Prokuratorskie księgowe walczą o wyższe wynagrodzenia

Pracownicy księgowości w prokuraturach mają coraz więcej obowiązków i ogromną odpowiedzialność na swoich barkach. Ich wynagrodzenie nadal jednak odbiega od tego, co mogliby dostać na rynku. To z kolei powoduje coraz większe problemy z poszukiwaniem kandydatów na zwalniające się miejsca, ale też, w ocenie rozmówców Prawo.pl, ryzyko odejść osób z wieloletnim stażem i dużym doświadczeniem. A że na rok 2027 planowana jest zmiana klasyfikacji budżetowej, wiążąca się z koniecznością ponownego przyswojenia przez księgowych zasad ewidencji i rozliczeń, wraca apel o jak najpilniejsze pochylenie się nad podwyżkami ich wynagrodzeń.

Sprawa oparła się nawet o Kancelarię Prezydenta. Jak wynika z ubiegłorocznego pisma Rady Okręgowej w Gorzowie Wielkopolskim Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP i pisma,  które wraz z nim ponownie zostało przesłane m.in. do prezydenta, ale też do kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości i posłów, problem tkwi także w modelu funkcjonowania obsługi finansowo-księgowej w prokuraturze.

 W Polsce funkcjonują 342 prokuratury rejonowe, jednak żadna z nich nie posiada własnej, samodzielnej obsługi finansowo-księgowej. Zadania te zostały scentralizowane i realizowane są przez około 45 prokuratur okręgowych – wskazano. 

I dodano, że w praktyce oznacza to, iż komórki finansowo-księgowe prokuratur okręgowych są nadmiernie obciążone, a poziom wynagrodzeń pozostaje nieadekwatny do rzeczywistego zakresu wykonywanej pracy.

Czytaj: Księgowi prokuratury walczą o lepsze wynagrodzenia i warunki pracy>>

Za co odpowiadają wydziały budżetowe

Wydziały Budżetowo-Administracyjne, jak wskazano w korespondencji, obsługują jednocześnie wszystkie podległe im prokuratury rejonowe, wykonując m.in.: rozliczanie dochodów budżetowych, w tym wpłat za sporządzanie kserokopii akt oraz udostępnianie zdigitalizowanych akt na nośnikach danych (np. CD), wraz z ich prawidłową ewidencją i rozliczeniem; prowadzenie ewidencji i rozliczeń zabezpieczeń i poręczeń majątkowych; obsługę poręczeń majątkowych, zabezpieczeń majątkowych oraz innych środków zapobiegawczych; ewidencję i rozliczanie dowodów rzeczowych; obsługę środków płatniczych zabezpieczonych w toku postępowań, w tym kryptowalut; realizację wszystkich czynności związanych z obsługą rachunków bankowych prowadzonych w NBP i BGK w kilku walutach, w tym bieżące monitorowanie operacji, uzgadnianie sald, sporządzanie dyspozycji oraz zapewnienie zgodności operacji z obowiązującymi procedurami i przepisami; obsługę faktur związanych z postępowaniami przygotowawczymi; rozliczanie wydatków administracyjnych i procesowych; współpracę z sądami w zakresie przekazywania środków związanych z zastosowanymi środkami zapobiegawczymi w postępowaniach przygotowawczych; realizację płatności związanych z opiniami biegłych, tłumaczeniami, ekspertyzami oraz innymi czynnościami procesowymi.

- Zakres obowiązków pracowników księgowości prokuratur okręgowych stale wzrasta, podobnie jak poziom odpowiedzialności oraz stopień skomplikowania prowadzonych spraw. Dotyczy to w szczególności nowych form zabezpieczeń majątkowych, obrotu kryptowalutami oraz rosnącej liczby czynności wymagających niezwłocznej obsługi finansowej – dodają związkowcy. 

Czytaj: Asystenci prokuratorów walczą o podwyżki, mają poparcie w Sejmie?>>

Zmiana przepisów – księgowa ma szybko się dostosować

Kolejnym obciążeniem ma być planowana na rok 2027 zmiana klasyfikacji budżetowej, obejmująca zmianę paragrafów klasyfikacji wydatków i dochodów, która ma oznaczać, jak podkreślają autorzy pisma, konieczność ponownego przyswojenia zasad ewidencji i rozliczeń praktycznie od podstaw.

