Przegrany wójt tymczasowo nadal musi pełnić swoją funkcję

Choć kadencja wójta, który przegrał wybory, wygasa 30 kwietnia, to nadal przez kilka dni, do czasu złożenia ślubowania przez następcę musi pełnić swoją funkcję. Ma to zapewnić ciągłość funkcjonowania gminy. To oznacza, że nie może od razu, 2 maja, wrócić do miejsca pracy, gdzie był zatrudniony, zanim został wójtem.

Stosunek pracy w wyboru, jakim jest funkcja wójta, burmistrza prezydenta rozwiązuje się z wygaśnięciem mandatu (art. 73 par. 2 kodeksu pracy). Bieżąca kadencja kończy się 30 kwietnia 2024 r. Stosunek pracy z nowo wybranym burmistrzem nawiązuje się z chwilą złożenia przez niego ślubowania. Ślubowanie jest aktem formalnym, który inicjuje rozpoczęcie pełnienia funkcji przez burmistrza, a tym samym nawiązanie stosunku pracy.

Pierwsze posiedzenia rad, zgodnie z wytycznymi Państwowej Komisji Wyborczej, muszą zostać zwołane między 1 a 7 maja. I to na tej sesji, nowo wybrani włodarze złożą ślubowane. W większości gmin komisarze wyborczy pierwsze posiedzenia organów stanowiących jst zwołują na 6 maja. I to tego dnia zostanie nawiązany stosunek pracy z nowym burmistrzem. Przeczytaj także: Dwóch wójtów nie będzie rządzić w kwietniu w jednej gminie

Polecamy nagranie szkolenia: Zakończenie i rozpoczęcie kadencji w samorządzie >

Kadencja to nie to samo co funkcja

Kto rządzi w gminie w okresie przejściowym między 1-7 maja? Czy w buty wójta, może wejść jego zastępca lub sekretarz? Prawnicy są w odpowiedzi zgodni.

- Gminą rządzi dotychczasowy wójt/burmistrz/prezydent na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z tym przepisem, po upływie kadencji wójta pełni on swoją funkcję do czasu objęcia obowiązków przez nowo wybranego wójta albo osobę, którą Prezes Rady Ministrów wyznaczył do pełnienia funkcji wójta – wskazuje dr Jarosław Dolny, radca prawny, wykładowca Wyższej Szkoły Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu, wieloletni pracownik administracji samorządowej i rządowej. Zwraca uwagę, że ustawodawca wyraźnie rozróżnia pojęcie kadencji (ta upływa 30 kwietnia) od funkcji (ta wygasa z dniem objęcia obowiązków przez nowo wybranego wójta).

- W tym okresie przejściowym burmistrz pełni funkcję publiczną na podstawie ustawy, nie jest żadnym uzurpatorem i do pełnienia tej funkcji ma ewidentną podstawę prawną – wyjaśnia dr Jarosław Dolny.

Przywołuje przy tym wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 3 grudnia 2019 roku, III AUa 960/19, gdzie wskazano: "Prawidłowa wykładnia art. 29 ustawy o samorządzie gminnym prowadzi do wniosku, że ustawodawca, uwzględniając specyfikę trybu wyboru organu wykonawczego w gminie oraz wskazany w art. 29a moment objęcia obowiązków przez nowego wójta po wyborach, powierzył dotychczasowemu wójtowi wykonywanie obowiązków po zakończeniu jego kadencji, co nie oznacza jednak przedłużenia stosunku pracy. W związku z tym, że organ wykonawczy gminy jest organem administracji publicznej, jego podstawowym zadaniem jest wykonywanie zadań publicznych przydanych w drodze ustawowej, w przewidzianych do tego formach działania. Zadania te wykonywane są przez wójtów za pomocą przydanych im urzędów, stanowiących ich aparat pomocniczy. I właśnie sprawne kierowanie tymi urzędami stanowi podstawowe zadanie ustępujących organów do czasu objęcia funkcji przez wójtów i ich zastępców wybranych w nowych wyborach. Omawiany przepis wyznacza także graniczną datę, do której dotychczasowy wójt może skutecznie wypełniać swoje zadania i kompetencje. Jest nią albo objęcie funkcji przez nowo wybranego wójta (co w istocie rzeczy sprowadza się do złożenia przez niego ślubowania, o którym mowa w art. 29a), albo objęcie obowiązków przez osobę, którą Prezes Rady Ministrów wyznaczył do pełnienia funkcji wójta, o której mowa w art. 28f, 28g i 28h usg. W tym ostatnim przypadku termin ten będzie wskazany przez Prezesa Rady Ministrów. W tych też terminach dotychczasowy wójt traci wszystkie swoje dotychczasowe uprawnienia".

Sąd Apelacyjny wskazał, że wójt i jego zastępca po upływie kadencji pełnią zatem jedynie tymczasowo obowiązki, czekając na swojego następcę. Dzień objęcia obowiązków przez nowego wójta jest jednocześnie dniem zakończenia stosunku pracy na podstawie wyboru z dotychczasowym wójtem.

- Utożsamiam się z tym stanowiskiem sądu. Względy celowościowe przepisu przemawiają za tym, że stosunek służbowy dotychczasowego wójta wygasa w dniu złożenia ślubowania przez nowego wójta - mówi  dr Jarosław Dolny.

Czytaj też w LEX: Skutki wygaśnięcia mandatu wójta (burmistrza, prezydenta miasta) >

Kiedy wójt jest p.o., nie może być rewolucjonistą

Niektórzy włodarze, którzy przegrali wybory już zadeklarowali gotowość powrotu do poprzednich miejsce pracy od 2 maja (na czas sprawowanych funkcji byli na urlopie bezpłatnym). Andrzej Porawski, dyrektor biura Związku Miast Polskich, nie wyobraża sobie sytuacji, by ktoś pełnił jednocześnie obowiązki burmistrza i pracował gdzie indziej.

- Przepisy ustawy o samorządzie gminnym są jasne w tym zakresie. Ustępujący burmistrz musi teraz tak zorganizować swój czas, aby pełnić swoje obowiązki. Może przedłużyć urlop bezpłatny, może skorzystać z innych narzędzi przewidzianych przez kodeks pracy. Przecież te przepisy obowiązywały także w czasie, gdy ci wójtowie lub burmistrzowie obejmowali swoją funkcję – wskazuje Porawski.

Czytaj też w LEX: Złożenie ślubowania przez wójta >

Dr Tomasz Zalasiński, radca prawny w kancelarii DZP, zwraca uwaga, że w okresie przejściowym rolą organu wykonawczego jest przede wszystkim zapewnienie ciągłości działania jednostki samorządu terytorialnego.

- To już nie jest moment na wprowadzanie reform czy reorganizacji pracy urzędu. Osoba pełniąca obowiązki wójta, burmistrza lub prezydenta miasta ma przede wszystkim obowiązek zapewnienia ciągłości pracy jednostki samorządu terytorialnego i realizacji jej obowiązków wobec obywateli. Musi być bowiem zachowana ciągłość funkcjonowania władzy publicznej – mówi Tomasz Zalasiński.

Czytaj też w LEX: Zastępca wójta >