowia dotycząca premiowania wizyt pierwszoplanowych miała na celu ułatwienie pacjentom dostępu do badań diagnostycznych. Z danych NFZ wynika, że średni czas oczekiwania na wizytę np. u okulisty wynosi 92 dni, u neurologa 75 dni, a u chirurga ortopedy 55 dni. Zachęty finansowe spowodowały, że NFZ odnotował wzrost liczby wizyt pierwszorazowych u lekarzy specjalistów. Ale, jak zauważa RPO, może to odbywać się kosztem pacjentów wymagających regularnej, długoterminowej opieki oraz generalnie wpływać na jakość opieki zdrowotnej. Szczególnie wyraźnie problem ten ujawnia się w alergologii, gdzie proces leczenia, taki jak odczulanie, wymaga częstych i systematycznych wizyt.
Czytaj również: Pacjenci już zaczynają odczuwać skutki oszczędności wprowadzonych przez NFZ
Ograniczenia w finansowaniu
Ale to nie koniec zmian w diagnostyce, jakie wprowadzono w ostatnich miesiącach. Pacjenci skarżą się na przesunięcia badań diagnostycznych z uwagi na wprowadzony przez NFZ nowy sposób rozliczania nadwykonań. Od 1 kwietnia NFZ zapłaci 50 proc. za rezonans i tomografię oraz 60 proc. za gastroskopię i kolonoskopię wykonane ponad limit. RPO podaje przykład pacjentki, której z uwagi na wprowadzone limity przesunięto badanie kolonoskopii z 14 maja 2026 r. na 8 marca 2029 r. Jest ona po ostrym zapaleniu i jelita cienkiego, i grubego, oraz zmaga się z problemami jelitowymi. Zgłoszono też obawy, że takie ograniczenie dostępu do świadczeń zdrowotnych może prowadzić do pogorszenia jej stanu zdrowia. Na coraz trudniejszy dostęp do badań diagnostycznych zwracają uwagę również lekarze oraz organizacje pacjenckie.
Piotr Mierzejewski, dyrektor Zespołu Prawa Administracyjnego i Gospodarczego BRPO, prosi o zajęcie stanowiska w tej sprawie Annę Miszczak, dyrektor Departamentu Świadczeń Opieki Zdrowotnej w NFZ.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
