Sąd Najwyższy konsekwentnie nie uwzględnia wniosków rzecznika praw obywatelskich. Są one oddalane, odrzucane bądź pozostawiane bez rozpoznania. Rzecznik nie aprobuje argumentacji leżącej u podstaw tych rozstrzygnięć, natomiast nie zamierza składać dalszych wniosków o wyłączenie sędziów na tej podstawie. Nie prowadzą one bowiem do oczekiwanego rezultatu, tj. do tego, że wydane w wyniku rozpoznania skargi nadzwyczajnej orzeczenie nie będzie obciążone ryzykiem uznania za nieistniejące.
Po wyroku TSUE z 4 września 2025 r. rzecznik praw obywatelskich skierował do Sądu Najwyższego 53 wnioski o wyłączenie od orzekania sędziów SN, których dotyczył ten wyrok. Dotychczas ani jeden wniosek nie został przez Sąd Najwyższy uwzględniony.
Z wyroku TSUE wynika, że za nieistniejące mogą zostać uznane orzeczenia SN wydane w składach, w których zasiadał sędzia powołany po 6 marca 2018 r. na podstawie uchwały KRS, której wykonanie zostało wstrzymane postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, i która następnie została uchylona przez NSA . Problem ten dotyczy grupy 26 sędziów Sądu Najwyższego.
Rzecznik uzasadniał wnioski o wyłączenie tych sędziów m.in. tym, że ich udział w orzekaniu może doprowadzić do uznania w przyszłości wyroku SN za niebyły (nieistniejący) na podstawie wyroku TSUE. Obowiązkiem RPO jest więc podjęcie wszelkich czynności procesowych w celu wyeliminowania tego ryzyka.
Jednocześnie we wszystkich kierowanych do SN kasacjach i skargach nadzwyczajnych RPO na wstępie wnosi ukształtowanie składu rozpoznającego dana sprawę z uwzględnieniem standardów europejskich i orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Trybunału Sprawiedliwości UE, w szczególności wyroku TSUE z 4 września 2025 r.
Rzecznik wskazuje, że jeśli w rozpoznaniu kierowanej do SN sprawy weźmie udział sędzia SN powołany we wskazanych okolicznościach, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że orzeczenie SN zostanie w przyszłości uznane za niebyłe przez inne sądy oraz organy państwa.
