Puste butelki z kaucją (jednak) nie do apteki

Do tej pory, mimo apeli ze strony środowiska farmaceutycznego, Ministerstwo Klimatu i Środowiska nieustępliwie stało na stanowisku zakładającym, że apteki również wejdą do systemu kaucyjnego. Zmieniło się to jednak w najnowszej wersji projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, który jest obecnie w trakcie dalszego procedowania.

Chodzi o projekt ustawy, który zakłada wprowadzenie do polskiego porządku prawnego unijnych przepisów i dostosowanie regulacji w zakresie rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). Od 1 października ubiegłego roku apteki są miejscem, w którym, teoretycznie, można oddać (także bez paragonu) puste butelki objęte systemem kaucyjnym i otrzymać zwrot w wysokości 50 groszy.

Kilkanaście placówek w systemie

Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Klimatu i Środowiska, jeśli w aptece są oferowane np. napoje w butelkach, które można oddać za kaucją, musi być zapewniona możliwość ich oddania. Jest to możliwe, bo w aptekach bywają sprzedawane np. wody mineralne lub, przykładowo, płynne preparaty specjalnego przeznaczenia medycznego dla pacjentów niedożywionych, które zastępują lub uzupełniają (w uzasadnionych przypadkach) tradycyjne posiłki. Z systemu nie wykluczono także suplementów diety przeznaczonych do picia. Resort argumentował przy tym, że system kaucyjny obejmie niewiele placówek.

Czytaj też w LEX: Zgoda na wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej z pominięciem ograniczeń demograficznych oraz geograficznych >

- Chciałabym wyjaśnić tutaj, że obowiązek dotyczy wszystkich punktów sprzedaży powyżej 200 metrów kw., natomiast takich aptek jest bardzo mało i jest to potwierdzone przez Główny Inspektorat Farmaceutyczny. Z naszych informacji wynika, że nie jest ich więcej niż 20 – mówiła podczas posiedzenia sejmowej Komisji Gospodarki i Rozwoju Anita Sowińska, wiceminister klimatu. Zaznaczyła przy tym, że wszystkie te placówki znajdują się w galeriach handlowych, co umożliwia realizację obowiązku wspólnymi siłami z innymi sklepami, np. za pośrednictwem automatu na parkingu. Zapewniała więc, że farmaceuci nie będą musieli zajmować się przyjmowaniem butelek bezpośrednio.

Zobacz w LEX: System kaucyjny – dotychczasowe doświadczenia oraz perspektywa jego dalszego funkcjonowania >

Apteka to nie sklep

Nie uspokoiło to jednak środowiska aptecznego, a sami farmaceuci mocno sprzeciwiali się włączaniu aptek do systemu kaucyjnego w jakiejkolwiek formie. Kierowano w tej sprawie również petycje podpisywane przez przedstawicieli zawodu. Łukasz Fijałkowski, ekspert Pracodawców Rzeczpospolitej Polskiej i farmaceuta, wskazywał też, że według prawników kwestia objęcia systemem jedynie największych placówek wcale nie jest tak oczywista, bo przepisy nie są wcale jednoznaczne.

To fakt, że tylko część aptek znajduje się w galeriach – znacząca większość aptek znajduje się poza galeriami. Ale każda apteka, niezależnie od tego, czy znajduje się w galerii, czy w innym budynku, jest placówką ochrony zdrowia, co jest też potwierdzone ustawą- prawo farmaceutyczne i wśród wielu aptek, które są w galeriach, są apteki, które szczepią, które robią badania diagnostyczne, czyli de facto udzielają usług farmaceutycznych i powiedziałbym, już bardziej leczniczych – więc można powiedzieć, mieszanie tych usług może też być tutaj kłopotliwe – podkreślał Fijałkowski. Przypomniał również, że placówki już przyczyniają się do zapewnienia czystszego środowiska, zbierając przeterminowane leki i utylizując je w odpowiedni sposób.

Jak wskazywał, istnieje możliwość, że jeżeli apteka będzie miała w swoim asortymencie np. suplement diety w postaci puszki objętej systemem kaucyjnym, to także będzie w przyszłości zobowiązana takie puszki zbierać. – Jako farmaceuta nie wyobrażam sobie takiej sytuacji, w której apteka znajdująca się, powiedzmy, w szpitalu będzie musiała zbierać takie puste puszki - komentował. 

Czytaj też w LEX: Prawne aspekty zawodu technika farmaceutycznego w świetle regulacji krajowych >

O zmiany apelowała m.in. Naczelna Izba Aptekarska, problem był też przedmiotem poselskich interpelacji. Jednak jeszcze w sierpniu Krzysztof Galos, Główny Geolog Kraju, zapewniał, że resort nie planuje robić wyjątków. - Aby zachować szczelność systemu i obieg kaucji w całym łańcuchu sprzedaży, zobowiązanymi do pobrania kaucji będą dystrybutorzy produktów w tych opakowaniach. Jeżeli w aptece dochodzić będzie do sprzedaży napojów w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym, apteka będzie zobowiązana do podpisania umowy z operatorem, pobierania kaucji od klienta i rozliczania pobranej kaucji - zaznaczał wiceminister.

Czytaj także: Apteki w systemie kaucyjnym od października, ale w niewielkim stopniu

A jednak wyłączenie

Resort klimatu zmienił jednak zdanie w najnowszej wersji projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Znalazł się w nim przepis, w którym wskazano, że obowiązek uczestniczenia w systemie kaucyjnym w zakresie zwracania kaucji oraz zbierania pustych opakowań i odpadów opakowaniowych oraz obowiązek zawarcia umowy z przedsiębiorcą nie dotyczy aptek, punktów aptecznych oraz hurtowni farmaceutycznych. Jako kolejny wyjątek zawarty w projekcie przewidziano też dla przedsiębiorców prowadzących jednostki handlu detalicznego w sektorze HoReCa. Wprowadzono dla nich możliwość odstąpienia od pobierania kaucji pod warunkiem łącznego spełnienia następujących warunków: opakowanie jest otwierane na terenie obiektu, napój jest spożywany na terenie obiektu, a puste opakowanie lub odpad opakowaniowy jest zwracany na terenie obiektu.

Ustawa musi przejść jeszcze m.in. przez uzgodnienia w ramach Stałego Komitetu Rady Ministrów i zostać przyjęta przez rząd, by mogła trafić do prac w Sejmie. Prace nad projektem toczą się od ubiegłego roku.