Tzw. program samochodowy realizowany jest w ramach programu PFRON „Samodzielność – Aktywność – Mobilność!” pod oficjalną nazwą „Mobilność osób z niepełnosprawnością”. 1 sierpnia rozpoczął się drugi nabór wniosków do „programu samochodowego”. W przyszłym roku także będą dwa terminy, w których będzie można wnioskować o dofinansowanie na zakup samochodu. PFRON przeznaczył 150.001.593,57 zł na realizację drugiej w tym roku tury naboru wniosków, która potrwa od 1 sierpnia do 31 sierpnia. Kwota zostanie podzielona na oddziały PFRON w każdym województwie:

  • w połowie proporcjonalnie do liczby osób niepełnosprawnych o znacznym stopniu niepełnosprawności, które zamieszkują w województwach objętych kompetencjami poszczególnych oddziałów,
  • w połowie proporcjonalnie do liczby wniosków, które zostaną złożone w poszczególnych oddziałach w drugiej turze naboru wniosków.

Kolejne nabory wniosków w programie samochodowym odbędą się:

  1. 29.02.2024 r. do 30.03.2024 r.
  2. 31.07.2024 r. do 31.08.2024 r.

Czytaj w LEX: Asystent osobisty osoby niepełnosprawnej – komentarz praktyczny >>>

Zmiany w „programie samochodowym”

PFRON wprowadził 17 lipca po raz kolejny zmiany w programie:

  • Uzupełniono definicję dostosowanego samochodu osobowego w taki sposób, że jego techniczne dostosowanie może umożliwiać jednoczesną podróż więcej niż jednej osobie korzystającej z wózka.
  • Zniesiono maksymalną kwotę przeznaczoną na realizację programu. Wysokość środków finansowych PFRON na realizację programu będzie ustalana corocznie w planie finansowym Funduszu.
  • Program będzie realizowany bezterminowo. Decyzję o zakończeniu programu podejmie Rada Nadzorcza PFRON.
  • Kolejne nabory zaczynać się będą od godziny 10 pierwszego dnia naboru, a nie o północy, jak wcześniej. Zatem kolejny nabór rozpocznie się 1 sierpnia 2023 r. o godzinie 10.
  • Z programu nie będą mogły skorzystać osoby przebywające w: domu pomocy społecznej, zakładzie opiekuńczo-leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, placówce zapewniającej całodobową opiekę, osobom z niepełnosprawnością, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, o której mowa w przepisach o pomocy społecznej, zakładzie karnym, zakładzie poprawczym, areszcie śledczym albo schronisku dla nieletnich.
  • Wprowadzono nowe zasady rozpatrywania wniosków. Po upływie terminu składania wniosków w danej turze ich naboru, każdy oddział PFRON utworzy listę rankingową złożonych wniosków według sumy liczby punktów za spełnianie poszczególnych kryteriów. Kryteria punktowe są następujące:
  • osoby niepełnosprawne w wieku do 65 roku życia - 1 punkt;
  • osoby niepełnosprawne w wieku od 4 roku życia - 1 punkt;
  • we wspólnym gospodarstwie domowym są co najmniej dwie osoby niepełnosprawne spełniające warunki udziału w programie, a samochód zostanie dostosowany do ich wspólnego podróżowania - 1 punkt.

Jeden punkt uzyskają także osoby w wieku powyżej 65 roku życia, jeżeli są aktywne zawodowo. W takim przypadku złożą oświadczenie, że są zatrudnione na okres nie krótszy niż 12 miesięcy, a zatrudnienie rozpoczęło się, co najmniej na sześć miesięcy przed złożeniem wniosku, oraz że w tym okresie nie przebywały na urlopie bezpłatnym. Analogiczne oświadczenie złożą także osoby prowadzące działalność gospodarczą. W przypadku gdy więcej niż jeden wniosek uzyska taką samą liczbę punktów będą one szeregowane na liście rankingowej według kolejności złożenia wniosku.

Nowe zasady określają, że dofinansowanie przyznawane jest po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku, według kolejności z listy rankingowej, do wyczerpania puli środków danego oddziału PFRON.

