Ważność uchwały ogólnego zebrania załogi przedsiębiorstwa państwowego w spółce komunalnej
Czy uchwała ogólnego zebrania załogi przedsiębiorstwa państwowego jest ważna z mocy prawa w spółce komunalnej?
Pracownicy przedsiębiorstwa państwowego dokonali na ogólnym zebraniu załogi wyboru dwóch przedstawicieli do pierwszej rady nadzorczej komercjalizowanego przedsiębiorstwa. Po komercjalizacji zgromadzenie wspólników nie ustanowiło rady nadzorczej. Ustanowiony został pełnomocnik wspólnika.
Czy w związku z zaistniałą sytuacją, osoby wybrane przez pracowników mogą zostać powołane, jako przedstawiciele załogi w spółce komunalnej bez dokonywania ponownych wyborów?
Czy uchwała ogólnego zebrania załogi przedsiębiorstwa państwowego jest ważna z mocy prawa w spółce komunalnej?
Należy zwrócić uwagę, że komercjalizacja przedsiębiorstwa państwowego dokonana została w celu komunalizacji.
Odpowiedź
Osoby wybrane przez pracowników nie mogą być "powołane na przedstawicieli załogi" w spółce prawa handlowego, gdyż przepisy nie przewidują takiego przedstawicielstwa w spółce. Spółka taka powinna jednak mieć radę nadzorczą.
Uchwała ogólnego zebrania załogi w przedmiocie wyboru przedstawicieli do rady nadzorczej jest ważna i skuteczna tylko w odniesieniu do pierwszej rady nadzorczej.
Przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) - dalej k.s.h., ani żadnej innej ustawy, w tym w szczególności przepisy o samorządzie gminnym, powiatowym, czy wojewódzkim nie przewidują istnienia podmiotów określanych w pytaniu mianem "spółki komunalnej". Jest to tylko potoczne określenie spółki prawa handlowego, w której głównym lub jedynym udziałowcem/akcjonariuszem jest jednostka samorządu terytorialnego. Stąd do tego typu podmiotów stosuje się przede wszystkim k.s.h.
W odniesieniu do komercjalizowanych przedsiębiorstw państwowych, obowiązują przepisy dotyczące wyłaniania przedstawicieli załogi w organach nadzorczych spółek powstałych w wyniku komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych. Zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1397 z późn. zm.) - dalej u.k.p. przedstawicieli pracowników do pierwszej rady nadzorczej wybiera ogólne zebranie pracowników (delegatów). Mowa jest tu wyraźnie o pierwszej radzie nadzorczej w nowej spółce. Oznacza to, że w odniesieniu do tej rady nadzorczej obowiązuje uchwała ogólnego zebrania załogi dotycząca wyboru przedstawicieli pracowników do tejże rady. Wyłanianie każdej następnej rady nadzorczej powinno odbywać się na zasadach określonych w statucie i przepisach k.s.h., przy czym, w myśl art. 12 ust. 3 zdanie 2 u.k.p. członkowie rad nadzorczych będący przedstawicielami pracowników albo pracowników i rolników lub rybaków wybierani są w wyborach bezpośrednich i tajnych, przy zachowaniu zasady powszechności. Tym samym po zakończeniu kadencji pierwszej rady traci moc obowiązującą uchwała ogólnego zebrania załogi, a kolejnych członków rady pracownicy powinni wybrać zgodnie powyżej powołanym przepisem. Obowiązek wyboru przedstawicieli załogi do rady nadzorczej i główne zasady wyborów wskazane powyżej obowiązują także później, gdy Skarb Państwa traci walor jedynego akcjonariusza/udziałowca spółki. Mimo to również zasady wyboru członków rady nadzorczej powinien regulować statut (art. 14 ust. 1 in principe i ust. 2 u.k.p.).
Generalnie przyjąć należy, że skomercjalizowana spółka powinna mieć swoje własne organy nadzorcze. Wynika to m.in. z powołanych wcześniej przepisów u.k.p.
Ich brak może, więc naruszać przepisy - wspomnieć należy, że art. 213 § 2 k.s.h. przewiduje obowiązkowe powołanie w spółce z o.o. w której kapitał zakładowy przewyższa kwotę 500.000 zł, a wspólników jest więcej niż 25 - rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. Rada nadzorcza jest zaś bezwzględnie obligatoryjnym organem w spółce akcyjnej (art. 381 k.s.h.).
Przepisy k.s.h., u.k.p. i innych ustaw nie przewidują w spółkach istnienia "przedstawicielstwa załogi". Stąd brak w spółce rady nadzorczej powoduje, że jedynym podmiotem - poza związkami zawodowymi - mogącym mieć wgląd szczegółowy w bieżącą sytuację przedsiębiorstwa jest rada pracowników. Jednakże brak rady budzi wątpliwości - o czym wskazano wyżej.