 Dla pracowników księgowości jest to porównywalne do sytuacji, w której wprowadzono by całkowicie nową numerację przepisów w Kodeksie karnym. Wymaga to ponownej nauki oraz pełnego dostosowania codziennej praktyki zawodowej do nowych regulacji – podsumowano.

Zwrócono uwagę, że każda kolejna zmiana przepisów, systemów informatycznych czy procedur finansowych wymaga od pracowników księgowości natychmiastowego dostosowania się do nowych regulacji, „często bez odpowiedniego okresu przejściowego, dodatkowych etatów czy realnego wsparcia organizacyjnego”.

Pensje zasadnicze? Od 6400 zł brutto

Jak to wygląda w praktyce, mówią nam księgowe z różnych prokuratur.

 Przede wszystkim osoba, która przychodzi do pracy do wydziałów finansowych w prokuraturze, musi mieć wykształcenie stricte finansowe, ekonomiczne. Nie ma możliwości zatrudnienia kogoś, kto ukończył przykładowo administrację czy inne kierunki. Zresztą sama wiedza i studia nie wystarczą, bo specyfika pracy w prokuraturze wymaga przeszkolenia, przyuczenia. Dlatego niezrozumiałe jest to, że od lat wrzuca się nas do jednego worka z innymi pracownikami, nie dając realnych podwyżek wynagrodzeń. Skutkiem jest to, że już tak naprawdę nie ma chętnych do pracy. W moim wydziale jest sześć osób, trzy niedługo przejdą na emeryturę. Na nowych pracowników trudno liczyć, jeśli oferuje się im pensję oscylującą wokół minimalnej – mówi księgowa z jednej z prokuratur okręgowych w centralnej Polsce.

Jak dodaje, podobnie jest z chętnymi na wyższe stanowiska. - Jak zachęcić kandydatów na stanowisko głównego księgowego, skoro u nas oferuje się 8 tys. zł brutto, a na rynku ponad 20 tys. zł? – dodaje.

Jak zaznacza, nawet księgowi na samodzielnych stanowiskach zarabiają w prokuraturze zdecydowanie mniej niż na rynku.

 W naszej jednostce pracownik działu finansowego może liczyć na niecałe 6400 zł brutto wynagrodzenia zasadniczego. Zastępca głównego księgowego otrzymuje w granicach 7,5 tys. do 8 tys. zł brutto zasadniczej pensji, a główny księgowy odpowiadający za prokuraturę okręgową i wszystkie rejony... nieco ponad 8000 zł brutto. I mówimy o pracy na różnych systemach, przy ciągłych zmianach prawa, z uwzględnieniem obsługi banków. Od przyszłego roku mamy np. nową klasyfikację budżetową, której trzeba się nauczyć. Nikt tego nie bierze pod uwagę. Traktuje się nas tak jak pozostałych pracowników prokuratury – mówi. Do tego, wskazuje, dochodzi fakt, że zamiast podwyżek są waloryzacje, a i awanse są zazwyczaj „bezpodwyżkowe”.

Kolejna księgowa mówi o odpowiedzialności.

Jeżeli mamy przekroczenie nawet o przysłowiowy grosz, to analizowane jest, czy nie doszło do naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Sprawa trafia do rzecznika dyscypliny finansów publicznych. A o takie nieścisłości nietrudno w pracy prokuratury. Zobowiązania zaciągają prokuratorzy, powołując przykładowo biegłych. Zawsze może się zdarzyć, że biegły czy jakaś instytucja będzie chciała obciążyć jednostkę odsetkami. A za to odpowiada główny księgowy, także finansowo – zaznacza.

Potwierdza to Urszula Leniec, starszy księgowy, przewodnicząca Prezydium Rady Okręgowej w Gorzowie Wielkopolskim Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP. Podkreśla, że mimo wielokrotnych apeli i wystąpień, m.in. do Prokuratury Krajowej, sytuacja pracowników księgowości w prokuraturach nie ulega poprawie.

