Mieszkańcy, przedsiębiorcy i organizacje społeczne będą mogli zaskarżać do sądu administracyjnego programy ochrony powietrza oraz związane z nimi plany działań krótkoterminowych, bez interesu prawnego. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja Prawa ochrony środowiska, którą w piątek uchwalił Sejm. Zmiany mają dostosować polskie przepisy do wymogów unijnych.
Nowelizację przygotowało Ministerstwo Klimatu i Środowiska w odpowiedzi na skargę Komisji Europejskiej do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zarzut dotyczył braku możliwości skutecznego kwestionowania programów ochrony powietrza przez zainteresowaną społeczność, w szczególności organizacje ekologiczne.
Zgodnie z uchwalonymi przepisami mieszkańcy, przedsiębiorcy i organizacje społeczne będą mogli wnosić skargi do sądu administracyjnego bez konieczności wykazywania interesu prawnego. Dotyczyć one będą programów ochrony powietrza, ich aktualizacji, planów działań krótkoterminowych, a także bezczynności organów odpowiedzialnych za ich przyjęcie.
Prawo do złożenia skargi otrzymają:
Podczas prac w Sejmie poseł Gabriela Lenartowicz podkreślała, że programy ochrony powietrza są tworzone w regionach, w których dochodzi do przekroczenia norm jakości powietrza.
Programy ochrony powietrza są tworzone gdy w danym regionie przekroczone zostaną normy jakości powietrza. Mają za zadanie stworzyć taki mechanizm, który pozwala odpowiedzialnym za jakość życia mieszkańców stworzyć takie rozwiązania i takie wsparcie, aby zapewnić ochronę zdrowia, czyste powietrze, ale także prawo mieszkańców do wypowiadania w ich własnych sprawach – mówiła w Sejmie.
Nowelizacja przewiduje, że skargę będzie można wnieść w terminie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia przez sejmik województwa uchwały w sprawie programu ochrony powietrza.
Ograniczenie to nie będzie dotyczyło osób, które wykażą naruszenie własnego interesu prawnego. W ich przypadku nadal będą obowiązywały dotychczasowe zasady.
Jeżeli sejmik województwa nie przyjmie programu ochrony powietrza lub planu w wymaganym terminie, mieszkańcy, przedsiębiorcy i organizacje społeczne będą mogli wnieść skargę na bezczynność w dowolnym czasie.
Uchwalona nowela zawiera także przepisy przejściowe obowiązujące do końca 2026 r. Dzięki nim samorządy województw będą mogły przyjmować uproszczone aktualizacje programów ochrony powietrza. Według projektodawców rozwiązanie ma umożliwić kontynuowanie rozpoczętych działań naprawczych i, w razie potrzeby, ich wzmocnienie.
Za ustawą głosowało 266 posłów. Przeciw było 175, a jeden poseł wstrzymał się od głosu. Teraz ustawa trafi do Senatu
