Więcej pieniędzy dla rodzin zastępczych i nowy program wsparcia dla powiatów
Zwiększy się tegoroczna kwota w rządowym programie dotyczącym dofinansowania do wynagrodzeń rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinne domy dziecka. Samorządy złożyły zapotrzebowanie w programie, które przekroczyło zaplanowaną kwotę 45 mln złotych. Powstanie też rządowy program wsparcia powiatów w tworzeniu rodzinnych form pieczy zastępczej.
Kwota w programie „Dofinansowania wynagrodzeń rodzin zastępczych zawodowych i prowadzących rodzinne domy dziecka w latach 2024-2027” wzrośnie w tym roku z 45 mln zł do 49,4 mln zł. - Podwyższenie kwoty Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uzasadnia ogromnym zainteresowaniem samorządów, które złożyły w 2026 r. zapotrzebowanie na dofinansowanie w ramach Programu na kwotę 49,4 mln zł. W konsekwencji resort chce zwiększyć pulę środków o 4,4 mln zł. W wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano opis projektu uchwały Rady Ministrów w tej sprawie. Program działa od 2024 r. Do 2027 r. rząd chce przeznaczyć na niego do 163,9 mln zł.
Większa kwota ma wpłynąć na wzrost liczby rodzin zastępczych zawodowych i rodzinnych domów dziecka.
W związku z faktem, iż przygotowana obecnie reforma systemu pieczy zastępczej może wpłynąć na realizację programów dotyczących wspierania rodzin zastępczych, zmiana dotyczy wyłącznie roku 2026. Ewentualne dalsze zmiany Programu na kolejne lata będą procedowane, w razie potrzeby, odrębnie w roku 2027 – informuje resort rodziny.
Program wsparcia dla powiatów
W wykazie prac legislacyjnych i programowych rządu opublikowano też opis projektu uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia rządowego programu wsparcia powiatu w organizacji i tworzeniu rodzinnych form pieczy zastępczej w 2026 r. Jak podaje resort rodziny, program jest propozycją wsparcia powiatów w zakresie systemu pieczy zastępczej, w szczególności dotyczących organizacji i prowadzenia rodzinnych form pieczy zastępczej. W Polsce jest ich bowiem wciąż za mało. Dane za lata 2024-2025 wskazują 2,5 proc. wzrost liczby rodzin zastępczych, ale jest on niewystarczający w stosunku do potrzeb.
Nadal 1 907 dzieci oczekuje na umieszczenie w rodzinnej pieczy zastępczej (dane na 30.06.2026 r. - MRPiPS). To oznacza, że sąd w stosunku do tych dzieci wydał postanowienie o umieszczeniu w pieczy zastępczej, ale nie znalazła się dla nich rodzina. Tymczasem rodzinne formy pieczy zastępczej stanowią podstawę deinstytucjonalizacji.
Zmiany w systemie pieczy zastępczej
W Rządowym Centrum Legislacji jest projekt ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw (z 20 marca 2026 r. – UD354).
Dotychczas MRPiPS nie opublikowało jeszcze uwag, które wpłynęły do niego w ramach konsultacji publicznych. Projekt zakłada m.in., że powstaną rodziny opiekuńcze, co oznacza, że dotychczasowa rodzina zastępcza będzie mogła dalej być rodziną opiekuńczą dla osoby dorosłej niesamodzielnej ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Wzmacnia także asystenturę rodzinną, a gmina będzie mogła organizować rodziny wspierające z najbliższego otoczenia dziecka. Mają być też wygaszane interwencyjne ośrodki preadopcyjne. Ustawodawca założył, że zmiany wpłyną na wzrost liczby miejsc w rodzinach zastępczych – w pierwszym roku o 300.
Prawo zawsze w jakimś stopniu zmienia rzeczywistość. Obecna nowelizacja wzmacnia i na nowo wyznacza kierunek deinstytucjonalizacji, choć wiem, że nie każdy lubi to słowo – dziecko ma prawo do rodzinnej pieczy zastępczej. Są w niej rozwiązania, które chciałabym zmienić lub uzupełnić. Na przykład większe wsparcie, nie tylko finansowe, dla każdej rodziny zastępczej, która wychowuje co najmniej jedno dziecko z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności lub ze zdiagnozowanym Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD). Chciałabym też aby zmiany następowały szybciej, ale kolejny akt prawny, który wzmacnia dobre rozwiązania, jest bardzo ważny. Nowelizacja odświeża też dyskusję podmiotów zaangażowanych w podejmowanie decyzji, które dotyczą konkretnych dzieci i sytuacji. To jest dobre, bo pozwala na nowo weryfikować podejście i rozwiązania. To jest kierunek, od którego nie ma odwrotu – mówiła w rozmowie z Prawo.pl Joanna Luberadzka-Gruca, prezeska Fundacji Polki Mogą Wszystko.
Fundacja jest w Koalicji na rzecz Rodzinnej Opieki Zastępczej. Przeczytaj całą rozmowę: Luberadzka-Gruca: Od zmian w pieczy zastępczej nie ma odwrotu