Poza podwyżkami z ubiegłego roku, których celem było to, by pracownicy prokuratur nie zarabiali mniej niż płaca minimalna, nasze wynagrodzenia nie uległy większym zmianom. Nie było ani drugiego kroku, który zapowiadało kierownictwo prokuratury, ani tym bardziej trzeciego. A pracownicy księgowości są coraz bardziej zniechęceni. Mamy coraz większy zakres obowiązków, dużą odpowiedzialność, ciągle coś zmienia się w przepisach, a to wymaga od nas ciągłego doszkalania się i nauki. Ja przykładowo pracuję w prokuraturze okręgowej. Prokuratury okręgowe mają swoje wydziały budżetowo-administracyjne, wydziały księgowości, tu działają główne księgowe. W prokuraturach rejonowych nie mamy księgowości. Więc cały ten zakres obowiązków spada na nas. Sądy mają o tyle lepiej, że w wielu albo przynajmniej w kilku sądach rejonowych są również wydziały budżetowo-administracyjne. Pracownicy księgowości są więc mniej obciążeni, a ich wynagrodzenia są wyższe – podsumowuje.

Jak dodaje, chodzi także o wszelkie kwestie związane z obsługą postępowań prokuratorskich.

Rachunki za opinie, ekspertyzy, tłumaczenia, zabezpieczenia, poręczenia, dowody rzeczowe czy kryptowaluty, to wszystko spoczywa na księgowych w okręgach. Mówimy o często ogromnych kwotach i bardzo dużej odpowiedzialności, bo każdy błąd może być potraktowany jako naruszenie dyscypliny budżetowej, nawet jeśli nie wynika z działania księgowego – mówi Leniec.

Rynek oferuje więcej, będą odejścia?

Leniec zaznacza, że rozgoryczenie pracowników księgowości wynika też z tego, że mimo zakresu obowiązków i odpowiedzialności są traktowani jak wszyscy pracownicy prokuratury, często bez koniecznej specjalizacji.

 Oczywiście szanujemy inne zawody, ale prawda jest taka, że księgowi są obecnie mocno poszukiwani na rynku. Prokuratura, nie zapewniając im dobrych wynagrodzeń, ryzykuje tym, że zaczną z niej odchodzić osoby z wieloletnim stażem, doświadczeniem i specjalistycznymi umiejętnościami związanymi właśnie z pracą w jednostkach prokuratury. To nie jest tak, że każdy może ich zastąpić. Do wydziałów księgowości można przyjąć osoby z określonym wykształceniem, ale potrzebują one przeszkolenia, by mogły poznać specyfikę pracy w prokuraturze. A chętnych, co pokazują przykłady z całego kraju, nie ma – mówi przewodnicząca.

I precyzuje, że pensja starszego księgowego z 18-letnim doświadczeniem wynosi 7194 zł. Przeglądając oferty pracy w urzędzie celno-skarbowym, można zauważyć, że wynagrodzenie na start wynosi 7124 zł, a po przeniesieniu do służby mundurowej, po ok. sześciu miesiącach, pensja wzrasta już do 7795 zł. Natomiast w urzędzie skarbowym oferta pracy na stanowisko referenta do spraw karno-skarbowych wynosi 7271 zł na start. Są to stanowiska spokrewnione z tym, co robimy na co dzień.

– Mówimy o osobach, które odpowiadają za prawidłowość rozliczeń budżetowych, przestrzeganie dyscypliny finansów publicznych, sporządzanie sprawozdań, ewidencję środków publicznych, a także przygotowywanie dokumentacji podlegającej licznym kontrolom wewnętrznym i zewnętrznym, nie tylko w zakresie prokuratury okręgowej, ale też podlegających jej prokuratur rejonowych – podsumowuje.

O co postulują pracownicy księgowości w prokuraturze?

Związkowcy postulują m.in. o:

• przeprowadzenie analizy poziomu wynagrodzeń i awansów zawodowych pracowników wydziałów finansowo-księgowych w jednostkach prokuratury powszechnej;
• podjęcie działań zmierzających do zwiększenia wynagrodzeń pracowników księgowości prokuratur okręgowych adekwatnie do zakresu wykonywanych obowiązków oraz ponoszonej odpowiedzialności;

lub alternatywnie:

rozważenie stopniowego utworzenia etatów księgowych w prokuraturach rejonowych oraz decentralizacji obsługi finansowej, analogicznie do rozwiązań funkcjonujących w sądownictwie powszechnym.