Czytaj też w LEX: Orzecznictwo o niepełnosprawności - poradnik na przykładach >>>

W terminie 45 dni od daty zakończenia naboru wniosków Fundusz poinformuje elektronicznie o pozytywnym lub negatywnym rozpatrzeniu wniosku wraz z uzasadnieniem.Przedłużający się czas rozpatrywania wniosków, dłuższy niż 45 dni (pierwotnie było to 30 dni), jest przedmiotem skarg, które wpływają do Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO). W rzeczywistości wnioskujący czekają znacznie dłużej.

 

 

Przeczytaj także: Orzeczenia o niepełnosprawności nadal ważne w stanie zagrożenia epidemicznego>>

Dofinansowanie do samochodu nowego lub używanego

Z dofinansowania do zakupu dostosowanego samochodu mogą skorzystać osoby z niepełnosprawnością w stopniu znacznym, które co bardzo ważne, nie mogą samodzielnie przesiadać się z wózka na fotel kierowcy lub pasażera. 6 października 2022 r. rada nadzorcza PFRON wprowadziła zmiany w programie, rozszerzając krąg uprawnionych do skorzystania z niego na dzieci do 16 roku życia. I nie ma tu dodatkowych wymagań związanych z wiekiem dziecka. Warunkiem jest, że wnioskujący nie może poruszać się bez użycia wózka i legitymuje się ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Fundusz udziela dofinansowania do dostosowanego samochodu nowego lub używanego do 6 lat. Sprzedający będzie musiał wystawić dokument potwierdzający 12-miesięczną gwarancję w przypadku samochodu używanego i 24-miesięczną na nowy samochód. Samochód będzie można kupić na terenie całej Unii Europejskiej.

Czytaj w LEX: Forma „rozpatrzenia wniosku” o udzielenie środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - LINIA ORZECZNICZA >>>

Dofinansowanie zakupu samochodu używanego możliwe jest po spełnieniu następujących warunków:

  • data pierwszej rejestracji pojazdu, którego zakup ma być dofinansowany nie może być wcześniejsza niż 72 miesiące przed datą podpisania umowy na dofinansowanie. Nie ma znaczenia, czy podczas pierwszej rejestracji pojazd został określony jako dostosowany;
  • dostosowany samochód osobowy będzie zakupiony od podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, której przedmiotem jest handel hurtowy i detaliczny samochodami osobowymi, naprawa samochodów osobowych (dział: 45 Polskiej Klasyfikacji Działalności), potwierdzony wpisem do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej REGON lub tożsamych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na terenie Unii Europejskiej;
  • dostosowany samochód osobowy na dzień wystawienia faktury o płatność końcową będzie dopuszczony do ruchu drogowego zgodnie z ustawą z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

We wniosku o dofinansowanie, składający go, podaje przewidywaną cenę zakupu dostosowanego samochodu osobowego. Nie jest wymagane załączenie do wniosku oferty czy faktury proforma od sprzedawcy. Decyzja o przyznaniu dofinansowania podejmowana jest na podstawie wniosku osoby z niepełnosprawnością, który składany jest do PFRON wraz oświadczeniem, że wnioskodawca nie jest w stanie w żadnej sytuacji i na żadnym dystansie przemieszczać się bez użycia wózka, oraz że nie jest w stanie samodzielnie przesiadać się z wózka na siedzenie samochodu i z siedzenia samochodu na wózek. Potwierdza to także zaświadczenie lekarskie, które należy dołączyć do wniosku (można je pobrać tutaj).

Wnioski są obsługiwane przez wojewódzkie oddziały PFRON i można je składać wyłącznie elektronicznie przez system SOW lub w oddziale PFRON przy pomocy pracownika Funduszu. Proces wnioskowania o dofinansowanie jest opisany na stronie PFRON

Czytaj w LEX: Odpisy i wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych a koszty uzyskania przychodów >>>

 

Kryteria oceny wniosku

Dofinansowanie może otrzymać osoba, która spełnia następujące warunki:

  • posiada ważne orzeczenie o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji albo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  • oświadczy, że nie jest w stanie w żadnej sytuacji i na żadnym dystansie przemieszczać się bez użycia wózka, oraz że nie jest w stanie samodzielnie przesiąść się z wózka na siedzenie samochodu, co dodatkowo potwierdza lekarz specjalista ortopedii, rehabilitacji lub neurologii na druku formularza dołączonego do wniosku;
  • oświadczy, że nie dokona zbycia pojazdu dofinansowanego ze środków programu przez okres co najmniej 60 miesięcy od dnia otrzymania dofinansowania;
  • posiada ważne prawa jazdy kategorii B - w przypadku wnioskowania o dofinansowanie samochodu dostosowanego do potrzeb kierowcy z niepełnosprawnością.

