Czas start - komitety wyborcze muszą posprzątać
Wybory za nami, co nie tylko oznacza, że nie będziemy już zmuszeni do oglądania spotów wyborczych przed każdym filmem na Youtube, ale również fakt, że twarze polityków przestaną spoglądać na nas z każdego wyższego budynku lub obiektu małej architektury w najbliższej okolicy. Pełnomocnicy wyborczy mają obowiązek usunąć bannery, hasła i plakaty w terminie 30 dni po dniu wyborów, choć Kodeks wyborczy przewiduje pewne wyjątki.
Ustawa reguluje tę kwestię w art. 110, według par. 1 tego przepisu plakaty i hasła wyborcze można umieszczać na ścianach budynków, przystankach komunikacji publicznej, tablicach i słupach ogłoszeniowych, ogrodzeniach, latarniach, urządzeniach energetycznych, telekomunikacyjnych. Jednak pod warunkiem, że umieszczone są w taki sposób, który umożliwia ich usunięcie bez powodowania szkód.
Procedura wnoszenia protestów wyborczych>>
Właściciel płotu może zatrzymać plakat na pamiątkę
Kodeks wyborczy w art. 110 par. 6a przewiduje wyjątek - stanowi, że obowiązek ten nie dotyczy sytuacji, w której plakaty i hasła wyborcze oraz urządzenia ogłoszeniowe ustawione w celu prowadzenia agitacji wyborczej znajdują się na nieruchomościach, obiektach lub urządzeniach niebędących własnością Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych, jednostek samorządu terytorialnego, ich związków lub stowarzyszeń, komunalnych osób prawnych oraz spółek, w których większość akcji lub udziałów ma Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki, oraz fundacji utworzonych przez organy władzy publicznej, a pozostawienie plakatów (haseł) nastąpi za zgodą właściciela. Ten wyjątek obowiązuje od kilku lat, jak ocenia prof. Anna Rakowska-Trela z Uniwersytetu Łódzkiego, autorka komentarza do Kodeksu wyborczego, poprzednie brzmienie przepisu, nakazujące usunięcie plakatu z prywatnej nieruchomości nadmiernie wkraczało w prawo własności. Z drugiej strony możliwość pozostawienia plakatów wyborczych może godzić w ład przestrzenny.
- Tym niemniej wprowadzenie wyjątku trzeba ocenić pozytywnie, jako że trudno było dla dotychczasowych ograniczeń praw właścicieli znaleźć uzasadnienie w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - podkreśla prof. Rakowska-Trela.
Czytaj też w LEX: Rakowska-Trela Anna, Usuwanie plakatów i haseł wyborczych >
Kiedy wkracza wójt?
Jeśli pełnomocnicy wyborczy nie usuną w miesiąc po wyborach materiałów agitacyjnych, wójt postanawia o ich usunięciu, a koszty ponoszą obowiązani.
- W razie niewywiązania się przez pełnomocnika wyborczego komitetu wyborczego z obowiązku usunięcia materiałów w terminie kodeksowym, pełnomocnikowi temu grozi kara grzywny (art. 495 par. 2 pkt 1 k.w.) - wyjaśnia prof. Rakowska-Trela. Wysokość grzywny wynosi od 20 zł do 5000 zł. - Koszty przymusowego usunięcia ponoszą obowiązani (art. 110 par. 7 k.w.). Co oczywiste, z odpowiedzialności za niezrealizowane tego obowiązku nie zwalniają pełnomocnika wyborczego okoliczności faktyczne, jak np. takie, że do usunięcia materiałów wyborczych zobowiązała się inna osoba (co w praktyce często się zdarza, gdy zobowiązuje się poszczególnych kandydatów do usunięcia materiałów ich dotyczących) lub że pełnomocnik sam nie jest w stanie tych wszystkich materiałów usunąć w oznaczonym terminie. Obowiązkiem pełnomocnika wyborczego jest bowiem takie zorganizowanie kampanii, by po jej zakończeniu materiały zostały w terminie 30 dni usunięte - wskazuje prof. Rakowska-Trela.
WZÓR DOKUMENTU: Decyzja o usunięciu plakatów wyborczych >
Przy okazji kampanii wyborczej w usuwanie plakatów zwykle muszą zaangażować się służby miejskie - koszty to często tysiące złotych. - W razie nieusunięcia plakatów i haseł wyborczych oraz urządzeń ogłoszeniowych w kodeksowym terminie konieczne jest wszczęcie postępowania i wydanie decyzji. Adresatem decyzji jest pełnomocnik komitetu wyborczego, a przed jej wydaniem wójt nie musi wzywać pełnomocnika komitetu do wykonania tego obowiązku. W decyzji organ powinien wskazać, że postanawia o usunięciu określonej liczby plakatów, haseł wyborczych lub urządzeń ogłoszeniowych umieszczonych przez dokładnie określony komitet wyborczy w konkretnie wskazanych miejscach, a następnie określić koszty ich usunięcia, którymi obciąża pełnomocnika. Od decyzji wydanej na podstawie art. 110 par. 7 k.w. pełnomocnikowi komitetu wyborczego przysługuje odwołanie do właściwego miejscowo samorządowego kolegium odwoławczego - wskazuje prof. Anna Rakowska-Trela.
Czytaj też w LEX: Zięba-Załucka Halina, Wizerunek polityka a kampania wyborcza >
Kiedy plakat usuną służby?
Dodatkowo policja lub straż gminna jest obowiązana usuwać na koszt komitetów wyborczych plakaty i hasła wyborcze, których sposób umieszczenia może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo bezpieczeństwu mienia bądź bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Kosztami również obciąża się pełnomocnika.
Plakaty i banery wyborcze nie mogą być wywieszane:
- w pasach drogowych podstawowych ciągów komunikacyjnych - wykaz w załączeniu.
- w odcinkach 300 m od skrzyżowań poza ciągami wskazanymi zgodnie z pkt 1,
- w promieniu 300 m od obiektów koncentrujących ruch pieszy i kołowy w szczególności z udziałem dzieci (szkoły, przedszkola, biblioteki, kina, kościoły, lokale gastronomiczne, galerie handlowe i sklepy wielkopowierzchniowe itp.),
- w odcinkach 150 m od sygnalizacji świetlnej, przejść dla pieszych i przejazdów rowerowych oraz obiektów inżynieryjnych takich jak wiadukty, kładki itp.,
- w odcinkach 100 m od znaków drogowych i urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Jak wynika z orzecznictwa umieszczenie plakatu wyborczego w pasie drogowym wymaga uzyskania zgody w formie decyzji administracyjnej (III SA/Łd 449/15 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi). - Podkreślić należy, że w sytuacji, gdy pas drogowy został zajęty bez zezwolenia na skutek umieszczenia tam określonego obiektu, to podmiotem, wobec którego powinna być skierowana decyzja administracyjna o nałożeniu kary pieniężnej, jest co do zasady właściciel takiego obiektu. W orzecznictwie NSA przyjmuje się, że "stroną postępowania w przedmiocie umieszczenia reklamy w pasie drogowym, a zatem obowiązanym do uzyskania stosownej Rakowska-Trela Anna, Archiwizacja dokumentów wyborczych decyzji zarządcy drogi jest właściciel danej reklamy - wskazał WSA.
Czytaj też w LEX:
Rakowska-Trela Anna, Archiwizacja dokumentów wyborczych >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
