Wykładnia prawa karnego krajowa i europejska
Unia Europejska jest obecnie najbardziej postępującą siłą w rozwoju prawa karnego i procedury karnej w Europie twierdzi dr Michał Rams z Uniwersytetu Jagiellońskiego. I dodaje, że krajowa wykładnia tego prawa musi uwzględniać tę perspektywę.
Jak dodaje autor wydanej właśnie książki Specyfika wykładni prawa karnego w kontekście brzmienia i celu prawa Unii Europejskiej, za pośrednictwem wprowadzonych mocą Traktatów środków prawnych służących wdrażaniu projektowanych przez nią instrumentów jej rola jest nieporównywalna do Rady Europy czy mechanizmu powstałego na gruncie orzecznictwa ETPCz. - Tym samym to, co do niedawna mogło budzić zasadnicze wątpliwości, dziś na skutek działania różnego rodzaju mechanizmów integracyjnych stało się faktem. Jeszcze bowiem jakiś czas temu sfera prawa karnego uznawana była za jeden z najpilniej strzeżonych wyznaczników suwerenności państwowej, zaś kooperacja pomiędzy aktorami na arenie międzynarodowej w tej dziedzinie ograniczona była szeregiem różnego rodzaju czynników, w szczególności wynikających z konstytucji krajowych. Było to widoczne chociażby na przykładzie mechanizmów współpracy międzynarodowej w sprawach karnych (a zwłaszcza ekstradycji), którym ze względu na wielość istniejących ograniczeń daleko było do oczekiwanej w tym względzie efektywności – stwierdza autor we wstępie do publikacji.
Według niego w tej też perspektywie uznać należy, że wejście Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej 1 maja 2004 r. wprowadziło widoczną modyfikację istniejącego status quo i to nie tylko w kontekście dotychczasowego postrzegania współpracy w sprawach karnych pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej, ale przede wszystkim w zakresie obowiązujących na terenie Polski źródeł prawa. Zdaniem autora zasadnie zwraca uwagę prof. Ewa Łętowska, że w związku z tego rodzaju zmianami otoczenia normatywnego obowiązujący jeszcze do niedawna hierarchicznie zbudowany model monocentryczny zaczyna być wypierany przez multicentryczne pojmowanie systemu prawa, które charakteryzuje się wielością ośrodków decyzyjnych co do stosowania prawa i jego interpretacji. To zaś skutkować musi w pewnym sensie współobowiązywaniem na terenie państw członkowskich zarówno unijnych, jak też krajowych źródeł prawa.
Jak podkreśla wydawca, w książce przedstawiono obowiązek wykładni prawa krajowego w kontekście brzmienia i celu prawa Unii Europejskiej w świetle zagadnień o charakterze karnoprawnym. Wskazano na metodę i sposób prowadzenia wykładni zgodnej w obszarze prawa karnego materialnego i procesowego, co ma szczególne znaczenie w sytuacji coraz większej kompetencji Unii w tych dziedzinach.
W publikacji zanalizowano m.in.:
• rozwój i charakterystykę obowiązku wykładni zgodnej prawa krajowego,
• zakres i przedmiot wykładni zgodnej oraz jej granice,
• konsekwencje niezasadnego pominięcia obowiązku wykładni zgodnej prawa krajowego,
• wybrane orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego i sądów powszechnych z okresu poakcesyjnego.
Zdaniem autora i wydawcy, publikacja jest przeznaczona dla praktyków stosowania prawa, tj. sędziów, adwokatów, radców prawnych, dla pracowników naukowych oraz aplikantów zawodów prawniczych.