Od decyzji PFRON ws. rozpatrzenia wniosku w programie nie można się odwołać. Będzie można za to ponownie złożyć wniosek wcześniej rozpatrzony negatywnie w kolejnej turze naboru. Do wniosku nie trzeba załączać oświadczenia o dochodach. Do rozliczenia wniosku nie jest potrzebna faktura pro forma, należy jedynie podać przewidywaną cenę samochodu. Co ważne, w chwili zakupu samochód musi już być dostosowany. Dlatego nie jest możliwe przedstawienie do rozliczenia dofinansowania dwóch faktur, jedną za samochód, a drugą za dostosowanie samochodu.

Czytaj w LEX: Ulga rehabilitacyjna na przykładach >>>

Skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich

Do biura RPO napływają jednak skargi od zainteresowanych skorzystaniem z programu, które dotyczą także m.in. dodatkowych, wcześniej niesprecyzowanych warunków skorzystania z dofinansowania na samochód. - Wskazują one na niepokojącą tendencję wprowadzania modyfikacji zasad programu przez oddziały wojewódzkie PFRON - już po uzyskaniu przez beneficjentów pozytywnej oceny merytorycznej wniosku, a nawet po informacji o otrzymaniu dofinansowania – pisze zastępca RPO Valeri Vachev do prezesa PFRON. Niekiedy weryfikacja wniosku złożonego w programie łączy się także z przeprowadzeniem wywiadu bezpośredniego z beneficjentem, uzyskaniem opinii specjalisty czy żądaniem wglądu do

dokumentacji medycznej. RPO podnosi, że zmieniło się także stanowisko oddziałów Funduszu co do struktury właścicielskiej dofinansowanych samochodów. Okazuje się bowiem, że część oddziałów PFRON wymaga, by w przypadku osób ubezwłasnowolnionych, to one były wyłącznymi posiadaczami samochodu, a nie opiekunowie prawni. To z kolei wpływa na wysoką składkę ubezpieczeniową, bo pierwszym właścicielem jest osoba nie mająca wcześniej samochodu. - A w zasadach programu nie zawarto postanowienia, zgodnie z którym wypłata dofinansowania może zostać uzależniona od faktu, że właścicielem pojazdu będzie osoba z niepełnosprawnością – podkreśla RPO.

Jakie dofinansowanie do dostosowanego samochodu?

Wysokość dofinansowania będzie zależała od ceny samochodu. Progi dofinansowania, które mogą się kumulować, wyniosą dla kierowcy z niepełnosprawnością:

  • do kwoty 150 tys. zł – 80 proc. ceny samochodu,
  •  nadwyżka ponad kwotę 150 tys. zł do 250 tys. zł – 50 proc. nadwyżki,
  • nadwyżka ponad kwotę 250 tys. zł do 300 tys. zł – 30 proc. nadwyżki.

Zakup samochodu o koszcie wyższym niż 300 tys. zł będzie wykluczony z dofinansowania  PFRON. Jeśli np. samochód będzie kosztował 270 tys. zł , to dofinansowanie z programu wyniesie 176 tys. zł. Progi dofinansowania dla samochodu dostosowanego, który będzie kupował pasażer z niepełnosprawnością wyniosą:

  • do kwoty 130 tys. zł – 85 proc. ceny samochodu,
  • nadwyżka ponad kwotę 130 tys. zł do 200 tys. zł – 50 proc. nadwyżki,
  • nadwyżka ponad kwotę 200 tys. zł do 230 tys. zł – 30 proc. nadwyżki.

Zakup samochodu dla pasażera powyżej 230 tys. nie będzie dofinansowany.

Pierwotny budżet PFRON na „program samochodowy” to 250 mln zł, potem zwiększono tę kwotę dwukrotnie do 500 mln zł, a po ostatnich zmianach w programie zniesiono limit środków na program. Będzie on corocznie planowany w budżecie PFRON.

 

POLECAMY